Losun gróðurhúsalofttegunda fer minnkandi – eða hvað?
Í lok febrúar 2021 sendu íslensk stjórnvöld frá sér uppfærð markmið fyrir Ísland í loftslagsmálum til Sameinuðu þjóðanna. Nýju markmiðin fela í sér verulega aukinn samdrátt losunar gróðurhúsalofttegunda, um 55% eða meira, til ársins 2030, miðað við árið 1990. Fyrra markmið var 40% minnkun. Ísland stendur að sameiginlegu markmiði með aðildarríkjum ESB og Noregi í þessum efnum.
Það er því mikið undir hvað varðar þróun losunar gróðurhúsalofttegunda hér á landi. Sé litið á þróunina frá árinu 2016 má sjá að losun hefur almennt farið minnkandi og var sú þróun farin af stað áður en kórónufaraldurinn lét til sín taka. Losunin var mest rúmlega 700 þús. tonn CO2 ígilda á 3. ársfjórðungi 2018 en var í kringum 400 þús. tonn á fjórðungi á fyrri hluta ársins 2021. Nokkur árstíðasveifla er í losun og er hún jafnan mest á þriðja ársfjórðungi.
Hér á landi er langmest losun frá flutningum og þar á eftir framleiðslu, sé miðað við tölur frá 2016. Fyrir utan þessar tvær greinar eru það landbúnaður og fiskveiðar og svo heimilin sem losa mest af gróðurhúsalofttegundum hér á landi.
Af þeim greinum sem litið var á hér að ofan hefur losunin minnkað alls staðar frá 2016 fram til fyrri árshelmings 2021 nema í heimilageiranum þar sem losun hefur aukist um 12%. Mest minnkaði losun í flutningum og geymslu þar sem losunin í ár er einungis um 40% af því sem hún var 2016.
Sé litið á heimilin má sjá að langstærstur hluti losunar heimila er vegna losunar einkabílsins. Þannig var losun koltvísýringsígilda vegna aksturs heimilisbifreiða 158 kílótonn á öðrum ársfjórðungi 2021. Það er hæsta gildi sem hefur mælst frá 2016 og um 22% meiri losun en á sama tíma í fyrra.
Á fyrri hluta ársins 2016 komu um ¾ hlutar losunar í flutningum frá flugi og tæpur fjórðungur frá flutningum á sjó. Þessi staða hefur breyst mikið á síðustu árum þar sem miklar breytingar hafa orðið í losun koltvísýrings frá flugi, ekki síst vegna fækkunar íslenskra fyrirtækja í flugrekstri og samdráttar vegna yfirstandandi faraldurs. Á fyrri hluta ársins 2021 komu þannig 44% losunar frá flugi og 45% vegna flutninga á sjó. Losun vegna flutninga á sjó hefur minnkað um 44% á þessum tíma og losun frá flugi um 83%.
Heimsfaraldurinn hefur gert alla samanburði í sambandi við þróun losunar gróðurhúsalofttegunda erfiðari en ella. Erfitt er að greina góðan árangur vegna áætlana frá „árangri“ sem kemur tímabundið til vegna þess að hægt hefur verulega á hagkerfinu. Þar má t.d. benda á að hægt hefur verulega á flugi og ferðamennsku og sama má segja um umferð flutningaskipa um heimsins höf. Það er hins vegar ljóst að ekki má slaka á neins staðar í baráttunni við losunina ef markmið Íslands eiga að nást fyrir árið 2040.
Lesa Hagsjána í heild
Hagsjá: Losun gróðurhúsalofttegunda fer minnkandi – eða hvað?
