Spá­um að verð­bólga lækki í 9,6% í fe­brú­ar

Við spáum því að vísitala neysluverðs hækki um 0,88% milli mánaða í febrúar. Gangi spáin eftir lækkar ársverðbólgan úr 9,9% í 9,6%. Spá okkar til næstu mánaða gerir ráð fyrir örlítið meiri verðbólgu en í síðustu spá sem við birtum í lok janúar. Við teljum engu að síður að verðbólgan hjaðni næstu mánuði.
16. febrúar 2023

Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,85% milli mánaða í janúar og jókst ársverðbólgan úr 9,6% í 9,9%. Þetta er sama verðbólga og í júlí í fyrra, en það var áður hæsta gildið í núverandi verðbólgukúf. Óhætt er að segja að mælingin hafi komið okkur á óvart, en við áttum von á að verðbólgan myndi lækka út 9,6% í 9,4%. Langmestu munar um að verð á nýjum bílum hækkaði mun meira en við bjuggumst við.

Eigum von á að vísitalan hækki um 0,88% milli mánaða í febrúar og ársverðbólgan lækki úr 9,9% í 9,6%

Við spáum því að vísitala neysluverðs (VNV) hækki um 0,88% milli mánaða í febrúar. Gangi sú spá eftir mun ársverðbólgan lækka úr 9,9% í 9,6%. Það kann að skjóta skökku við að ársverðbólga lækki þrátt fyrir að vísitalan hækki verulega milli mánaða. Skýrist það af því að vísitalan hækkaði óvenju mikið milli mánaða í febrúar í fyrra, eða um 1,16%, og nú dettur sú mæling út úr ársverðbólgunni. Við erum því að miða við mun hærra upphafsgildi þegar við reiknum ársbreytinguna heldur en við gerðum í janúar.

Að þessu sinni eru það fimm undirliðir sem hafa mest áhrif á verðbólgu: Matarkarfan, reiknuð húsaleiga, föt og skór, og húsgögn, heimilisbúnaður, o.fl. vega til hækkunar á meðan flugfargjöld til útlanda vega til lækkunar, gangi spá okkar eftir.

Matarkarfan hækkar

Matarkarfan hækkaði um 2,0% í janúar. Mestu munaði um mikla hækkun á mjólk og mjólkurvörum, en verðlagsnefnd búvara tilkynnti um hækkun á verði mjólkur til bænda í janúar.  Án þessa hækkana hefði matarkarfan engu að síður hækkað um 1,2%. Verðhækkanir í matarkörfunni virðast því vera nokkuð almennar. Við eigum von á að matarkarfan í heild hækki um 1,2% milli mánaða núna í febrúar og að áhrif þess á vísitöluna verði 0,18 prósentur til hækkunar.

Fasteignaverð lækkar, en reiknaður kostnaður við að búa í eigin húsnæði hækkar vegna vaxtahækkana

Reiknað endurgjald við að búa í eigin húsnæði, þ.e. reiknuð húsaleiga, samanstendur af markaðsverði húsnæðis á landinu öllu ásamt framlagi vaxtabreytinga. Eftir miklar hækkanir undanfarið virðist loks vera að hægja á verðþróuninni. Þannig hefur húsnæðisverð eins og Hagstofan mælir það nú lækkað á milli mánaða, í tvo mánuði í röð. Við gerum ráð fyrir framhaldi á þessari þróun og að markaðsverð húsnæðis lækki um 0,1% milli mánaða núna í febrúar.

Framlag vaxtabreytinga fór lægst í 0,3 prósentustig til lækkunar vorið 2022. Síðan þá hefur það aukist samhliða hærri íbúðalánavöxtum og mælist nú til hækkunar á reiknaðri húsaleigu, alls 0,64 prósentur í janúar.  Við eigum von á að áhrif vaxtarliðarins verði svipuð í febrúar, en í útreikningum Hagstofunnar er miðað við 12 mánaða hlaupandi meðaltal á vöxtum verðtryggðra lána, þannig að janúar 2023 bætist inn í úrtakið og janúar 2022 dettur út. Í hvorugum mánuði var breyting á verðtryggðum vöxtum íbúðalána. Við eigum hins vegar von á að liðurinn hækki síðan í mars vegna nýlegrar stýrivaxtahækkunar Seðlabankans.  Alls gerum við því ráð fyrir að reiknuð húsaleiga hækki um 0,54% milli mánaða í febrúar og að áhrif þess á VNV verði 0,09% til hækkunar.

Útsölulok lita febrúarmælinguna venju samkvæmt

Á tímum faraldursins voru bæði júlí- og janúarútsölurnar nokkuð slakar. Líkleg skýring var aukin verslun Íslendinga innanlands á meðan utanlandsferðir voru fátíðar. Núna í janúar lækkuðu föt og skór um 8,4% og húsgögn og heimilisbúnaður um 5,5%, sem er mjög svipað og sást fyrir faraldur. Við eigum því von á að útsölulok verði einnig svipuð og fyrir faraldur. Munurinn á útsölulokum á fötum og skóm annars vegar og húsgögnum og heimilisbúnaði hins vegar er að útsölurnar á fötum og skóm eiga það til að dragast inn í febrúar, þ.e. ganga ekki að fullu til baka fyrr en í mars, á meðan útsölur á húsgögnum og heimilisbúnaði virðast oft hafa klárast í janúar. Við eigum því von á að föt og skór hækki um 3,4% í febrúar og 5,5% í mars en húsgögn og heimilisbúnaður og fl. hækki um 5,1% í febrúar og svo verði óveruleg breyting í mars. Alls eru áhrif útsöluloka í febrúar því 0,41 prósentur til hækkunar á vísitölunni í febrúar.

Flugfargjöld til útlandi lækka líklega

Flugfargjöld til útlanda hafa mestu áhrifin á ferðaliðinn, gangi spá okkar eftir. Flugfargjöld til útlanda lækka að jafnaði milli mánaða í febrúar, og gerum við ráð fyrir að svo verði líka núna. Við gerum ráð fyrir að þau lækki um 8,6% og áhrif þess verði 0,14 prósentur til lækkunar. Verðkönnun okkar bendir til þess að verð á 95 okt. bensín verði óbreytt milli mánaða, en díselolía hækki um 1,2%. Alls þýðir það að bensín og díselolía hækki um 0,3% milli mánaða. Eftir um 10% hækkun á verði á nýjum bílum í janúar gerum við ráð fyrir óbreyttu verði núna í febrúar.

Spá um febrúarmælingu VNV

       
Undirliður Vægi í VNV Breyting Áhrif
Matur og drykkjarvara 15,30% 1,20% 0,18%
Áfengi og tóbak 2,50% 0,50% 0,01%
Föt og skór 3,10% 3,40% 0,11%
Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu 10,40% 0,90% 0,09%
Reiknuð húsaleiga 19,90% 0,50% 0,11%
Húsgögn, heimilisbúnaður o.fl. 6,00% 5,10% 0,31%
Heilsa 3,70% 0,60% 0,02%
Ferðir og flutningar (annað) 3,90% 0,00% 0,00%
Kaup ökutækja 6,30% 0,00% 0,00%
Bensín og díselolía 3,80% 0,30% 0,01%
Flugfargjöld til útlanda 1,70% -8,60% -0,14%
Póstur og sími 1,50% 0,50% 0,01%
Tómstundir og menning 9,20% 1,00% 0,09%
Menntun 0,70% 0,00% 0,00%
Hótel og veitingastaðir 4,90% 0,70% 0,03%
Aðrar vörur og þjónusta 7,00% 0,70% 0,05%
Alls 100,0%   0,88%

Verðbólguhorfurnar aðeins verri, en eigum samt von á hjöðnun

Spá okkar til næstu mánaða gerir ráð fyrir örlítið meiri verðbólgu en síðasta spá sem við birtum í lok janúar. Skýrist munurinn aðallega af því að við gerum núna ráð fyrir nokkuð hærra matvælaverði heldur en í janúar. Við eigum von á að vísitalan hækki um 0,58% milli mánaða í mars, 0,77% í apríl og 0,30% í maí. Gangi spá okkar eftir mun ársverðbólgan lækka niður í 9,3% í mars, 8,7% í apríl og 8,2% í maí.

Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.

Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.

Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
Þú gætir einnig haft áhuga á
Ferðafólk
11. júní 2024
Fleiri ferðamenn en minni verðmæti
Á fyrstu fimm mánuðum ársins komu 3,9% fleiri erlendir ferðamenn til Íslands en á sama tíma í fyrra. Á móti hefur skráðum gistinóttum fækkað um hálft prósent á fyrstu fjórum mánuðum ársins frá sama tímabili í fyrra og að sama skapi hefur kortavelta erlendra ferðamanna á föstu gengi dregist saman um tæplega 2% á milli ára.
Seðlabanki Íslands
10. júní 2024
Vikubyrjun 10. júní 2024
Evrópski seðlabankinn lækkaði vexti í síðustu viku. Vinnumarkaðstölur frá Bandaríkjunum voru sterkari en almennt var búist við sem eykur líkurnar á að vaxtalækkunarferli seðlabankans þar í landi seinki.
6. júní 2024
Mánaðaryfirlit yfir sértryggð skuldabréf - maí 2024
Meðfylgjandi er mánaðarlegt yfirlit sértryggðra skuldabréfa.
Flutningaskip
5. júní 2024
Aukinn halli á viðskiptum við útlönd
Alls var 41 ma. kr. halli á viðskiptum við útlönd á fyrsta ársfjórðungi. Hallinn jókst nokkuð milli ára. Þrátt fyrir þetta batnaði erlend staða þjóðarbúsins á fjórðungnum.
4. júní 2024
Fréttabréf Hagfræðideildar 4. júní 2024
Mánaðarlegt fréttabréf frá Hagfræðideild um nýjustu hagtölur og stöðu og horfur í efnahagsmálum.
3. júní 2024
Vikubyrjun 3. júní 2024
Landsframleiðsla dróst saman um 4% á fyrsta ársfjórðungi og verðbólga mældist 6,2% í maí, aðeins umfram spár.
Fiskiskip á Ísafirði
31. maí 2024
Samdráttur á fyrsta ársfjórðungi
Hagkerfið dróst saman um 4% á milli ára á fyrsta ársfjórðungi samkvæmt nýbirtum þjóðhagsreikningum Hagstofunnar. Þetta er í fyrsta sinn síðan árið 2021 sem landsframleiðsla dregst saman á milli ára. Samdrátturinn skýrist helst af minni birgðasöfnun vegna loðnubrests. Einkaneysla og fjárfesting jukust aftur á móti á fjórðungnum sem er til marks um eftirspurnarþrýsting.
Íbúðahús
30. maí 2024
Verðbólga jókst þvert á spár
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,58% á milli mánaða í maí og við það hækkaði ársverðbólga úr 6,0% í 6,2%. Hækkanir voru á nokkuð breiðum grunni og meiri en við bjuggumst við. 
Þjóðvegur
29. maí 2024
Margra ára hallarekstur og óskýrar mótvægisaðgerðir
Stjórnvöld sjá fram á að rétta smám saman úr ríkisrekstrinum á næstu árum en gera ekki ráð fyrir afgangi fyrr en árið 2028, eftir níu ára samfelldan hallarekstur. Hallarekstur var viðbúinn í faraldrinum en almennt er óæskilegt að ríkissjóður sé rekinn með halla í uppsveiflu og á tímum mikillar þenslu og verðbólgu. Við teljum að áfram verði reynt að halda aftur af opinberri fjárfestingu og að samneysla aukist aðeins minna á næstu árum en undanfarin ár.
Mynt 100 kr.
27. maí 2024
Krónan stöðug en Ísland verður dýrara
Krónan hefur verið óvenju stöðug frá því í nóvember í fyrra. Við teljum að krónan styrkist lítillega á þessu ári og að raungengið hækki þar sem verðbólga verði meiri hér en í helstu viðskiptalöndum okkar.
Vefkökur

Með því að smella á „Leyfa allar“ samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur