Alls var 41 ma. kr. halli á viðskiptum við útlönd á fyrsta ársfjórðungi. Afgangur af þjónustujöfnuði nam 13 mö. kr. og 13 ma. kr. afgangur var af frumþáttatekjum. Á móti var 56 ma. kr. halli á vöruviðskiptum og 12 ma. kr. halli á rekstrarframlögum.
Ferðaþjónustan færir okkur lítilsháttar afgang af þjónustutekjum
Eftir að ferðaþjónustan varð stærsta útflutningsgrein landsins hefur verið viðvarandi afgangur af þjónustujöfnuði við útlönd, ef frá eru talin árin sem heimsfaraldurinn gekk yfir. Á sama tíma hefur verið viðvarandi halli á vöruskiptum. Jöfnuður frumþáttatekna hefur ýmist verið neikvæður eða jákvæður eftir því hvernig rekstur álvera hefur gengið, en viðvarandi halli er á rekstrarframlögum, einna helst vegna peningasendinga einstaklinga til annarra í öðrum löndum.
Viðskipti við útlönd fylgir ekki alltaf samsvarandi gjaldeyrisflæði
Hallinn á viðskiptum við útlönd jókst á milli ára á fyrsta ársfjórðungi, úr 19 mö. kr. í 43 ma. kr. Þessi aukni halli er áhugaverður í ljósi þess hversu stöðug krónan hefur verið undanfarið og kann að skýrast að hluta til af því að viðskiptum við útlönd fylgir ekki alltaf samsvarandi gjaldeyrisflæði. Aukin notkun ferðaþjónustufyrirtækja á erlendum færsluhirðum skekkir einnig myndina og veldur því að opinberar tölur kunna að vanmeta útflutning.
Vöruútflutningur dróst meira saman en vöruinnflutningur
Bæði dró úr útflutningi og innflutningu á vörum en vöruinnflutningur dróst saman um 11 ma. kr. á meðan vöruútflutningur dróst saman um 22 ma. kr. Munar hér mest um að útflutningur á sjávarafurðum minnkaði um 6 ma. kr. og útflutningur á áli og álafurðum dróst saman um 15 ma. kr.
Afgangurinn af þjónustujöfnuði minnkaði á milli ára. Minni afgangur skýrist fyrst og fremst af meiri innflutningi á þjónustu sem jókst um 14 ma. kr. á milli ára á meðan útflutningur á þjónustu jókst einungis um 1 ma. kr. milli ára. Innflutningur á fjármálaþjónustu ásamt rannsókna- og þróunarþjónustu var nokkuð áberandi og jókst alls um 8 ma. kr.
Mun minni breyting var á milli ára á jöfnuði frumþáttatekna og rekstrarframlaga, en hvort um sig breyttist um minna en einn milljarð króna á milli ára.
Erlend staða þjóðarbúsins batnaði vegna hækkana á erlendum mörkuðum
Í lok fyrsta ársfjórðungs var hrein erlend staða þjóðarbúsins 1.800 ma. kr. sem samsvarar 41% af vergri landsframleiðslu. Í upphafi fjórðungsins var staðan 1.600 ma. kr. og batnaði því um 200 ma. kr. á fjórðungnum.
Almennt skýrast breytingar á erlendri stöðu annars vegar af fjármagnsjöfnuði (t.d. ef innlendur aðili kaupir erlendar eignir eða tekur erlent lán) og hins vegar af gengis- og verðbreytingum (t.d. ef erlend hlutabréf í eigu innlendra aðila hækka eða lækka í verði). Að þessu sinni hafði fjármagnsjöfnuðurinn nær engin áhrif. Stærsta hreyfingin var að erlendar eignir í gjaldeyrisvarasjóðnum jukust um 120 ma. kr., aðallega vegna útgáfu á 750 m. evru skuldabréfi ríkisjóðs á fjórðungum. En þetta hafði ekki áhrif á hreina erlenda stöðu þar sem á móti kom skuld. Gengis- og verðbreytingar höfðu öllu meiri áhrif. Þar munaði langmestu um að virði erlendra verðbréfa jukust um 210 ma. kr. vegna þess að verð á erlendum verðbréfamörkuðum hækkaði um 8,5%. Hér er meðal annars um að ræða erlendar fjárfestingar lífeyrissjóðanna.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
