Verðbólga undir væntingum - lækkar í 6,0%
Vísitala neysluverðs hækkaði um 0,09% á milli mánaða í ágúst. Við höfðum gert ráð fyrir óbreyttri verðbólgu í ágúst og var mælingin því nokkuð lægri en okkar spá.
Óvænt lækkun vegna niðurfellingar skólagjalda
Það var óvenju margt í þessari mælingu sem kom á óvart og margir liðir sem höfðu mikil áhrif, bæði til hækkunar og lækkunar. Í fyrsta lagi lækkaði menntunarliðurinn töluvert vegna niðurfellingar skólagjalda í nokkrum háskólum, eða um 12,4% og hafði töluverð áhrif til lækkunar í mánuðinum. Matarkarfan lækkaði í ágúst, í fyrsta sinn í þrjú ár, og nam lækkunin um 0,5%. Flugfargjöld til útlanda lækkuðu venju samkvæmt í ágúst, þó minna en við höfðum spáð. Sumarútsölur virðast ganga hægar til baka en oft áður og hækkun á fötum og skóm í ágúst er nokkuð minni en við spáðum. Rafmagn og hiti hækkuðu einnig töluvert vegna gjaldskrárhækkana, en reiknuð húsaleiga hafði mest áhrif til hækkunar í ágúst.
Framlag húsnæðis til ársverðbólgu eykst enn á milli mánaða
Framlag allra liða nema húsnæðis eru til lækkunar á ársverðbólgu. Reiknuð húsaleiga lækkaði á milli mánaða í ágúst í fyrra, en hækkar nú í ágúst. Einnig hækkaði húsnæðiskostnaður annar en reiknuð leiga vegna gjaldskrárhækkunar á hita og rafmagni. Ársbreyting vísitölu neysluverðs án húsnæðis mældist 3,6% í ágúst og lækkar úr 4,2% í júlí, eða um 0,6 prósentustig. Þetta er meiri lækkun en sem nemur hækkuninni á ársverðbólgu alls og skýrist af hækkunum á húsnæðiskostnaði.
Helstu liðir vísitölunnar:
- Reiknuð húsaleiga hækkaði um 0,9% (+0,17% áhrif), aðeins meira en við spáðum.
- Húsnæði án reiknaðrar húsaleigu hækkaði um 1,4% (+0,14% áhrif), en við spáðum 1,2% hækkun. Hækkunin skýrist af gjaldskrárhækkunum á rafmagni og hita.
- Föt og skór hækkuðu um 1,8% (+0,06% áhrif), töluvert minna en við spáðum og virðast sumarútsölur ganga hægar til baka nú en oft áður.
- Flugfargjöld til útlanda lækkuðu um 7,1% (-0,17% áhrif) í ágúst. Flugfargjöld lækka alla jafna á milli mánaða í ágúst eftir hækkun í júlí. Lækkunin var þó minni en við höfðum spáð.
- Menntun lækkaði um 12,4% (-0,14% áhrif). Það skýrist af niðurfellingu skólagjalda í einstaka háskólum.
- Verð á matarkörfunni lækkaði um hálft prósent (-0,07% áhrif) og var þetta fyrsta lækkun matarkörfunnar í þrjú ár. Þar má ætla að áhrif af innkomu nýrrar lágvöruverslunar í mánuðinum hafi haft áhrif á mælingar.
Matarkarfan lækkaði í fyrsta skipti í 3 ár
Verð á mat og drykkjarvörum lækkaði á milli mánaða í ágúst, eða um 0,5%. Ætla má að áhrif nýrrar lágvöruverslunar hafi haft áhrif á verðmælingar í mánuðinum. Þá mældist mikil hækkun á matarkörfunni í júlí, sem virðist því að einhverju leyti hafa gengið til baka.
Útsölur ganga hægar til baka
Alla jafna hækkar verð á fötum og skóm flesta mánuði ársins nema í janúar og júlí, þegar útsölur standa yfirleitt yfir. Útsölur ganga svo jafnan til baka á tveimur mánuðum. Í ár hefur takturinn aðeins breyst. Það mældist lækkun á fötum og skóm í apríl og júní, en á móti var verðlækkun í júlí töluvert minni en oft áður. Nú í ágúst hækkaði svo verð á fötum og skóm töluvert minna en við höfðum spáð og því ljóst að sumarútsölurnar eru að ganga hægar til baka.
Flugfargjöld og menntun höfðu mest áhrif til lækkunar
Almennt má sjá nokkuð skýra árstíðarsveiflu á flugfargjöldum til útlanda. Þau eru hæst í júlí, lækka svo með haustinu og hækka svo aftur fyrir jól og páska. Flugfargjöld til útlanda hækkuðu um 16,5% á milli mánaða í júlí en lækkuðu svo um 7,1% nú í ágúst. Það er nokkuð minni lækkun en sú 9,7% lækkun sem við spáðum. Það er nú tæplega 3% dýrara að fljúga til útlanda en á sama tíma í fyrra.
Liðurinn menntun lækkaði um 12,4% í ágúst, en þetta er liður sem breytist yfirleitt ekki mikið. Ástæða mikillar lækkunar í ágúst er niðurfelling á skólagjöldum í nokkrum háskólum. Þess má geta að áhrif vegna niðurfellingar á gjöldum skólamáltíða ættu svo að hafa áhrif í næsta mánuði, samkvæmt frétt Hagstofunnar.
Verðbólguhorfur batna aðeins
Við gerum ráð fyrir að ársverðbólga verði 5,9% í september, 5,4% í október og 5,0% í nóvember. Spáin nú er um 0,4 prósentustigum lægri en verðbólguspáin sem við birtum í verðkönnunarvikunni.
Munar mest um að ágúst talan var lægri en við áttum vona á auk þess sem við erum núna að taka inn að gjaldfrjálsar skólamáltíðir munu verða til lækkunar á vísitölunni. Við gerum samt ráð fyrir því að sumarútsölurnar gangi alveg til baka í september, sem hækkar spána, og að flugfargjöld lækki minna en í fyrri spá. Lækkun ársverðbólgu í október og nóvember er ekki síst til komin vegna þess að reiknuð húsaleiga hækkaði óvenjumikið í október og nóvember í fyrra.
Þó mælingin nú sé til þess fallin að lækka skammtímaspána okkar ber að hafa í huga að hluti af hjöðninni er vegna ákvarðana stjórnvalda (niðurfelling ákveðinna skólagjalda). Það er því ekki hjöðnun sem er til komin vegna minni eftirspurnar í hagkerfinu og þar með minni þrýstingi á verðlag. Aftur á móti er um að ræða útgjaldaaukningu stjórnvalda sem gæti ýtt undir eftirspurn síðar meir.
Athugið, fréttin var uppfærð kl. 14.50 með nýrri verðbólguspá.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Hagfræðideildar Landsbankans hf. (hagfraedideild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Hagfræðideild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
