Saga bankans
„Banka skal stofna í Reykjavík …
… er kallast landsbanki; tilgangur hans er að greiða fyrir peningaviðskiptum landsins og styðja við framgang atvinnuvega þess.“
Úr frumvarpi til laga um stofnun landsbanka árið 1885.
Samþætt þróun banka og þjóðfélags
Saga Landsbankans er samofin sögu íslenska hagkerfisins. Frá stofnun bankans árið 1886 hefur hann gegnt lykilhlutverki í uppbyggingu atvinnulífs, fjármálakerfis og samfélagsins í heild. Þrátt fyrir miklar breytingar hefur meginhlutverk bankans ávallt verið að veita einstaklingum og fyrirtækjum fyrsta flokks fjárhagslega þjónustu og styðja við þróun íslensks atvinnulífs.
Landsbankinn stofnaður
Landsbanki Íslands var stofnaður árið 1885 með lögum frá Alþingi. Bankinn hóf starfsemi 1. júlí 1886 í húsi við Bakarabrekku í Reykjavík, þar sem Bankastræti er nú. Stofnun bankans markaði tímamót í íslensku atvinnulífi, enda hafði skort innlenda lánastofnun sem gat stutt við atvinnuvegi landsins. Megintilgangur bankans var að efla peningaviðskipti landsmanna, auðvelda lánveitingar og stuðla að uppbyggingu atvinnulífs, einkum sjávarútvegs og landbúnaðar.
Árið 1927 var Landsbanki Íslands endurskipulagður sem fyrsti seðlabanki landsins – svokallaður þjóðbanki - og gegndi hann því hlutverki til ársins 1961. Þá annaðist bankinn útgáfu íslenskra seðla og hafði mikilvægu hlutverki að gegna við stjórn peningamála. Með stofnun Seðlabankans Íslands breyttist hlutverk Landsbankans og hann varð hefðbundinn viðskiptabanki.
Banki allra landsmanna
Bankanum óx fljótt fiskur um hrygg og ljóst var að hann þyrfti stærra húsnæði í Reykjavík sem og fasta viðveru í öðrum mikilvægum byggðakjörnum. Strax árið 1899 flutti bankinn í nýtt og glæsilegt steinhús á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis. Árið 1902 opnaði bankinn útibú á Akureyri og 1904 á Ísafirði, síðan á Eskifirði og Selfossi 1918. Markmiðið með stækkandi útibúaneti um allt land var að tryggja að einstaklingar og fyrirtæki, óháð búsetu, hefðu aðgang að bankaþjónustu. Landsbankinn varð þannig einn af mikilvægustu innviðum landsins og hafði sterk tengsl við samfélög víðs vegar um Ísland. Byggingar bankans eftir teikningum Guðjóns Samúelssonar urðu að mörgu leyti táknmynd hans.
20. öldin - breytingar á atvinnuvegum og á fjármálamarkaði
1900–1909
Nánar
1910–1919
Nánar
1920–1929
Nánar
1930–1939
Nánar
1940–1949
Nánar
1950–1959
Nánar
1960–1969
Nánar
1970–1979
Nánar
1980–1989
Nánar
1990–1999
NánarBreytt eignarhald Landsbankans
Árið 2002–2003 seldi ríkið ráðandi hlut sinn í Landsbankanum og eignarhald bankans færðist til einkaaðila. Á næstu árum opnaði bankinn útibú og dótturfélög víða um Evrópu og stækkaði verulega.
Hrun og endurreisn
Haustið 2008 varð alþjóðlegt fjármálahrun sem íslenskt fjármálakerfi fór ekki varhluta af. Áhrif alþjóðlegrar lausafjárkreppu og erfiðleikar við endurfjármögnun skulda urðu til þess að Landsbanki Íslands hf. sigldi í þrot. Fjármálaeftirlitið tók yfir rekstur bankans samkvæmt neyðarlögum frá Alþingi þann 7. október 2008.
Í kjölfar fjármálahrunsins hófst umfangsmikil endurreisn í íslensku efnahagslífi. Nýr Landsbanki var stofnaður 9. október 2008 og tók hann yfir innlenda starfsemi og þjónustu við íslenska viðskiptavini. Erlendar eignir og skuldir voru eftir í gamla bankanum sem fór í slitameðferð. Dótturfélag Landsbankans, Landsbréf hf., var stofnað sem rekstrarfélag verðbréfasjóða, en Landsbankinn eignaðist félagið árið 2010.
Traustur rekstur
Hinn nýi Landsbanki lagði áherslu á traustan rekstur, sterka eiginfjárstöðu, ábyrga útlánastefnu og aukið gagnsæi. Bankinn var aftur í eigu íslenska ríkisins og unnið var að því að endurheimta traust viðskiptavina. Á sama tíma voru innleiddar strangari reglur um áhættustýringu, stjórnarhætti og eiginfjárkröfur í samræmi við alþjóðlega staðla. Bankinn lagði meiri áherslu á samfélagsábyrgð og sjálfbærni, sem og að hlusta á viðskiptavini og mæta þörfum þeirra í mismunandi aðstæðum.
Sparisjóðir Vestmannaeyja og Norðurlands sameinuðust Landsbankanum árið 2015 sem styrkti stöðu bankans enn frekar á landsbyggðinni.
Þróun til framtíðar
Undanfarin ár hafa einkennst af markvissri þróun og mikilvægum tímamótum í starfsemi Landsbankans. Með stafrænum lausnum, nýju húsnæði og auknu þjónustuframboði hefur bankinn styrkt stöðu sína og skapað traustan grunn fyrir framtíðina.
Stafræn bylting
Landsbankinn hefur verið leiðandi í þróun íslenskrar bankaþjónustu á stafrænum vettvangi.
Fyrst var öflugt netbankaumhverfi þróað og síðan Landsbankaappið sem gerir viðskiptavinum kleift að framkvæma nær öll bankaviðskipti hvar og hvenær sem er. Landsbankinn nýtir nú einnig gervigreind í starfsemi sinni. Við innleiðingu nýrrar tækni er það leiðarljós Landsbankans að mæta þörfum viðskiptavina með mannlegri þjónustu sem styðst við tæknina og gæta að öryggi.
Tímamót
Landsbankinn flutti miðlæga starfsemi sína úr 12 húsum í Kvosinni í nýtt og hagkvæmara húsnæði við Reykjastræti 6 í Reykjavík árið 2023. Bæði hönnun og framkvæmd nýbyggingar bankans hlutu vottun 2016 BREEAM-umhverfisstaðalsins með einkunnina frábært, fyrst bygginga hérlendis.
Árið 2025 keypti Landsbankinn TM tryggingar hf. Kaupin marka tímamót í sögu bankans en með því að bæta tryggingarekstri við starfsemina býðst viðskiptavinum enn betri og fjölbreyttari fjármálaþjónusta, allt á einum stað. Kaupin á TM styrktu einnig rekstur bankans og auka verðmæti hans til framtíðar.
140 ára afmæli
Landsbankinn fagnar 140 ára afmæli árið 2026. Bankinn er enn stærsti viðskiptabanki á Íslandi og veitir einstaklingum og fyrirtækjum um allt land alhliða fjármálaþjónustu. Bankinn er sem fyrr hluti af og virkur þátttakandi í umhverfi sínu, íslensku samfélagi.
Skýr lykilmarkmið, studd með áhersluverkefnum, markvissri framkvæmd og vel ígrunduðum ákvörðunum með langtímahagsmuni að leiðarljósi skila sér í traustum banka fyrir farsæla framtíð.