Áfram verulegur halli á viðskiptum við útlönd
Halli á viðskiptum Íslands við útlönd nam 59,5 mö.kr. á fyrsta ársfjórðungi. Afgangur af þjónustujöfnuði nam 19,7 mö.kr. og 18,3 ma.kr. afgangur var af frumþáttatekjum. Á móti var 85,3 ma.kr. halli á vöruviðskiptum og 12,3 ma.kr. halli á rekstrarframlögum.
Allt frá því að ferðaþjónustan varð stærsta útflutningsgrein landsins hefur verið viðvarandi afgangur af þjónustujöfnuði við útlönd, ef frá eru talin árin sem heimsfaraldurinn gekk yfir. Á sama tíma hefur verið viðvarandi halli á vöruskiptum. Jöfnuður frumþáttatekna hefur ýmist verið neikvæður eða jákvæður eftir því hvernig rekstur álvera hefur gengið, en viðvarandi halli er á rekstrarframlögum, einna helst vegna peningasendinga einstaklinga til fólks í öðrum löndum.
Örlítið aukinn afgangur af þjónustuviðskiptum en aukinn halli á vöruviðskiptum
Hallinn á viðskiptum við útlönd var mun meiri á fyrsta fjórðungi þessa árs en þess síðasta. Hann mældist nú 59,5 ma.kr en var 37,6 ma.kr. á sama tíma í fyrra. Þessi aukni halli er áhugaverður í ljósi þess hversu stöðug krónan hefur verið undanfarið og skýrist að hluta til af því að viðskiptum við útlönd fylgir ekki alltaf samsvarandi gjaldeyrisflæði. Auk þess kemur fjármagnsflæði ekki inn í tölur um viðskipti við útlönd.
Um þessar mundir litast viðskiptajöfnuður af töluverðri fjárfestingu í uppbyggingu gagnavera. Fjárfestingin kallar á gífurlegan innflutning á dýrum tölvubúnaði, sem kemur skýrt fram í innflutningstölunum fyrir síðustu tvo fjórðunga. Vegna þess að fyrirtækin sem standa fyrir uppbyggingu gagnavera hér á landi eru erlend, fylgir fjárfestingunni lítið sem ekkert gjaldeyrisflæði.
Vöruútflutningur jókst minna en vöruinnflutningur
Verðmæti vöruútflutnings jukust nokkuð myndarlega á fjórðungnum, eða um 28,64 ma.kr, sem samsvarar tæplega 13% aukningu frá fyrra ári. Nánast allar útflutningsgreinar sóttu í sig veðrið í byrjun árs en mestu munar um aukin verðmæti útflutnings á áli og álafurðum. Vöruinnflutningur jókst þó enn meira en útflutningurinn, um 62 ma.kr., aðallega vegna uppbyggingar á gagnaverum eins og fram kemur hér að framan.
Afgangurinn af þjónustujöfnuði jókst lítillega á milli ára, en bæði út- og innflutningur á þjónustu jókst á milli ára. Samsetningin breyttist lítið, en mestu munaði um töluvert aukinn útflutning á viðgerða- og viðhaldsþjónustu, en þar undir fellur til dæmis viðhald á skipum.
Afgangur af frumþáttatekjum tvöfaldaðist á milli ára, úr tæplega 9 mö.kr. í rúmlega 18 ma.kr. Breytingin var á nokkuð breiðum grunni. Afkoma innlendra dótturfélaga í erlendri eigu batnaði aðeins á milli ára sem kom til lækkunar á frumþáttatekjum. Afkoma erlendra dótturfélaga í innlendri eigu batnaði líka sem kom til hækkunar á frumþáttatekjum og vextir af erlendum skuldum innlendra aðila hækkuðu sem kom til lækkunar á frumþáttatekjum. Halli af rekstrartekjum jókst aðeins lítillega, en sá liður sveiflast yfirleitt lítið á milli ársfjórðunga.
Mjög lítil breyting á erlendri stöðu þjóðarbúsins
Í lok fyrsta ársfjórðungs var hrein erlend staða þjóðarbúsins 2.034 ma.kr. sem samsvarar 44% af vergri landsframleiðslu. Í upphafi fjórðungsins var staðan 2.111 ma.kr. og versnaði því lítillega, eða um 77 ma.kr. á fjórðungnum sem samsvarar um 1,6% af VLF.
Almennt skýrast breytingar á erlendri stöðu annars vegar af fjármagnsjöfnuði (t.d. ef innlendur aðili kaupir erlendar eignir eða tekur erlent lán) og hins vegar af gengis- og verðbreytingum (t.d. ef erlend hlutabréf í eigu innlendra aðila hækka eða lækka í verði). Að þessu sinni urðu engar afgerandi breytingar. Fjármagnsjöfnuður var 21 ma.kr. til hækkunar á erlendri stöðu, gengis- og verðbreytingar voru 79 ma.kr. til lækkunar og aðrar breytingar voru 19 ma.kr. til lækunnar.
Útlit fyrir að vöruviðskipti skili auknum halla á öðrum fjórðungi
Halli á vöruviðskiptum í apríl og maí er nú þegar orðinn meiri en á öðrum ársfjórðungi í fyrra og við gerum ekki ráð fyrir öðru en að áfram mælist halli af vöruviðskiptum í júní. Hallinn í apríl og maí skýrist af því sama og í byrjun árs, gríðarlegum innflutningi af tölvuvörum. Aukin fjárfesting er jákvæð og ætti að hafa i för með sér aukinn þjónustuútflutningi á næstunni. Þjónusta sem gagnaver selja flokkast sem fjarskipta-, tölvu- og upplýsingaþjónusta í tölum Hagstofunnar. Litlar breytingar hafa verið á þessum lið síðustu fjórðunga, en áhugavert verður að fylgjast þróuninni næstu mánuði.
Vísbendingar um þróun þjónustuviðskipta á öðrum fjórðungi eru helst tölur um fjölda ferðamanna og kortaveltu. Ferðalögum fjölgaði í apríl, bæði utanlandsferðum Íslendinga og komum erlendra ferðamanna til Íslands. Erlendum ferðamönnum fjölgaði um 6,5% á milli ára í apríl og erlend kortavelta jókst um 5,5% á föstu verðlagi. Á móti vegur að Íslendingar settu met í ferðalögum apríl, ef marka má tölur Ferðamálastofu, og hafa aldrei farið í jafnmargar utanlandsferðir í einum mánuði.
Fyrirvari
Innihald og form þessarar greiningar er unnið af starfsfólki Greiningardeildar Landsbankans hf. (greiningardeild@landsbankinn.is) og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem greiningin var unnin. Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsfólks Greiningardeildar Landsbankans á þeim degi þegar greiningin er dagsett, en þær geta breyst án fyrirvara.Landsbankinn hf. og starfsfólk hans taka ekki ábyrgð á viðskiptum sem byggð eru á þeim upplýsingum og skoðunum sem hér eru settar fram, enda eru þær ekki veittar sem persónuleg ráðgjöf fyrir einstök viðskipti.
Bent skal á að Landsbankinn hf. getur á hverjum tíma haft beinna eða óbeinna hagsmuna að gæta, ýmist sjálfur, dótturfélög hans eða fyrir hönd viðskiptavina, s.s. sem fjárfestir, lánardrottinn eða þjónustuaðili. Greiningar eru engu að síður unnar sjálfstætt af Greiningardeild Landsbankans og innan Landsbankans eru í gildi reglur um aðskilnað starfssviða sem eru aðgengilegar á vef bankans.
