Hvaða áhrif hafa vaxta­hækk­an­ir á lán­in mín?

Hærri stýrivextir leiða til þess að vextir og mánaðarleg greiðslubyrði á lánum sem eru með breytilega vexti hækka. Þetta á meðal annars við um neytendalán á borð við yfirdrátt og greiðsludreifingu á kreditkortum en mestu munar þó yfirleitt um íbúðalánin.
30. júní 2022

Þegar Seðlabankinn breytir stýrivöxtum fylgja lánveitendur í kjölfarið. Ef lánið þitt er með breytilega vexti taka breytingarnar gildi 30 dögum eftir að tilkynnt er um breytinguna.

Öll neytendalán, eins og yfirdráttur, skammtímalán eins og Aukalán og fjölgreiðslusamningar kreditkorta eru með breytilega vexti.

Þegar litið er til íbúðalána skiptir máli hvort lánið er með breytilegum eða föstum vöxtum. Ef íbúðalán er með breytilegum vöxtum þá breytast vextirnir, og þar með greiðslur af láninu, við vaxtabreytinguna. Ef lánið var á hinn bóginn tekið með föstum vöxtum breytast vextirnir ekki á gildistímanum sem skilgreindur var í upphafi (í 3 eða 5 ár). Vaxtabreytingar hafa því engin áhrif ef þú ert með lán á föstum vöxtum, þ.e. ekki á meðan á gildistíma föstu vaxtanna stendur.

Á árinu 2022 (til 30. júní þegar þessi grein var uppfærð) hefur Seðlabankinn hækkað stýrivexti úr 2% í 4,75% eða um 2,75 prósentustig. Á sama tíma hafa breytilegir vextir óverðtryggðra íbúðalána Landsbankans verið hækkaðir um 2,05 prósentustig. Ef miðað er við 35 milljón króna íbúðalán til 40 ára veldur 2,05 prósentustiga hækkun á vöxtum því að greiðslubyrðin hækkar um 47.000 krónur á mánuði. Ef miðað er við 50 milljón króna íbúðalán með sama lánstíma hækkar greiðslubyrðin um 69.000 krónur á mánuði.

Ef við skoðum áhrifin á neyslulán, eins og Aukalán upp á eina milljón krónur og með lánstíma til fimm ára, þá eru áhrifin um 1.400 krónur á mánuði miðað við vaxtahækkunina frá áramótum.

Ef þú hefur valið að taka lán á föstum vöxtum hafa vaxtabreytingarnar engin áhrif meðan á fastvaxtatímanum stendur. Erfitt er að fullyrða um það hvort rétt sé að festa vexti á tilteknu tímabili því snúið er að spá um hvort breytilegir vextir eigi eftir að hækka meira en föstu vextirnir segja til um í upphafi lánstímans. Jafnvel þótt vextir hafi hækkað er líka erfitt að segja til um hvort það sé „of seint“ að festa vextina því eftir sem áður er erfitt að spá um hvort vextir muni hækka enn meira.

Ég fjallaði um hvort það borgi sig að festa vextina í annarri grein hér á vefnum og hvet þig til að kíkja á hana ef þú ert að velta þessum málum fyrir þér.

Hvað á að hafa í huga þegar vextir hækka?

Ef verðbólga og vextir fara hækkandi, eins og nú er raunin, borgar sig að rýna í það hver áhrifin verða og hvort hægt sé að spara í neyslu eða útgjöldum. Það getur borgað sig að greiða inn á skammtímalán ef þess er kostur og þannig létta á greiðslubyrðinni og draga úr kostnaði.  

Ef þú sérð fram á að lenda í greiðsluerfiðleikum borgar sig að hafa samband við lánveitanda sem fyrst. Við í Landsbankanum bjóðum upp á ýmis úrræði og leggjum áherslu á að bjóða vandaða ráðgjöf. Í sumum tilvikum getur endurfjármögnun verið góður kostur til að lækka greiðslubyrði. Ef þú ákveður að lengja í endurgreiðslutíma vegna íbúðaláns skaltu samt hafa í huga að þar með borgar þú vexti í lengri tíma og heildarendurgreiðslan verður hærri.

Greinin birtist fyrst 9. júní 2022 og var síðast uppfærð 30. júní 2022.

Þú gætir einnig haft áhuga á
Fasteignir
1. júlí 2022

Ætti ég að festa vextina á íbúðaláninu mínu?

Seðlabankinn hefur frá árinu 2021 hækkað stýrivexti, úr 0,75% í 4,75%. Þegar vextir hækka skapast umræður um hvort fólk sem er með lán með breytilegum vöxtum ætti að festa vextina. Eins og í flestu í lífinu er að mörgu að huga í þessum efnum.
Íbúðir
23. feb. 2021

Hvort borgar sig að leigja eða kaupa?

Ég hef nokkrum sinnum áður skrifað greinar hér á vefinn um þessa spurningu. Alltaf hefur niðurstaðan verið sú að það hafi verið hagstæðara að kaupa en leigja. Á árinu 2020 þróaðist kaup- og leiguverð með misjöfnum hætti hér á landi. Kaupverð hækkaði töluvert en leiguverð lækkaði. Það er því tímabært að rifja þessa umfjöllun upp miðað við nýjustu tölur.
10. des. 2021

Ætti ég að borga inn á íbúðalánið mitt?

Það er hagkvæmt að nota séreignarsparnað og sparifé til að greiða aukalega inn á íbúðalán og þannig lækka skuldir og létta á afborgunum. Við þurfum samt að hafa í huga að það er mikilvægt að eiga varasjóð, sem ekki er bundinn í fasteigninni, til að geta tekist á við óvænt útgjöld.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur