Var­ist gylli­boð á net­inu um skjót­feng­inn gróða

Á netinu birtast ýmis gylliboð um skjótfenginn gróða fyrir það eitt að taka á móti peningum og millifæra upphæðina síðan til fyrirtækis eða einstaklings. Þóknunin getur hlaupið á hundruðum þúsunda króna. Sá sem tekur slíkt að sér er um leið orðinn að burðardýri í peningaþvætti og þar með þátttakandi í alvarlegu lögbroti.
1. febrúar 2017 - Landsbankinn

Svikararnir beita ýmsum aðferðum til að fá fólk til liðs við sig. Fólki er t.d. boðið starf sem virðist við fyrstu sýn lögmætt og það getur sinnt á netinu. Í öðrum tilvikum er burðardýrum gefin fyrirheit um ástarsamband ef viðkomandi getur aðstoðað við fjármagnsfærslur eða fólki sagt að það eigi von á óvæntum arfi, lottóvinningi eða endurgreiðslu á skatti.

Hvað eru burðardýr í peningaþvætti?

Burðardýr í peningaþvætti (e. money mule) er einstaklingur sem aðstoðar við að millifæra illa fengið fé fyrir hönd annarra. Burðardýrið fær greitt fyrir þjónustuna en þóknunin er iðulega óverulegur hluti fjárhæðarinnar.

Í mörgum tilfellum átta burðardýrin sig ekki á því að þau eru þátttakendur í peningaþvætti, fjársvikum eða öðrum lögbrotum.

Megingerðir gylliboða

Með mikilli einföldun má segja að helstu aðferðir svikahrappa við að ráða burðardýr séu eftirfarandi:

  • Fölsk atvinnuauglýsing: „Kjörið atvinnutækifæri“ er auglýst á vefsíðu eða í tölvupósti. Starfið er oft þess eðlis að því má sinna að heiman. Á ensku er það nefnt work-from-home (WFH). Reynt er að ná til fólks í fjárþörf, s.s. námsfólks. Einnig er sótt að eldra fólki og einstæðingum. Að öðru leyti er undirbúningur yfirleitt óvandaður og markhópurinn jafnvel byggður á slembiúrtaki. Þó finnast vandaðar útfærslur, dæmi um slíkt er svonefnd hulduverslun sem fjallað er um hér að neðan.
  • Loforð um ástarsamband: Fórnarlambið er hvatt til þátttöku í peningaþvætti gegn fyrirheitum um ástarsamband. Fórnarlambið telur sig í samskiptum við aðlaðandi manneskju, skipst er á myndum og undirbúningurinn kann að standa lengi yfir.
  • Óvæntur arfur, lottóvinningur og þess háttar: Óvæntir happdrættis- og lottóvinningar á netinu eru ein af eldri og augljósari svikabrögðunum í bransanum. Hvernig vinnur maður í happdrætti án miða eða þátttöku yfirhöfuð? Bíti einhver á agnið kemur í ljós að fyrst þarf að greiða ýmis gjöld áður en hægt er að greiða út vinninginn. Málið vindur síðan upp á sig, sífellt fleiri gjaldaliðir skjóta upp kollinum, standa þarf skil á skattgreiðslum, tryggingagreiðslum, margvíslegum óvæntum umsýslukostnaði vegna skjalameðhöndlunar, stjórnunarkostnaði, flutningsgjöldum og svo framvegis. En aldrei kemur vinningurinn.

Tilbúið dæmi um falska atvinnuauglýsingu á netinu:

Fölsk atvinnuauglýsing

Hvernig á að bregðast við?

Þegar gylliboð berst á netinu verður að beita heilbrigðri skynsemi. Það sem hljómar of gott til að vera satt er líklega ekki satt.

Sá sem sér grunsamlega atvinnuauglýsingu á netinu þarf m.a. að velta eftirfarandi fyrir sér:

  • Hvers vegna er starfsviðtals ekki krafist?
  • Hvers vegna er ekki óskað eftir starfsferlilsskrá, prófskírteinum eða öðrum skjölum sem atvinnurekendur vilja yfirleitt fá?
  • Hvers vegna vill einhver sem þú hefur aldrei hitt fela þér varðveislu fjármuna sinna?
  • Hvers vegna þarf að flytja peningana í gegnum Ísland?

Svikahrapparnir leita sífellt nýrra leiða til að svíkja út fé. Svikatilraunirnar verða sífellt vandaðri og útsmognari. Því er rétt að ítreka eftirfarandi leiðbeiningar:

  • Verum á varðbergi gagnvart óvæntum tilboðum.
  • Verum á varðbergi gagnvart fólki og fyrirtækjum sem erfitt er að sanna deili á.
  • Verum á varðbergi gagnvart fólki eða samtökum sem óska eftir fjárhagsaðstoð.
  • Veitum öðrum aldrei bankaupplýsingar okkar.
  • Það er óeðlilegt ef einhver hefur samband við þig og óskar eftir upplýsingum um fjárhagslega stöðu þína.

Það getur verið erfitt að átta sig á því hvort um svikatilraun sé að ræða. Hafa þarf augun opin fyrir eftirfarandi vísbendingum:

  • Eftir að sambandi er komið á vilja svikarar færa umræðuna á annan vettvang, til dæmis á spjallsíðu, á SMS, í tölvupósta eða í samskiptaforrit.
  • Tungumálakunnáttu og stafsetningu er ábótavant, málfræðinotkun er undarleg eða setningaskipan úr skorðum.
  • Öll samskipti eru á netinu.
  • Fyrirtækið notar eingöngu vefpóstþjóna (Gmail, Yahoo, o.s.frv.)
  • Viðkomandi vill vita allt um þig en veitir engar upplýsingar á móti um sjálfan sig.
  • Þú ert ráðin(n) til óljósra starfa. Starfslýsing er loðin eða ekki til staðar.
  • Hvorki er krafist menntunar né starfsreynslu.
  • Launin eru tiltölulega há í hlutfalli við vinnuframlagið.

Fjögur skref peningaþvættis með burðardýri:

Fjögur skref peningaþvættis með burðardýri

Hulduverslun er ný aðferð við peningaþvætti

Hulduverslun (e. Secret-Shopper eða Mystery-Shopper) er tiltölulega ný aðferð við peningaþvætti. Í hulduverslun er einstaklingi (burðardýrinu) boðin þægileg heimavinna á netinu við það eitt að versla í tiltekinni netverslun sem er raunverulega til og er fullkomlega lögmæt. Um er að ræða fölsk greiningarfyrirtæki sem gefa sig út fyrir að stunda þjónustukannanir með því að stunda hulduverslun á netinu. Tilgangurinn er sagður vera sá að meta gæði á þjónustu og vörumframboði netverslana. Þetta lítur allt vel út, lénið hjá greiningarfyrirtækinu virðist traust, útlitið er sannfærandi og umgjörðin öll fáguð.

Svindlið gengur út á að burðardýrið fær myndarlega fjárhæð lagða inn á bankareikninginn sinn. Burðardýrið er síðan beðið um að nota fjármunina til að kaupa gjafakort eða til að fylla á fyrirframgreitt greiðslukort sem nota skal í netversluninni. Því er jafnvel lofað að þátttakandinn megi halda vörunum.

Burðardýrið fær skýr fyrirmæli frá „greiningarfyrirtækinu“ um að aðhafast ekkert fyrr en fyrirtækið hefur haft samband. Þetta er t.d. sagt vera til að stjórna tímasetningunni. Í því samtali er óskað eftir upplýsingum um nýju greiðslukortin en það sé nauðsynlegt til að bæta greininguna. Sömuleiðis sé það gert til að auka öryggið og til að geta endurgreitt netversluninni. Skömmu síðar er svo millifært út af nýju kortunum og fórnarlambið hefur þar með lokið hlutverki sínu. Aldrei heyrist framar frá „greiningarfyrirtækinu“. Ekkert bólar heldur á vörunum. Í sumum tilfellum hefur burðardýrið jafnvel verið gabbað til að nota eigin greiðslukort. Svikahröppunum hefur með þessu tekist að koma illa fengnu fé í umferð. Peningaþvættið hefur tekist með hjálp burðardýrsins.

Ólöglegt og áhættan er mikil

Að lokum er rétt að minna á að þátttaka í peningaþvætti er ólögleg og áhættan er mikil. Burðardýr getur sogast inn í atburðarás sem það hefur enga stjórn á og getur leitt til verulegs persónulegs fjártjóns. Þá kann burðardýrið að sæta lögreglurannsókn og ákæru. Teljir þú að þú hafir orðið fórnarlamb fjársvika á netinu eða hafir óviljandi tekið þátt í peningaþvætti á netinu, hvetjum við þig til að leita til lögreglu þegar í stað.

Þú gætir einnig haft áhuga á
12. apríl 2021

Þekkt vörumerki notuð til að svíkja út peninga

Undanfarið hefur borið meira á tilraunum til svonefndra vörumerkjasvika sem ganga út á að villa um fyrir fólki með gylliboðum í nafni þekktra fyrirtækja og lokka það inn á vefsíður fjársvikara. Nýverið birtust færslur á Facebook með fölsuðum skjámyndum úr íslenskum bankaöppum, í einmitt þessum tilgangi.
8. okt. 2020

Fræðsla og umræða um netöryggi ber árangur

Þrátt fyrir að meira sé nú um tilraunir til hvers kyns netsvika falla færri í gildruna. Það sem af er árinu 2020 hefur fjársvikamálum á netinu, þar sem svikin takast og tjón verður, fækkað um helming miðað við sama tíma árið 2019. Við teljum að þróunin sé að mestu leyti fræðslu og umræðu um netöryggi að þakka en kórónuveirufaraldurinn hefur líka sín áhrif.
Ástarsvik tákn
11. sept. 2020

Brostið hjarta og tómt veski – varist ástarsvik á netinu

Í ástarsvikum stofna svikarar til falsks ástarsambands á netinu í þeim tilgangi að hafa fé af fórnarlömbunum. Þeir þykjast t.d. vera ungar konur í vanda eða særðir hermenn til að fá fólk til að bíta á agnið.
Skilaboðasvik
2. sept. 2020

Góð ráð um netöryggi í fjarnámi og fjarvinnu

Samhliða því að sífellt fleiri stunda fjarnám eða sinna vinnu að heiman leita netþrjótar að nýjum leiðum til að svindla á fólki. Það má gera ýmislegt til að auka netöryggi heimilisins og treysta varnir gegn óprúttnum aðilum.
23. okt. 2019

Það kostar ekkert að gera tölvupóstinn öruggari

Reglulega koma fram á sjónarsviðið nýjungar sem efla öryggi fólks á netinu. Hér er fjallað um áhugaverðar, ókeypis lausnir fyrir fyrirtæki og stofnanir sem gera tölvupóstsendingar bæði öruggari og skilvirkari.
17. okt. 2019

Sæmdarkúgun – óþægilegar en innihaldslausar hótanir

Ein tegund fjárkúgunar er svonefnd sæmdarkúgun (e. sextortion) þar sem vegið er að sæmd og friðhelgi viðkomandi í þeim tilgangi að beita kúgun. Búist er við að slíkum málum fari fjölgandi.
1. okt. 2019

Útsmoginn sálfræðihernaður í netsvikum

Netsvikarar beita útsmognum sálfræðihernaði til að blekkja fórnarlömb sín. Tölvupóstar frá þeim geta verið á óaðfinnanlegri íslensku og þeir bjóða upp á sannfærandi (en falska) netbanka sem virðast sýna ótrúlega ávöxtun.
12. júlí 2019

Fjárfestasvik eru algengustu netsvikin hérlendis það sem af er ári

Netsvik birtast okkur í ýmsum útgáfum. Þar má nefna svonefnd fjárfestasvik (investment scam) og hefur umfang þeirra hérlendis aukist um 77% á árinu.
5. júlí 2019

Netöryggi og notkun farsíma í snjallbúnaði bílaleigubíla

Handfrjáls símabúnaður veitir öryggi og þægindi. Mikilvægt er að aftengja símann við skil á bílaleigubíl því annars geta þrjótar notfært sér gögnin til að undirbúa svik.
3. jan. 2019

Aldrei meira tjón af netglæpum

Gagnalekum fjölgar milli ára, sífellt fleiri kortanúmer ganga kaupum og sölu, illa fengnum lykilorðum er dreift sem aldrei fyrr og netþrjótar beita sífellt þróaðri aðferðum. Í þessari grein er fjallað um þróun netglæpa á árinu 2018.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur