Vegna ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins
EFTA-dómstóllinn birti í dag ráðgefandi álit á túlkun á tilteknum ákvæðum tilskipana Evrópusambandsins sem varða fasteignalán til neytenda. Tilskipanirnar hafa verið teknar inn í EES-samninginn og innleiddar með íslenskum lögum.
Álitið var veitt að beiðni héraðsdóms í tveimur dómsmálum sem höfðuð hafa verið gegn Landsbankanum, annars vegar, og Íslandsbanka, hins vegar. Málin varða samningsákvæði um forsendur fyrir breytingum á vöxtum fasteignalána.
EFTA-dómstóllinn dæmir ekki um gildi vaxtabreytingaákvæða í fasteignalánum hér á landi, heldur er það hlutverk íslenskra dómstóla.
Álit EFTA-dómstólsins felur m.a. í sér túlkun á ákvæði fasteignalánatilskipunar 2014/17/EBE um forsendur fyrir vaxtabreytingum fasteignalána. Það ákvæði hefur verið innleitt í íslensk lög, þ.e. lög nr. 118/2016 um fasteignalán til neytenda. Íslensku lögin hafa hins vegar jafnframt að geyma sérreglu um skilyrði fyrir vaxtabreytingum sem ekki er að finna í fasteignalánatilskipuninni.
Í ráðgefandi áliti dómstólsins er komist að þeirri niðurstöðu að til greina komi að styðjast við aðrar forsendur við vaxtabreytingar en viðmiðunarvísitölur eða viðmiðunarvexti og ættu kröfur um skýrleika, aðgengileika, hlutlægni og sannreynanleika jafnframt við um slíka þætti. Þá geri fasteignalánatilskipunin þá kröfu að skilmálar og upplýsingar sem neytanda eru veittar skuli vera formlega og málfræðilega skiljanlegar og gera neytanda kleift að skilja þá aðferð sem beitt er við ákvörðun vaxta þannig að neytandi verði í aðstöðu til að meta fjárhagslegar afleiðingar samnings fyrir sig. Í niðurstöðu dómstólsins er ekki kveðið á um að vaxtabreytingarákvæðið í fasteignalánum Landsbankans uppfylli ekki framangreindar kröfur. Það er mat bankans að kröfur íslenskra laga þar að lútandi séu uppfylltar.
Álitið felur jafnframt í sér túlkun á tilskipun 93/13/EBE um óréttmæta skilmála í neytendasamningum. Sú tilskipun kveður m.a. á um kröfur um ítarlega upplýsingagjöf og skýr, hlutlæg og skiljanleg viðmið þannig að neytandi geti metið afleiðingar skilmála um fjárhagslegar skuldbindingar. EFTA-dómstóllinn tekur ekki endanlega afstöðu til þess hvort Landsbankinn hafi uppfyllt þessar kröfur. Það sé dómstóla á Íslandi að skera úr um þetta og meta áhrif þess ef þær kröfur eru ekki uppfylltar. Það er mat bankans að þær kröfur séu uppfylltar.
Umrætt dómsmál gagnvart Landsbankanum verður nú tekið til áframhaldandi meðferðar hjá Héraðsdómi Reykjavíkur.
