Daga­tal Lands­bank­ans 2021: Tækni­fram­far­ir og sam­fé­lags­breyt­ing­ar

Aðlögunarhæfni mannskepnunnar er ótrúleg sem er ómetanlegt í heimi sem tekur jafn örum breytingum og sá sem við byggjum. Hugviti mannfólksins virðist lítil mörk sett og hraði tækniþróunar slíkur að erfitt getur verið að átta sig á því hversu mikið hefur breyst á stuttum tíma.
Dagatal Landsbankans 2021
22. desember 2020 - Landsbankinn

Að sjálfsögðu verða ekki allar tækninýjungar til góðs og skiljanlega þykir sumum nóg um hve hratt samfélag okkar er að breytast. En við vildum í dagatalinu fyrir árið 2021 vekja athygli á og velta fyrir okkur framförum í tækni og þekkingu sem bætt hafa líf fólks með ýmsum hætti, beint eða óbeint. Eins og á síðasta ári var dagatalið unnið í samstarfi við Vísindavefinn.

Þorleifur myndskreytti dagatalið

Þorleifur Gunnar Gíslason sem heiðurinn á af myndskreytingum dagatalsins, er grafískur hönnuður og listrænn stjórnandi sem lauk námi frá Listaháskóla Íslands árið 2012. Þorleifur hefur einkum sérhæft sig í mörkun fyrirtækja og myndskreytingum og hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir verk sín. Meðal verðlauna og viðurkenninga sem Þorleifur hefur hlotið eru Hönnunarverðlaun Íslands 2019, One Show verðlaun, tvenn Red Dot verðlaun, FÍT- verðlaun, ÍMARK lúðra og tilnefningar til D&AD-, Art Directors Club of Europe- og Cannes verðlauna. Þorleifur situr í stjórn Félags Íslenskra Teiknara og ritstjórn HA tímaritsins fagtímarits um hönnunar og arkitektúr gefið út af Hönnunarmiðstöð Íslands.

Þorleifur segir teikningarnar í dagatali Landsbankans árið 2021 eiga að vera mannlegar, hlýlegar og aðgengilegar. Í teikningunum sótti hann innblástur til tveggja af merkustu listamönnum Íslandssögunnar sem sjá má glytta í ef vel er gáð. Annars vegar eru það ávalar og mjúkar línur og frjálslegir líkamsdrættir í verkum Ásmundar Sveinssonar, högglistamanns, og svo formhrein verk Louise Matthíasdóttur þar sem stórir hreinir fletir gefa viðfangsefninu skýran fókus og draga fram aðalatriðin.

Æfingafélaginn

Óhætt er að segja að rafskutlur og rafknúin reiðhjól hafi sett sinn svip á borgarlífið undanfarin misseri. Tæknin er ekki glæný, en ódýrari og betri rafhlöður hafa gert tækin ódýrari og betri. Þá hefur framþróun í ýmiskonar annarri tækni gert mögulegar rafskutluleigur sem nýta einfaldlega öpp í símum notenda. Þessir nýju möguleikar auðvelda fólki ekki bara að komast milli staða, heldur kemur hér líka til hvatning fyrir þá sem vilja nota bílinn minna og hreyfa sig meira. Innflutningur á rafknúnum hjólum tífaldaðist á milli áranna 2019 og 2020 og sýnir það svart á hvítu hversu mikil sprenging hefur orðið á þessu sviði.

Tölvur og ný tækni hafa það orð á sér að auka frekar leti en að hvetja til hreyfingar. Þetta er sem betur fer ekki endilega rétt. Stöðugt fjölgar lausnum fyrir fólk sem vill hafa betra yfirlit yfir hreyfingu sína, eða þarf stuðning til að koma sér af stað. Snjallsímar og snjallúr gefa fólki til að mynda ótalmörg tæki til hvatningar og árangursmælinga í alls konar líkamsrækt og íþróttum.

Grafík: Fólk sitjandi í síma

Samskipti

Internetið hefur minnkað heiminn á ótal vegu en líka gert hann aðgengilegri. Það er auðvelt að vanmeta hversu mikil bylting hefur orðið í getu okkar til að eiga í sambandi og samskiptum við aðrar manneskjur. Þessi bættu tengsl hafa aukið framleiðni í vinnu og fjölgað afþreyingarmöguleikum. Fátt er svo verðmætara en að geta séð og talað við ástvini sína í öðrum landshlutum eða fjarlægum löndum.

Upplýsingar út um allt

Internetið er svo víðfeðmt og allt-um-lykjandi að augljóst er að sjá áhrif þess á samfélagið. En einmitt þess vegna er hætt við því að við tökum Internetinu og þessum áhrifum sem sjálfsögðum hlut.

Staðsetning hefur aldrei skipt minna máli en nú. Við höfum aðgang að fjölmörgum leiðum til að tjá okkur og skapa og getum verið í tengslum við milljónir manna um allan heim. Tónlistarfólk getur gefið út sína tónlist, rithöfundar sinn skáldskap og aðrir listamenn geta komið verkum sínum á framfæri – allt með rafrænum hætti á netinu. Eldri dreifingarleiðir eru ennþá til staðar og eru enn mikilvægar, en dyrnar sem fólki standa opnar eru ótal sinnum fleiri en þær voru fyrir aðeins örfáum áratugum.

Internetið hefur opnað dyr fyrir íslenska hönnuði og framleiðendur, fyrirtæki og einyrkja, til að selja vörur sínar erlendis. En framfarirnar eru líka neytendamegin. Fólk hefur miklu meira um það að segja hvaða vörur og þjónustu það kaupir, af hverjum og með hvaða hætti. Það segir sína sögu að árið 2019 höfðu 79,6% Íslendinga verslað á netinu, samanborið við 44% árið 2009.

Þá er auðvelt að vanmeta þá byltingu sem hefur orðið í aðgengi fólks að upplýsingum og þekkingu á netinu. Svör við flestum almennum spurningum eru alltaf við höndina. Klassískar bókmenntir, sem á öldum áður kostuðu margföld árslaun verkafólks, eru nú öllum aðgengilegar, endurgjaldslaust.

Internetið hefur minnkað heiminn á ótal vegu en líka gert hann aðgengilegri. Það er auðvelt að vanmeta hversu mikil bylting hefur orðið í getu okkar til að eiga í sambandi og samskiptum við aðrar manneskjur. Þessi bættu tengsl hafa aukið framleiðni í vinnu og fjölgað afþreyingarmöguleikum. Fátt er svo verðmætara en að geta séð og talað við ástvini sína í öðrum landshlutum eða fjarlægum löndum.

Grafík: Kona að gera keramík

Einstaklingsmiðuð verslun

Internetið hefur opnað dyr fyrir íslenska hönnuði og framleiðendur, fyrirtæki og einyrkja, til að selja vörur sínar erlendis. En framfarirnar eru líka neytendamegin. Fólk hefur miklu meira um það að segja hvaða vörur og þjónustu það kaupir, af hverjum og með hvaða hætti.

Minni losun og meiri binding

Til að sporna við hnattrænni hlýnun verðum við að leita allra leiða til að draga úr koltvísýringi í andrúmsloftinu. Þar getur tæknin komið til hjálpar. Íslensk fyrirtæki eru að ná umtalsverðum árangri í að fanga kolefni og binda það í iðrum jarðar. Á milli áranna 1990 og 2020 jókst flatarmál ræktaðra skóga um 520% – er nú um 44.000 hektarar og stór svæði sem áður voru sandar eru nú græn engi.

Til að stöðva hnattræna hlýnun er ekki nóg að binda kolefni – það verður líka að minnka losun kolefnis út í andrúmsloftið. Hér eru Íslendingar í einstakri stöðu, því nær allt okkar rafmagn kemur frá sjálfbærum og endurnýjanlegum uppsprettum. Á fyrstu ellefu mánuðum ársins 2020 voru fluttir inn ríflega 6.000 rafbílar, sem er nánast tvöföldun frá árinu á undan. Það er því aðeins tímaspursmál hvenær íslenski bílaflotinn verður orðinn að mestu leyti laus við jarðefnaeldsneyti.

Grafík: Kona að keyra bíl

Minni losun

Til að stöðva hnattræna hlýnun er ekki nóg að binda kolefni – það verður líka að minnka losun kolefnis út í andrúmsloftið. Hér eru Íslendingar í einstakri stöðu því nær allt okkar rafmagn kemur frá sjálfbærum og endurnýjanlegum uppsprettum. Það er aðeins tímaspursmál hvenær íslenski bílaflotinn verður orðinn að mestu leyti laus við jarðefnaeldsneyti.

Matvælaframleiðsla í nýjum heimi

Landbúnaður og matvælaframleiðsla hafa í þúsundir ára takmarkast af loftslagi og veðráttu. Tæknin er að breyta þessu í öllum grundvallaratriðum. Stórtækar framfarir í ylrækt hafa orðið á síðustu áratugum og hægt er að rækta ótrúlega fjölbreytta flóru matjurta í mjög afmörkuðu rými með hjálp endurnýjanlegrar orku. Ísland er í afar öfundsverðri stöðu hvað matvælaframleiðslu varðar, því hér höfum við ekki einungis aðgengi að endurnýjanlegri og sjálfbærri raforku, heldur einnig að heitu vatni í formi jarðvarma.

Þó við veiðum minna af fiski en áður hefur virði aflans margfaldast. Tæknin hefur dregið úr sóun í fiskverkun, en verðmætasköpunin er ekki síður fólgin í nýrri tækni sem nýtir hluta af þeim fisk sem áður var fleygt. Kollagen úr fiskroði og sárabindi úr rækjuskel eru aðeins tvö dæmi um þá byltingu sem er að að eiga sér stað fyrir tilstuðlan líftækninnar.

Grafík: Kona, barn og snjallryksuga

Snjallheimilið

Fyrir nokkrum árum fór framtíðarþenkjandi fólk að tala um „Internet hlutanna“, óljósa framtíðarsýn þar sem ótrúlegustu hlutir og heimilistæki áttu að tengjast Internetinu. Allt í einu stöndum við svo frammi fyrir því að framtíðin er hér og nú. Ísskápar, kaffivélar, þvottavélar, ryksugur, dyrasímar, húshitun, loftræsting, lýsing og jafnvel gluggatjöld eru öll nettengd og fjarstýrð.

Dagatalið færir okkur inn í nýja tíma

Dagatöl eru eitt það fyrsta sem fylgir okkur inn í nýtt ár og kynnir fyrir okkur tímann framundan. Dagatalinu í ár er ætlað að birta litlar svipmyndir af því hvernig tæknin heldur stöðugt áfram að breyta menningunni og lífi okkar en um leið er því ætlað að fylgja þér í gegn um árið 2021. Dagatalið má panta á með því að senda okkur línu með upplýsingum um hvert þú vilt fá dagatalið sent. Við vonum að sem flestir hafi gaman af og óskum öllum velfarnaðar á nýja árinu.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Myndlistarsýning í Austurstræti 11
8. nóv. 2021

Hreinar línur - Íslensk abstraktlist, 1956-2007

Í nóvember 2021 var opnuð sýning á íslenskum abstraktlistaverkum úr listasafni Landsbankans. Sýningin er opin á afgreiðslutíma útibúsins.
Lára Rut Davíðsdóttir, Björk Hauksdóttir og Dóra Gunnarsdóttir
31. ágúst 2021

Fjölbreytileiki nauðsynlegur í upplýsingatækni

Lára Rut Davíðsdóttir, Björk Hauksdóttir og Dóra Gunnarsdóttir vinna allar á Upplýsingatæknisviði Landsbankans. Þær segja hugbúnaðargeirann vera afar spennandi starfsvettvang sem bjóði upp á ótal möguleika. Þær hvetja alla, ekki síst fleiri stelpur og konur, til að skoða forritun og hugbúnaðargeirann til að stuðla að auknum fjölbreytileika.
10. ágúst 2021

Listafólk túlkar Hinsegin daga

Í samstarfi við Samtökin´78 og Landsbankann hefur listafólkið Anna Maggý Grímsdóttir, Ásgeir Skúlason og Helga Páley Friðþjófsdóttir, unnið þrjú prentverk tileinkuð Hinsegin dögum.
Bláa lónið
10. ágúst 2021

Hringrásarhagkerfið og tækifæri í ferðaþjónustu

Hringrásarhagkerfið er ekki draumsýn eða óraunhæf hugmynd, heldur raunveruleg lausn sem býður upp á gífurleg tækifæri hér og nú. Til þess að átta sig á tækifærum til innleiðingar hringrásarhagkerfisins í ferðaþjónustu er fyrsta skrefið að skilja hvernig hringrásarhagkerfið virkar.
Sky Lagoon
30. júní 2021

Í skýjunum með Sky Lagoon

„Það hefur gengið ótrúlega vel hjá okkur og við erum í skýjunum með viðtökurnar,“ segir Dagný Pétursdóttir, framkvæmdastjóri Sky Lagoon. Baðlónið býður upp á heit og köld böð, gufur og stórkostlegt útsýni við sjávarsíðuna á Kársnesi í Kópavogi. Þetta er stærsta fjárfesting í afþreyingu á höfuðborgarsvæðinu.
23. júní 2021

Stórt skref að þekkja kolefnislosun frá útlánum

Landsbankinn tók þátt í þróun PCAF loftslagsmælisins sem er alþjóðlegur mælikvarði á óbeina losun gróðurhúsalofttegunda sem verða til við útlán banka.
Svanni
10. júní 2021

Svanni heldur áfram að styðja frumkvöðlastarf kvenna

Svanni – lánatryggingasjóður eflir konur í fyrirtækjarekstri og stuðlar þannig að nýsköpun og blómlegu atvinnulífi. Vorúthlutun sjóðsins fór fram nýverið og hlutu fjögur spennandi frumkvöðlafyrirtæki fyrirgreiðslu. Landsbankinn er stoltur bakhjarl Svanna.
Ferðamenn á jökli
9. júní 2021

Tölum íslensku um sjálfbærni

Þegar nýjar hugmyndir, tækni eða aðferðir ryðja sér til rúms á Íslandi koma þær oft erlendis að og fagorðin eru gjarnan á ensku. Það er hætt við því að erlend fagorð torveldi okkur skilning á nýjungum og festi þær í einhverjum fílabeinsturni, sem er miður – nógu erfitt er samt að setja sig inn í umræðuna eða læra á ný tæki.
31. maí 2021

Fjárfestum í framtíðinni

Fjárfestar hafa í auknum mæli tileinkað sér aðferðafræði ábyrgra fjárfestinga. Ekki að ástæðulausu, þar sem rannsóknir sýna fylgni milli góðs árangurs fyrirtækja í sjálfbærnimálum og arðsemi í rekstri til lengri tíma.
5. maí 2021

Hreystineistinn kveiktur hjá krökkunum

„Tilgangur Skólahreysti var að kveikja aftur þennan hreystineista sem okkur fannst vera að deyja út,“ segir Andrés Guðmundsson, sem stofnaði keppnina með eiginkonu sinni, Láru B. Helgdóttur, árið 2005. Skólahreysti öðlaðist fljótt miklar vinsældir meðal krakkanna og síðustu tíu árin hafa um 110 af 120 skólum á landinu tekið þátt í keppninni.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur