Ekki horf­ur á frek­ari vaxta­lækk­un á ár­inu

Verðbólga ekki lengur á undanhaldi

Í yfirlýsingu peningastefnunefndar sem birt var samhliða síðustu vaxtaákvörðun kom fram að þær aðstæður hefðu ekki skapast að hægt væri að slaka á raunvaxtastiginu. Einnig sagði að frekari skref til lækkunar vaxta væru háð því að verðbólga færðist nær 2,5% markmiði Seðlabankans.

Verðbólga hafði hjaðnað nokkuð í maí, í takt við væntingar, en jókst svo umfram væntingar í júní og mældist 4,2%. Júlíverðbólgan mældist 4,0%. Við teljum ólíklegt að peningastefnunefnd túlki þessa þróun sem svo að verðbólga hafi færst nær markmiði. Hún virðist föst í kringum 4% og við teljum ekki horfur á að hún verði á undanhaldi næstu mánuði. Okkar nýjasta spá gerir ráð fyrir verðbólgu á bilinu 4,0%-4,2% út þetta ár.

Þótt ársverðbólga hafi verið nokkuð stöðug á síðustu mánuðum hefur samsetning hennar tekið breytingum. Frá maífundi peningastefnunefndar hefur dregið úr framlagi innfluttra vara, samhliða gengisstyrkingu, en framlag þjónustu hefur færst í aukana, hvort sem litið er til almennrar þjónustu eða opinberrar þjónustu. Verðþrýstingur í þjónustu er líklega ágætis mælikvarði á undirliggjandi verðbólguþrýsting – og skýrist ekki síst af launahækkunum og almennum eftirspurnarþrýstingi.

Verðbólguvæntingar þrálátar

Væntingar um verðbólgu gefa fyrirheit um verðbólgu fram í tímann og geta líka einar og sér haft veruleg áhrif á verðbólguþróun. Þær hafa áhrif á verðsetningu fyrirtækja og launakröfur launafólks og því er til mikils að vinna að halda þeim í skefjum. Verðbólguvæntingar má líka túlka sem mælikvarða á trúverðugleika Seðlabankans. Þess vegna er peningastefnunefnd mikið í mun að koma væntingum niður í 2,5% verðbólgumarkmið. Væntingar um verðbólgu má meta út frá ýmsum ólíkum þáttum, svo sem verðbólguálagi á skuldabréfamarkaði og niðurstöðum úr könnunum á meðal markaðsaðila, fyrirtækja og heimila. Til þess að slá mati á verðbólguvæntingar reiknum við meðaltal verðbólguálags á skuldabréfamarkaði til tveggja ára og fimm ára og niðurstaða úr væntingakönnun markaðsaðila, bæði til eins árs og næstu fimm ára. Þetta meðaltal er nokkurn veginn það sama og við síðustu vaxtaákvörðun í maí. Niðurstöður úr væntingakönnun markaðsaðila sem fór fram fyrr í vikunni sýna þó að markaðsaðilar gera nú ráð fyrir 0,4 prósentustiga meiri verðbólgu bæði á 3. og 4. ársfjórðungi þessa árs en þeir gerðu ráð fyrir í síðustu könnun sem fór fram í maí. Þá vekur athygli að væntingar um vaxtalækkanir á þessu ári virðast hafa runnið út í sandinn að mestu leyti og út frá miðgildi svara telja markaðsaðil   ar að stýrivextir verði ekki lækkaðir meira á árinu.

Enn kröftug eftirspurn í hagkerfinu

Að flestu leyti má ætla að meðalheimilið standi nokkuð vel, þrátt fyrir þráláta verðbólgu og langt hávaxtatímabil. Kaupmáttur hefur aukist smám saman síðustu mánuði, jafnvel þótt hægt hafi á launahækkunum. Aukinn kaupmáttur endurspeglast meðal annars í aukinni neyslu. Kortavelta landsmanna hefur aukist að raunvirði nær samfleytt í tvö ár, sérstaklega erlendis, enda hefur utanlandsferðum fjölgað til muna. Þótt kortavelta hafi aukist og utanlandsferðum fjölgað hafa innlán haldið áfram að safnast upp og yfirdráttur ekki færst í aukana. Þannig hafa heimilin að meðaltali áfram útgjaldasvigrúm og eftir því sem raunvextir lækka er líklegra að sparnaður leiti út í neyslu.

Þá er enn þó nokkur velta á íbúðamarkaði og íbúðaverð hefur haldið áfram að hækka, þótt það hækki hægar en þegar vextir voru í lágmarki. Vaxtastigið virðist heldur ekki hafa lagst verulega þungt á vinnumarkaðinn þótt atvinnuleysi hafi aukist lítillega.

Þannig er fátt sem bendir til þess að hagkerfið sé að bogna undan háu vaxtastigi og ólíklegt að peningastefnunefnd telji sig hafa gengið of langt í að kæla efnahagslífið.

Búumst við óbreyttum vöxtum þótt hvorki sé útséð um lækkun né hækkun

Peningastefnunefnd hefur lækkað vexti á síðustu fimm fundum. Í ljósi þrálátrar verðbólgu og kröftugrar eftirspurnar teljum við að þau hljóti að staldra við í þetta skiptið og stöðva vaxtalækkunarferlið í bili. Eftir ágústfundinn kemur nefndin saman tvisvar í viðbót á þessu ári og gefst þá tækifæri til að meta stöðuna á ný.

Áfram byggir óvissa um verðbólgu- og vaxtaþróun ekki síst á efnahagshorfum erlendis og alþjóðaviðskiptum. Óvissa um utanríkisviðskipti og aðgengi að erlendum mörkuðum getur ein og sér haldið aftur af fjárfestingum og milliríkjaviðskiptum og þannig dregið úr umsvifum í hagkerfinu. Við teljum að þótt Seðlabankinn sé vakandi fyrir mögulegum áhrifum ýmiss konar sviptinga í heimshagkerfinu verði þau ekki ráðandi þáttur í næstu vaxtaákvörðun.