Svik í gegn­um tölvu­póst og smá­skila­boð

Algengt er að reynt sé að blekkja fólk með trúverðugum skilaboðum í tölvupósti sem líta út eins og þau séu frá lögmætum fyrirtækjum. Markmið skilaboðanna eru hins vegar að fá þig til að smella á slóð, hlaða niður hugbúnaði fjársvikara eða opna viðhengi. Þannig komast óprúttnir aðilar yfir upplýsingar eða fjármuni. Þessi aðferð nefnist vefveiðar (e. phishing).
25. apríl 2017 - Landsbankinn

Vefveiðar virka þannig að svikarar senda einstaklingum og fyrirtækjum tölvupósta eða smáskilaboð með það fyrir augum að komast yfir upplýsingar á borð við notandanafn og lykilorð í netbanka, bankareikningsupplýsingar, leyninúmer bankareikninga, greiðslukortanúmer, CVC númer og fleira viðkvæmt. Svikarinn notar svo gögnin til að villa á sér heimildir í samskiptum við til dæmis vefverslanir, banka og aðra þjónustuaðila. Á ensku er þetta nefnt identity theft, eða kennistuldur á íslensku.

Skilaboðin geta virst vera frá viðskiptabankanum þar sem óskað er eftir því að spurningum er lúta að öryggisupplýsingum viðtakanda sé svarað. Í sumum tilfellum innihalda skilaboðin einnig vefslóð. Ef smellt er á hlekkinn og öryggisupplýsingar slegnar inn hafa svikarar komist yfir þær upplýsingar.

Þetta getur gerst í tveimur eða fleiri skrefum. Tökum dæmi:

Skref 1

Fyrst berst falskur póstur sem virðist koma frá heiðvirðu fyrirtæki sem viðtakandinn á í viðskiptum við. Í honum er hlekkur sem lesandinn er hvattur til að smella á:

Phising skref

Skref 2

Ef lesandinn smellir á hlekkinn í tölvupóstinum opnast fölsk vefsíða sem þó er sannfærandi við fyrstu sýn. Á vefsíðunni reynir svikarinn að plata lesandann til að veita sér margvíslegar upplýsingar, svo sem notandanafn, lykilorð, kreditkortanúmer, CVC númer, bankareikningsupplýsingar og fleira:

Phising skref

Fleira í farvatninu

Smáskilaboð geta falið í sér beiðni um að viðskiptavinur hringi í tiltekið símanúmer og því er haldið fram að um sé að ræða viðskiptabanka viðtakanda. Oft kostar meira að hringja í númerið en venjulegt símanúmer og það tengir þig beint við fjársvikara. Svikarar geta einnig sent þér smáskilaboð um að þú munir innan skamms fá símtal frá viðkomandi fyrirtæki. Til þess að láta smáskilaboðin líta út fyrir að vera ósvikin, nota fjársvikarar sérstakan hugbúnað sem breytir auðkenni sendandans þannig að nafn viðkomandi fyrirtækis birtist sem sendandi. Textinn getur þannig birst á smáskilaboðaþræði sem fyrir er í símanum þínum frá viðkomandi fyrirtæki. Í reynd er það samt svikarinn sjálfur sem hringir og reynir að komast yfir öryggisupplýsingar þínar.

Við vefveiðar villa svikahrappar á sér heimildir og þykjast vera banki eða önnur stofnun sem notandinn treystir.
  • Hvernig má koma í veg fyrir svik af þessu tagi?
  • Bankar, fyrirtæki, félagasamtök eða stofnanir biðja aldrei um PIN-númerið þitt, kortin þín eða fjármuni. Þessir aðilar biðja þig heldur aldrei um að kaupa dýra hluti eða að millifæra fjármuni þína á nýjan bankareikning. Ef einhver hringir og biður þig um að gera eitthvað af þessu skaltu slíta samtalinu.
  • Ekki treysta því að það sem fram kemur á skjá símans staðfesti að sá sem hringir sé sá sem hann segist vera vegna þess að fjársvikarar geta breytt því sem þar kemur fram.
  • Hafðu samband við okkur án tafar ef þú heldur að einhver hafi notað eða geti notað greiðslukortið þitt, PIN-númerið eða lykilorðið.
  • Deildu aldrei PIN-númerinu þínu eða lykilorði með öðrum.
  • Farðu með gát þegar þú notar netbankann og farsímabankann. Skráðu þig út eftir hvert innlit og ekki skilja tölvuna þína eða símann eftir á glámbekk þegar þú ert innskráð(ur).
  • Framkvæmdu reglulega öryggisathugun og uppfærðu hugbúnað reglulega.
  • Verndaðu tölvuna þína, síma og spjaldtölvur með því að sækja og setja upp nýjustu hugbúnaðar- og öryggisuppfærslur.
  • Hafðu varann á þegar þú opnar viðhengi, slóð í tölvupósti eða smáskilaboð sem þú átt ekki von á eða ert óviss um. Með því að láta músina hvíla yfir hlekkjum (e. hover) geturðu kannað hvort vefslóðin vísar á þann stað sem þú býst við.
  • Ekki deila öryggisupplýsingum með öðrum, s.s. í svari við tölvupóstum, smáskilaboðum eða á vefsíðu sem þú hefur fengið aðgang að í gegnum tölvupóst eða smáskilaboð.
Þú gætir einnig haft áhuga á
8. okt. 2020

Fræðsla og umræða um netöryggi ber árangur

Þrátt fyrir að meira sé nú um tilraunir til hvers kyns netsvika falla færri í gildruna. Það sem af er árinu 2020 hefur fjársvikamálum á netinu, þar sem svikin takast og tjón verður, fækkað um helming miðað við sama tíma árið 2019. Við teljum að þróunin sé að mestu leyti fræðslu og umræðu um netöryggi að þakka en kórónuveirufaraldurinn hefur líka sín áhrif.
Ástarsvik tákn
11. sept. 2020

Brostið hjarta og tómt veski – varist ástarsvik á netinu

Í ástarsvikum stofna svikarar til falsks ástarsambands á netinu í þeim tilgangi að hafa fé af fórnarlömbunum. Þeir þykjast t.d. vera ungar konur í vanda eða særðir hermenn til að fá fólk til að bíta á agnið.
Skilaboðasvik
2. sept. 2020

Góð ráð um netöryggi í fjarnámi og fjarvinnu

Samhliða því að sífellt fleiri stunda fjarnám eða sinna vinnu að heiman leita netþrjótar að nýjum leiðum til að svindla á fólki. Það má gera ýmislegt til að auka netöryggi heimilisins og treysta varnir gegn óprúttnum aðilum.
23. okt. 2019

Það kostar ekkert að gera tölvupóstinn öruggari

Reglulega koma fram á sjónarsviðið nýjungar sem efla öryggi fólks á netinu. Hér er fjallað um áhugaverðar, ókeypis lausnir fyrir fyrirtæki og stofnanir sem gera tölvupóstsendingar bæði öruggari og skilvirkari.
17. okt. 2019

Sæmdarkúgun – óþægilegar en innihaldslausar hótanir

Ein tegund fjárkúgunar er svonefnd sæmdarkúgun (e. sextortion) þar sem vegið er að sæmd og friðhelgi viðkomandi í þeim tilgangi að beita kúgun. Búist er við að slíkum málum fari fjölgandi.
1. okt. 2019

Útsmoginn sálfræðihernaður í netsvikum

Netsvikarar beita útsmognum sálfræðihernaði til að blekkja fórnarlömb sín. Tölvupóstar frá þeim geta verið á óaðfinnanlegri íslensku og þeir bjóða upp á sannfærandi (en falska) netbanka sem virðast sýna ótrúlega ávöxtun.
12. júlí 2019

Fjárfestasvik eru algengustu netsvikin hérlendis það sem af er ári

Netsvik birtast okkur í ýmsum útgáfum. Þar má nefna svonefnd fjárfestasvik (investment scam) og hefur umfang þeirra hérlendis aukist um 77% á árinu.
5. júlí 2019

Netöryggi og notkun farsíma í snjallbúnaði bílaleigubíla

Handfrjáls símabúnaður veitir öryggi og þægindi. Mikilvægt er að aftengja símann við skil á bílaleigubíl því annars geta þrjótar notfært sér gögnin til að undirbúa svik.
3. jan. 2019

Aldrei meira tjón af netglæpum

Gagnalekum fjölgar milli ára, sífellt fleiri kortanúmer ganga kaupum og sölu, illa fengnum lykilorðum er dreift sem aldrei fyrr og netþrjótar beita sífellt þróaðri aðferðum. Í þessari grein er fjallað um þróun netglæpa á árinu 2018.
21. nóv. 2018

14 góð ráð til að auka öryggi í netverslun

Verslun á netinu er ekki hættulaus, tölvuþrjótar leggja mikið á sig til að stela greiðsluupplýsingum eða svíkja fé út úr fólki með öðrum hætti. Hér fyrir neðan eru nokkur einföld ráð til að minnka hættuna á netsvikum.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Tryggja virkni vefsins

Greina notkun svo við getum mælt og aukið gæði vefsins

Notaðar til að birta persónubundnar auglýsingar

Nánar um vefkökur