Hún veitir heimild til að fá upplýsingar um stöðu eigna og skulda dánarbúsins á dánardegi. Heimildin nær eingöngu til upplýsinga á kennitölu hins látna en ekki tengdra aðila. Hreyfingayfirlit aftur í tímann er almennt einungis heimilt að veita eftir að erfingjar hafa fengið forræði á búinu, með t.d. leyfi til einkaskipta eða leyfi til setu í óskiptu búi.

Ef til staðar eru ógreiddir reikningar vegna útfarar getur sá sem hefur heimild til greiðslu útfararkostnaðar óskað eftir því að þeir verði greiddir af bankareikningi dánarbús til kröfuhafa, gegn framvísun reikninga. Ef útfararkostnaður hefur þegar verið greiddur, af t.d. erfingja, er einnig heimilt að endurgreiða útlagðan kostnað af bankareikningi dánarbús gegn framvísun reiknings og greiðslustaðfestingar/kvittunar.

Já. Tveir eða fleiri erfingjar geta líka haft sama umboðsmann en stundum eru fleiri umboðsmenn við skipti á dánarbúi. Ef margir erfingjar fara saman með forræði dánarbús þarf samþykki allra fyrir ráðstöfun eigna, þ.m.t. úttektum, nema ef allir hafa veitt einum aðila umboð til að ráðstafa hagsmunum búsins. Ef um fleiri en einn umboðsmann er að ræða þarf að sama skapi samþykki þeirra allra fyrir ráðstöfunum á hagsmunum búsins.

Umboðsmaður erfingja samkvæmt einkaskiptaleyfi eða sá sem hefur fengið leyfi til setu í óskiptu búi getur fengið aðgang að einum bankareikningi og ógreiddum kröfum dánarbús í gegnum eigin netbanka. Viðkomandi getur einnig óskað eftir millifærslum og eyðileggingu á öllum reikningum dánarbús. Ef enginn er tilgreindur sem umboðsmaður erfingja í leyfi til einkaskipta fara erfingjar með forræði búsins í sameiningu. Erfingjar þurfa þá allir að samþykkja sérstaklega að veita aðgang að bankareikningi og ógreiddum kröfum dánarbús í netbanka.

Þegar um einkaskipti á dánarbúi er að ræða er heimilt að hafa aðgang eignum og skuldum dánarbús í netbanka fram að skiptalokum. Aðgangurinn takmarkast við eitt ár frá skráningu og fellur þá sjálfkrafa niður. Umboðsmaður skuldbindur sig þó til þess að láta vita þegar skiptum er lokið, enda fellur þá umboð til að koma fram fyrir hönd annarra erfingja niður. Ef dánarbú er enn í skiptaferli þegar umboðið fellur niður og sýslumaður hefur veitt lengri frest til að ljúka skiptunum er hægt að sækja um að fá umboðið endurnýjað með því að senda tölvupóst á danarbu@landsbankinn.is og hafa yfirlit yfir framvindu skipta vegna dánarbúsins meðfylgjandi.

Þegar um leyfi til setu í óskiptu búi er að ræða er eftirlifandi maka heimilt að fá aðgang að einum bankareikningi og ógreiddum kröfum dánarbús í eigin netbanka. Aðgangurinn er hugsaður til þess að veita eftirlifandi maka svigrúm til að gera viðeigandi ráðstafanir eða breytingar, t.d. að færa innstæður, verðbréf og aðrar eignir á sitt nafn. Aðgangurinn gildir í eitt ár og að þeim tíma loknum fellur hann sjálfkrafa niður.

Reglur um skipti á dánarbúum eru mismunandi milli ríkja. Þegar ekki fer um skiptin eftir lögum nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., t.d. þegar um einstaklinga sem áttu lögheimili erlendis er að ræða, hefur sýslumaður ekki aðkomu að skiptunum og gefur ekki út heimildir eða leyfi til erfingja. Erfingjar þurfa því að framvísa gögnum frá yfirvöldum í viðkomandi ríki sem staðfesta hverjir séu erfingjar í dánarbúinu og hverjir fari með forræði á eignum þess.

Hafa þarf í huga að erlend stjórnvöld tilkynna ekki andlát til íslenskra stjórnvalda. Áður en erfingjum eru veittar upplýsingar eða þeim heimiluð ráðstöfun eigna hjá bankanum þarf viðkomandi að vera skráður látinn í Þjóðskrá.

Þegar einstaklingur deyr erlendis og um skipti á dánarbúi hans fer eftir lögum nr. 20/1991 skipti á dánarbúum o.fl., þarf að hafa ýmis atriði í huga sem almennt koma ekki til skoðunar þegar andlát verður á Íslandi. Borgaraþjónusta utanríkisráðuneytisins veitir ýmsa aðstoð og leiðbeinir á þann hátt sem þörf er á. Þótt ferlið sé í raun hið sama hvað varðar tilkynningu um andlát til sýslumanns og Þjóðskrár og skipti dánarbús í þessum tilvikum, er rétt að benda á að skráning andláts, með tilheyrandi réttaráhrifum, getur tekið lengri tíma en ella.

Mörg stéttarfélög greiða styrki til maka eða barna við andlát félagsmanna og best er að hafa samband við stéttarfélag hins látna til að fá upplýsingar. Ef eignir dánarbús duga ekki fyrir útfararkostnaði veita sveitarfélög útfararstyrk sem er mismunandi eftir sveitarfélögum. Ýmis sjálfboðaliðasamtök bjóða einnig styrki til útfarar, t.d. Kraftur, Kiwanis og Oddfellow.

Við getum öll þurft stuðning á erfiðum tímum. Á Landspítalanum er bráðaþjónusta og sóknarprestar, sálfræðingar og geðlæknar veita einnig áfallahjálp. Þá er að auki hægt að fá góð ráð, upplýsingar og stuðning í hjálparsíma Rauða krossins, 1717. 

Um sorg og önnur viðbrögð á vef Sorgarmiðstöðvar 

Áfallahjálp á vef Almannavarna