Mik­il­vægt að þekkja raun­veru­leg um­hverf­isáhrif banka

Í gegnum tíðina hafa umhverfisáhrif banka gjarnan verið talin smávægileg. Bankar eru að upplagi skrifstofufyrirtæki og rekstur þeirra krefst ekki beinnar notkunar á auðlindum eða mengandi efnum í stórum stíl. Bankar og aðrar fjármálastofnanir hafa því ekki verið sett undir sama hatt og verksmiðjur, flugfélög eða önnur starfsemi sem sýnilega hefur bein áhrif á umhverfið. Í dag er hinsvegar gerð skýr krafa um að bankar mæli og greini frá óbeinum umhverfisáhrifum sínum.
Vindmyllur
19. nóvember 2020

Bankar eru með ákveðna sérstöðu í hagkerfum. Þeir eru hreyfiafl sem getur, ólíkt flestum öðrum tegundum fyrirtækja, snúið ákveðnum hjólum hagkerfisins með stefnum sínum og aðgerðum. Sérstaða banka felst m.a. í því að þeir ákveða hverjum skal lána fjármagn og í hverju á að fjárfesta. Þær ákvarðanir hafa eðlilega afleiðingar fyrir þau sem sækjast eftir fjármögnun. Ekki er hægt að líta fram hjá þessari ábyrgð banka innan hagkerfa við mat á umhverfisáhrifum frá rekstri þeirra. Ákveði banki að lána fjármagn til mengandi starfsemi, getur hann ekki haldið því fram að bankastarfsemi sín sé samt sem áður umhverfisvæn, enda sé hún jú eingöngu skrifstofustarfsemi. Bankar þurfa því að þekkja þessi óbeinu áhrif sín til að geta tekið mið af þeim við ákvarðanir.

Fíllinn í herberginu

Það má segja að óbein umhverfisáhrif bankastarfsemi hafi verið eins og fíllinn í herberginu. Umræðan hefur átt sér stað en skort hefur aðferðafræði til að nálgast vandann. Ekki hefur verið til nein sannfærandi leið fyrir banka að reikna út óbein umhverfisáhrif frá eignasafni sínu, þar með talið frá útlánum til viðskiptavina. Einnig hefur hvatinn verið lítill fyrir banka að taka af skarið og skoða þessi áhrif. Vitneskja um óbeina losun gróðurhúsalofttegunda gæti mögulega komið sér illa fyrir banka út á við, enda munu bankar sem reikna út óbein áhrif gefa upp langtum meiri losun gróðurhúsalofttegunda frá starfsemi sinni en þeir sem einungis líta á sig sem skrifstofufyrirtæki.

Undanfarin tvö ár hafa verið mjög merkileg í umhverfi banka með tilliti til sjálfbærni.

PCAF boðar breytta tíma með nýjum loftslagsmæli

Nú hafa margir af stærstu bönkum heims tekið höndum saman og þróað aðferðafræði við að reikna út óbeina losun frá útlánum og eignum banka. Samtökin Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) hafa nú birt ítarlega aðferðafræði um slíka útreikninga og því er ekki lengur hægt að bera fyrir sig skort á aðferðafræði.

Landsbankinn tók virkan þátt í þróun á aðferðafræði PCAF, einn íslenskra banka, og vinnur nú af krafti að því að meta og skilja óbein áhrif sín.Við höfum sett okkur það markmið að birta upplýsingar um losunarumfang lána- og eignasafns bankans eins fljótt og auðið er. Alls tóku 16 fjármálafyrirtæki víðsvegar að úr heiminum þátt í þróun loftslagsmælsins, þar á meðal Morgan Stanley, Bank of America, ABN AMRO og Robeco. Nú þegar eru 86 fjármálafyrirtæki aðilar að verkefninu.

Í dag er staðan sú að frekar er rýnt í hversu mikið af óbeinum áhrifum bankarnir reikna og birta. Bankar keppast ekki endilega við að sýna fram á sem minnst kolefnisspor, heldur sem bestu upplýsingagjöf og þróun á kolefnisspori. Það að fyrirtæki sýni fram á jákvæða þróun á losun gróðurhúsalofttegunda er því gjarnan talið betra en að hann sýni endilega lágt kolefnisspor.

Erlendir bankar hafa tekið af skarið af einhverju leyti. ABN AMRO hefur til dæmis birt upplýsingar um óbeina losun. Sú losun er margfalt meiri en frá rekstri bankans sem skrifstofufyrirtækis. ABN AMRO er hinsvegar víðsvegar hrósað fyrir þessa upplýsingagjöf, þrátt fyrir að nýjar upplýsingar margfaldi í raun kolefnisspor bankans.

Hvað þýðir þessi þekking?

Með því að mæla óbeina losun frá eignasafni sínu fá bankar áður ónýttar upplýsingar sem má nýta á ýmsan máta. Vöruframboð banka má t.d. sníða þannig að sem mest áhrif náist með tilliti til sjálfbærni. Bankar geta gert fjárfestingar í umhverfisvænni lausnum innan mengandi iðnaða í útlánasafni sínu meira aðlaðandi með bættum kjörum.

Slíkt vöruframboð gæti leitt til minni losunar gróðurhúsalofttegunda innan þess iðnaðar og þar af leiðandi dregið úr óbeinni losun bankans.

HSBC hefur greint frá því að bankinn muni reyna að ná kolefnishlutleysi árið 2050 eða fyrr, að meðtöldu útlána- og eignasafni sínu. Þetta er áhugaverð nálgun hjá HSBC. Með þessari stefnu viðurkennir HSBC um leið áhrif sín í hagkerfinu og að bankinn hafi getu til þess að beina fjárfestingum í átt að kolefnishlutleysi. Upplýsingar um losun gróðurhúsalofttegunda má einnig nýta innan áhættugreiningar, ásamt öðrum viðeigandi sjálfbærnimælikvörðum. Þekki bankinn losun gróðurhúsalofttegunda í eignasafni sínu getur hann einnig metið hvaða áhrif kolefnisgjald og önnur tól sem stjórnvöld geta gripið til, geta haft á eignasafn sitt.

Hagkerfin færist í átt að sjálfbærni

Í dag þykir eðlilegt að bankar séu meðvitaðir um og reikni út beina og óbeina losun gróðurhúsalofttegunda frá starfsemi sinni. Spurningin er því hvort sú losun lækki með árunum og hvort sú viðleitni banka að þekkja óbein áhrif sín og þær upplýsingar sem úr þeirri vinnu koma, verði í raun nýttar til að þrýsta hagkerfum í átt að kolefnishlutleysi.

Fjármálafyrirtæki munu ekki komast upp með að telja sig til hefðbundinna skrifstofufyrirtækja í nánustu framtíð því almenningur og fjármálaheimurinn veit betur og gerir kröfu um gagnsæi. Aðferðafræðin er til og krafan er skýr um gagnsæi óbeinna áhrifa. Það sama á við aðrar greiningar banka á sjálfbærni í lána- og eignasöfnum sínum. Hér má t.d. nefna grænar eða sjálfbærar fjármálaumgjarðir og hversu mikið af núverandi útlánum fellur undir þær. Líklegt verður að teljast að hlutfall útlána og fjárfestinga sem fellur undir slíkar umgjarðir muni aukast á næstu árum með tilheyrandi vöruframboði og þróun innan hagkerfa í átt að sjálfbærni. Ef ekki dregur úr óbeinni losun, eða hlutfall útlána og fjárfestinga sem falla undir sjálfbærar fjármálaumgjarðir hækkar ekki, eru bankar ekki að ýta hagkerfum í átt að sjálfbærni, heldur að nýta umræðuna til skammgóðs vermis

Þú gætir einnig haft áhuga á
Sjálfbærnidagur 2022
22. sept. 2022

Sjálfbærnidagur Landsbankans – upptökur

Sjálfbærnidagur Landsbankans var haldinn í Grósku 22. september 2022. Aðalfyrirlesari fundarins var Tjeerd Krumpelman frá hollenska bankanum ABN AMRO.
Höfuðstöðvar Landsbankans
18. ágúst 2022

Bankinn í miðborginni: Úr Bakarabrekku í Austurstræti

Landsbankinn hóf starfsemi árið 1886 í Bankastræti, sem þá kallaðist reyndar Bakarabrekka en flutti í fyrsta bankahúsið í Austurstræti 11 árið 1898. Færri vita líklega að bankinn var um tíma með afgreiðslu í Austurstræti 16 sem seinna hýsti Reykjavíkurapótek.
Lady Zadude
3. ágúst 2022

Nú þarf einfaldlega að hleypa sorginni að

Vilhjálmur Ingi Vilhjálms á sér hliðarsjálf sem dragdrottningin Lady Zadude en hún hlaut titilinn dragdrottning Íslands fyrr í sumar. Lady Zadude hlaut þar styrk í verðlaun til að koma fram á Hinsegin dögum en hlaut jafnframt styrk úr Gleðigöngupotti Hinsegin daga og Landsbankans til að þróa og sýna atriði sitt í Gleðigöngunni.
15. júlí 2022

Öruggari greiðslur með sterkri auðkenningu

Nýjar reglur um það sem nefnist „sterk auðkenning“ hafa tekið gildi en í þeim eru gerðar stífari kröfur við innskráningu í bankaöpp og netbanka, um hvernig þú staðfestir netbankagreiðslur og við verslun á netinu. Tilgangurinn er að auka öryggi og stuðla að meiri samkeppni.
Edda Garðarsdóttir
8. júlí 2022

Einstök liðsheild kvennalandsliðsins

Fyrrverandi landsliðskonan og EM-farinn Edda Garðarsdóttir skrifar hér grein um hvað það er sem skapar góða liðsheild – og hvernig sú liðsheild sem ríkir innan kvennalandsliðsins er höfuðástæða fyrir árangri liðsins í gegnum árin.
6. júlí 2022

Hvernig kvennalandsliðið í fótbolta varð að þjóðargersemi

Sagnfræðingurinn og fótboltaáhugamaðurinn Stefán Pálsson lítur á sögu kvennaknattspyrnu á Íslandi, með stöðu knattspyrnu í Evrópu hverju sinni til hliðsjónar.
9. maí 2022

Skattabreytingin er hvatning til að láta gott af sér leiða

Nýlegar lagabreytingar sem heimila skattafrádrátt einstaklinga og fyrirtækja vegna styrkja til almannaheillafélaga fela í sér mikinn ávinning og aukin tækifæri, að sögn talsfólks Rauða krossins, SOS Barnaþorpanna og UNICEF.
15. feb. 2022

Gagnadrifinn Landsbanki

Stefna Landsbankans er að vera gagnadrifinn banki til að geta boðið snjallari og betri þjónustu og stuðla um leið að betri rekstri.
Námsfólk fyrir utan Stúdentakjallarann
7. feb. 2022

Mikið framfaraskref fyrir styrktarsjóði og almannaheillafélög

Mikilvægar breytingar á lögum sem varða skattlagningu almannaheillafélaga voru gerðar undir lok árs 2021 sem létta mjög skattbyrði þeirra og gera einstaklingum og fyrirtækjum einnig kleift að draga frá tiltekna fjárhæð eða hlutfall framlaga frá skattskyldum tekjum. Fyrir Háskólasjóð hf. Eimskipafélags Íslands þýðir þessi lagabreyting að um 160 milljónir króna sem áður voru greiddar sem fjármagnstekjuskattur munu nýtast í beina styrki til doktorsnema. Það munar um minna!
Barn í jólaglugga
7. des. 2021

Nokkur ráð til jólasveina frá Stekkjastaur um kaup á gjöfum

Þar sem líða fer að þeim tíma er jólasveinarnir fara á stjá og setja ýmis konar glaðning í skóna hjá börnum, höfðum við samband við Stekkjastaur og spurðum hvernig hann færi að því að skipuleggja sín gríðarlega umfangsmiklu jólainnkaup (fyrir utan allt það sem hann býr til sjálfur).
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur