Val­greiðsl­ur í net­bank­an­um – hvað­an koma þær og til hvers eru þær?

Valgreiðslur (valkröfur) eru reikningar sem ekki þarf að greiða. Þær eru gjarnan stofnaðar af félagasamtökum eða stofnunum og oft í þeim tilgangi að afla styrkja til góðra málefna. Í appinu og netbankanum er hægt að fela valgreiðslur eða eyða þeim (og auðvitað greiða þær, ef vilji er til þess). Um þetta og aðra eiginleika valgreiðslna fjallar þessi grein.
14. desember 2021

En byrjum á byrjuninni: Hvaða fyrirbæri eru valgreiðslur? Valgreiðslur – sem einnig eru nefndar valkröfur - eru innheimtukröfur eða reikningar sem greiðandi þarf ekki að greiða og bera hvorki dráttarvexti né annan kostnað. Valgreiðslurnar birtast undir ógreiddum reikningum í netbankanum en þær berast líka gjarnan á greiðsluseðlum á pappír, yfirleitt í gluggaumslagi. Valgreiðslur eru t.d. notaðar til að selja happdrættismiða, biðja um styrki, innheimta félagsgjöld eða gjöld vegna ýmiskonar viðburða.

Valgreiðslur má þekkja á því að í netbönkum er hægt að eyða þeim eða fela. Aðrar kröfur er einungis hægt að fela (og greiða), s.s. kreditkortareikninga, afborganir af íbúðalánum og þessháttar. Þó er hvorki hægt að stilla netbankann þannig að hann hafni öllum valgreiðslum til frambúðar né hafni öllum valgreiðslum frá tilteknum útgefanda. Ekki er heldur hægt að stilla netbankann þannig að hann birti aldrei valgreiðslu. Blæbrigðamunur er á framsetningu valgreiðslna á milli banka. Megináherslurnar eru þó hinar sömu, að feli greiðandi valgreiðslur, gildir það aðeins um þann netbanka. Ef greiðandi eyðir kröfunni hverfur hún úr sameiginlegu innheimtukerfi bankanna og birtist hvergi sem ógreiddur reikningur.

Ef þú kærir þig ekki um að fá valgreiðslur getur þú skráð þig á svokallaða bannskrá í þjóðskrá. Þá kemur þú ekki fram á úrtakslistum sem notaðir eru í markaðssetningarskyni. Þetta er einfalt að gera á vef Þjóðskrár. Skráning á bannskrá þýðir einnig að þú færð ekki senda markpósta.


Valgreiðslur bera ekki kostnað

Almennt gildir að valgreiðslur bera ekki kostnað og bera alls ekki dráttarvexti. Verði greiðandi var við kostnaðarliði á valgreiðslum, þá er það samkvæmt ákvörðun þess sem stofnaði kröfuna enda er honum það frjálst samkvæmt reglugerð um hámarksfjárhæð innheimtukostnaðar frá 2009 og innheimtulög frá 2008.

Valgreiðslur bera stundum seðilgjöld og sá misskilningur virðist útbreiddur að bankar ákvarði og innheimti seðilgjöld. Hið rétta er að það eru kröfuhafar sem setja seðilgjöld á kröfur, enda renna þau til þeirra en ekki bankans. Sama gildir um beingreiðslugjöld.

Þurfa að hafa gert innheimtusamning

Fyrirtæki, stofnanir og meira að segja einstaklingar geta stofnað valgreiðslur á hvern þann sem hefur íslenska kennitölu, hafi þeir gert innheimtusamning við sinn viðskiptabanka. Í slíkum samningum eru ákvæði um skilmála sem viðkomandi þarf að uppfylla, m.a. um að stofna valgreiðslurnar með réttum hætti. Þeir sem gera slíkan samning fá aðgang að netbanka fyrirtækja og sjá sjálfir um að stofna valgreiðslurnar.

Ef ekki er hægt að eyða eða fela valgreiðslu er líklegast að hún hafi óvart verið stofnuð sem hefðbundin krafa. Það veldur því að greiðandinn hefur ekki möguleika á að eyða henni. Ef valgreiðsla hefur verið stofnuð með réttum hætti á að vera hægt að eyða henni í netbanka Landsbankans eða fela.

Komi í ljós að valgreiðslan hafi vísvitandi verið stofnuð sem hefðbundin krafa, eða að eitthvað annað gefur til kynna að hún hafi verið stofnuð ranglega eða með röngum hætti, má beina kvörtunum til útgefanda kröfunnar eða til viðkomandi banka. Hjá Landsbankanum geta viðskiptavinir sent kvörtun beint í gegnum netbankann (með talblöðrunni í neðra hægra horni) eða með því að smella á hafa samband hér á Landsbankinn.is.

Til að gera frjáls framlög einfaldari

Valgreiðslur voru hugsaðar fyrir félög sem eru ekki rekin í hagnaðarskyni. Tilgangur þeirra er fyrst og fremst að gera innheimtu frjálsra fjárframlaga auðveldari. Aðrir hvatar búa ekki að baki og bankar hafa óverulega framlegð af þeim. Þá hefur Landsbankinn sett sér þá reglu að veita eftirfarandi félagaformum fastan 50% afslátt af þóknunum í innheimtukerfinu:

  • Menningar-, lista- og tómstundastarfsemi
    Dæmi: Íþróttafélög, ungmennafélög, skátafélög, áhugamannakórar, áhugaleikfélög, tóm-stundafélög eldri borgara.
  • Félagsleg þjónusta
    Dæmi: Fátækrahjálp, fjölskylduhjálp, velferð ungmenna og forvarnir, mæðrastyrksnefnd, björgunaraðstoð í sjálfboðavinnu.
  • Umhverfismál og dýravernd
    Dæmi: Dýraverndunarsamtök, landverndarsamtök, náttúruverndarsamtök, skógræktarfélög, landgræðslufélög.
  • Mannúðar-, styrktar- og sjálfboðaliðastarf
    Dæmi: Góðgerðafélög, mannréttindasamtök, minningarsjóðir, líknarfélög.
  • Alþjóðasamtök
    Dæmi: Alþjóðleg mannréttinda- og friðarsamtök, alþjóðleg hamfara- og neyðarþjónusta, þróunaraðstoð og menningarstarfsemi. Undir þetta falla m.a. UNICEF, UN Women og Amnesty International.

Nánari upplýsingar um valgreiðslur fást hjá þjónustuveri bankans í netspjallinu, í síma 410 4000 eða með því að senda tölvupóst í netfangið landsbankinn@landsbankinn.is.

Greinin birtist fyrst í apríl 2018 en hefur verið uppfærð.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Íbúðahús
9. nóv. 2022

Hvernig virka verðtryggð lán?

Verðtryggð lán eru bundin við vísitölu neysluverðs sem er notuð til að mæla verðbólgu. Það þýðir að höfuðstóll lánsins hækkar í takt við verðbólguna hverju sinni. Ef verðbólga er mikil getur hækkunin verið umtalsverð og haft þau áhrif að greiðslubyrði verðtryggðra lána hækkar þegar líður á lánstímann.
2. nóv. 2022

Hvernig er hægt að ávaxta sparnað í verðbólgu?

Þegar verðbólga er há getur verið snúið að ávaxta sparnað til skemmri tíma. Ef ávaxta á sparnaðinn til lengri tíma eru fleiri möguleikar í stöðunni.
20. okt. 2022

Þú getur byggt upp séreign með skyldulífeyrissparnaðinum

Í hugum margra er lítill munur á lífeyrissjóðum og þeirri þjónustu sem þeir bjóða upp á. Sú er þó ekki raunin og liggur munurinn m.a. í því að sumir lífeyrissjóðir bjóða fólki upp á þann kost að greiða hluta af skyldulífeyrissparnaði í séreign sem ella hefði runnið í samtryggingu. Séreignin erfist að fullu við fráfall sjóðsfélaga.
11. okt. 2022

Hvaða áhrif hafa vaxtahækkanir á lánin mín?

Hærri stýrivextir leiða til þess að vextir og mánaðarleg greiðslubyrði á lánum sem eru með breytilega vexti hækka. Þetta á meðal annars við um neytendalán á borð við yfirdrátt og greiðsludreifingu á kreditkortum en mestu munar þó yfirleitt um íbúðalánin.
Fasteignir
2. sept. 2022

Ætti ég að festa vextina á íbúðaláninu mínu?

Seðlabankinn hefur á árinu 2022 hækkað stýrivexti, úr 2% í 5,5% en lægstir voru stýrivextir 0,75% á árinu 2021. Þegar vextir byrjuðu að hækka varð algengara að fólk festi vextina, í 3 eða 5 ár. Í þessari grein er fjallað um muninn á föstum og breytilegum vöxtum og hvað þarf að hafa í huga þegar ákvörðun um lánsform er tekin.
26. ágúst 2022

Kaup í sjóðum getur verið einfaldasta leiðin til að dreifa áhættunni

Sjóðir eru í stuttu máli safn margra fjárfestinga og er ætlað að einfalda fólki dreifingu eigna til að draga úr áhættu og sveiflum. Margar tegundir sjóða eru í boði og fylgja þeir ólíkum markmiðum. Sumir sjóðir stefna til dæmis að því að lágmarka áhættu eða sérhæfa sig í tilteknum atvinnugreinum eða hugmyndafræði, s.s. sjálfbærni.
26. ágúst 2022

Hvernig kaupi ég hlutabréf?

Það er mjög einfalt að kaupa hlutabréf. Til dæmis er hægt að fjárfesta í hlutabréfum einstakra félaga og margskonar sjóðum í netbanka Landsbankans og í Landsbankaappinu á einfaldan hátt og fylgjast þar með þróun fjárfestingarinnar.
26. ágúst 2022

Fyrstu skrefin í verðbréfafjárfestingum

Áður en byrjað er að fjárfesta í verðbréfum er mikilvægt að hafa ákveðin lykilatriði á hreinu og vera meðvituð um áhættuna.
15. júní 2022

Hvað á að borga fyrir barnapössun?

Stundum þurfa foreldrar að skreppa eða geta ekki sótt börn á réttum tíma vegna vinnu eða náms. Sumarnámskeið eru líka yfirleitt styttri en vinnudagur. Því þarf stundum að redda pössun. En hvað á að borga á tímann fyrir barnapössun?
10. júní 2022

Hafðu bankann í vasanum í sumarfríinu

Þú getur nýtt þér nánast alla þjónustu bankans í símanum og tölvunni. Í þessari grein er fjallað um nokkrar algengustu aðgerðirnar í appinu og netbankanum sem geta komið sér vel í sumarfríinu.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur