Hvernig get ég stuðl­að að góðu láns­hæf­is­mati?

Áður en einstaklingar geta tekið lán þarf að liggja fyrir lánshæfismat sem segir til um hvort og hversu líklegt það er að þeir lendi í vanskilum í náinni framtíð. En hvernig má stuðla að góðu lánshæfismati?
Hafnarfjörður
4. september 2018

Samkvæmt lögum um neytendalán er bönkum og öðrum fyrirtækjum sem bjóða upp á lánaviðskipti skylt að meta lánshæfi tilvonandi lántaka eða að láta aðra aðila framkvæma matið fyrir sig. Landsbankinn metur reglulega lánshæfi lánþega bankans með sjálfvirkum hætti og er mikill meirihluti þeirra með gott lánshæfi. Reglubundið mat bankans á lánshæfi viðskiptavina dregur úr útlánaáhættu bankans og fyrirbyggir um leið að óhófleg skuldsetning verði myllusteinn um háls viðskiptavina. Rétt er að taka fram að lánshæfismat er ekki greiðslumat og segir ekki til um hversu mikið einstaklingur getur greitt af láni.

Gott lánshæfismat er m.a. forsenda þess að fólk geti sjálft stillt yfirdráttinn, skipt kreditkortareikningum í appi eða netbanka eða tekið lán á netinu. Gott lánshæfismat leiðir þannig til betri og aðgengilegri þjónustu.

Framkvæmd lánshæfismats

Lánshæfismat Landsbankans byggist á gögnum um viðskiptavini, m.a. um viðskiptasögu og yfirlit yfir fjárhagslegar skuldbindingar. Matið samanstendur af lánshæfiseinkunn, frá 0 upp í 10, og fjórum litaflokkum; grænum, gulum, appelsínugulum og rauðum. Grænn gefur til kynna að engar vísbendingar séu um versnandi fjárhagsstöðu, gulur að vísbendingar séu til staðar um versnandi fjárhagstöðu, appelsínugulur að lánþegi sé eða hafi verið í alvarlegum vanskilum og rauður að lánþegi sé í alvarlegum vanskilum. Best er að vera með háa einkunn og í grænum litaflokki en lakast að vera með lága einkunn og í rauðum litaflokki.

Ekki lenda í vanskilum að óþörfu

Vanskil geta haft neikvæð áhrif á lánshæfismatið. Í mörgum tilfellum lendir fólk í vanskilum algjörlega að óþörfu, s.s. vegna andvaraleysis eða vegna þess að það hreinlega gleymir að borga reikninga á réttum tíma.

Ýmislegt er hægt að gera til að koma í veg fyrir óþarfa vanskil. Til dæmis er hægt að setja reikninga sem berast reglulega (afborganir af lánum, rafmagnsreikninga o.s.frv.) í beingreiðslu en slíkt er einfalt að gera í netbanka eða appi. Reikninga má einnig greiða með kreditkorti og yfirleitt er hægt að ganga frá slíkri „áskrift“ á vefsíðum þeirra fyrirtækja sem gefa reikningana út. Launafólk sem fær útborgað um miðjan mánuð, t.d. 15. dag hvers mánaðar, getur óskað eftir að gjalddagar lána taki mið af útborgunardegi. Þá nýta margir sér greiðsluþjónustu til að jafna mánaðarlegar sveiflur í útgjöldum heimilisins. Þessi einföldu ráð stuðla að því að reikningar séu greiddir á réttum tíma sem bætir lánshæfismat viðskiptavina.

Hafðu samband ef þú lendir í erfiðleikum

Hversu vel sem fólk skipuleggur sín fjármál geta tímabundnir erfiðleikar, svo sem atvinnumissir eða veikindi, haft afdrifarík áhrif á fjárhaginn. Í slíkum tilfellum er mikilvægt að gera ráðstafanir, t.d. að óska eftir breytingum á afborgunum lána eða jafnvel að draga úr skuldsetningu með sölu eigna ef líklegt er að erfiðleikar verði langvarandi.

Tímabundin vanskil og greiðsluerfiðleikar hafa ekki langvarandi áhrif á lánshæfismatið. Um leið og fjárhagsstaðan batnar hækkar lánshæfismatið. Og þótt fólk gleymi einstaka sinnum að greiða reikning á réttum tíma leiðir slíkt ekki umsvifalaust til þess að lánshæfið lækki.

Almennt má segja að hófleg skuldsetning, ráðdeild í fjármálum og sparnaður hafi mjög jákvæð áhrif á lánshæfismat. Vanskil hafa á hinn bóginn mjög neikvæð áhrif á lánshæfismat. Gullna reglan um að eyða ekki meiru en aflað er á vel við hér.

Þú gætir einnig haft áhuga á
28. des. 2020

Ert þú að hefja framkvæmdir?

Hvort sem þú ætlar að stækka pallinn, setja kvistglugga á risið, byggja sumarhús eða jafnvel nýtt íbúðarhús er fyrsta skrefið að gera raunhæfa verk- og kostnaðaráætlun.
Viðhald íbúðahúsnæðis
6. júlí 2020

Hvort borgar sig að leigja eða kaupa?

Stundum eru notaðar einfaldar aðferðir til þess að meta hvort hagstæðara sé að leigja eða kaupa húsnæði. Þá er markaðsverði eignarinnar oft stillt upp á móti ársleigu reiknað á fermetra.
Fjölskylda heima í stofu
20. maí 2020

Er endurfjármögnun skynsamlegur kostur fyrir mig?

Vextir á íbúðalánum hafa lækkað á undanförnum misserum. Margir gætu því haft hag af því að endurfjármagna lánin en ýmislegt þarf að hafa í huga þegar endurfjármögnun er skoðuð.
Reykjavík
16. nóv. 2018

Viðbótarlífeyrissparnaður notaður til að spara fyrir fyrstu íbúð

Ein hagstæðasta leiðin til að spara fyrir útborgun fyrir fyrstu íbúð er að skrá sig í séreignarsparnað því slíkan sparnað er hægt að nota skattfrjálst til útborgunar.
Fjölbýlishús
19. okt. 2018

Hvort er hagstæðara að taka verðtryggt eða óverðtryggt lán?

Flest þeirra sem taka fasteignalán eða eru að hugsa um að endurfjármagna eldri lán velta því fyrir sér hvort hagstæðara sé að taka verðtryggt eða óverðtryggt lán.
Stúdentagarðar
12. okt. 2018

Að leigja eða kaupa - hvort er betra?

Kannanir sýna að nær allir vilja eiga þak yfir höfuðið en flestir sem eru á leigumarkaði segjast vera þar af illri nauðsyn. En hvort borgar sig betur, að kaupa eða leigja?
Kranar á byggingarsvæði
11. okt. 2018

Hvað þarftu til að kaupa fyrstu íbúðina?

Skortur er á íbúðum fyrir ungt fólk á viðráðanlegu verði. Fasteignaverð hefur stórhækkað og kaupendur að fyrstu íbúð þurfa annað hvort að eiga nokkrar milljónir króna í sparifé eða fá hjálp frá fjölskyldu eða öðrum til að geta keypt íbúð.
Blokkir í Skuggahverfi
20. jan. 2017

Miklu munar á leiguverði eftir hverfum og landshlutum

Þjóðskrá Íslands sendir mánaðarlega út upplýsingar um leiguverð sem eru byggðar á þinglýstum leigusamningum um húsaleigu. Niðurstaðan er sýnd sem leiga á hvern fermetra fyrir tveggja, þriggja og fjögurra til fimm herbergja íbúðir víða um land.
Skólavörðustígur í Reykjavík
19. jan. 2017

Er útilokað að eignast fyrstu fasteign?

Á síðustu árum hefur sú skoðun verið áberandi í umræðu um fasteignamarkað að nú sé mun erfiðara fyrir ungt fólk að eignast sína fyrstu fasteign en áður var.
Vefkökur

Með því að smella á “Leyfa allar” samþykkir þú notkun á vefkökum til þess að auka virkni vefsins, greina vefnotkun og aðstoða við markaðssetningu.

Nánar um vefkökur

Tryggja virkni vefsins

Greina notkun svo við getum mælt og aukið gæði vefsins

Notaðar til að birta persónubundnar auglýsingar

Nánar um vefkökur