BRUSSEL - Sjaldan hefur ein kosning framkallað jafn sterk viðbrögð um alla Evrópu og nýafstaðin forsetakosning í Frakklandi. Að sama skapi hefur breyting á forystu í einu aðildarríki Evrópusambandsins sjaldan skapað jafn miklar væntingar um raunverulega stefnubreytingu.

Það er ótrúlegt að sjá hvernig evrópskur almenningur og opinber vettvangur hefur endurskapast í efnahagskreppunni. Evrópubúar eru að átta sig á því til fulls hversu háðir þeir eru hver öðrum. Erfiðleikar í einu ríki geta ógnað efnahag allrar Evrópu og leitt til þess að ávextir sameiningar síðustu 60 ára verði dregnir í efa. Friður, bræðralag og velferð eru ekki sjálfgefin og aðeins þau 27 lönd sem starfa saman undir merkjum Evrópusambandsins geta tryggt að þessi gildi verði áfram í hávegum höfð.

Sigur François Hollande boðar nýtt upphaf fyrir Evrópu. Sigurinn ætti að fela í sér endalok þeirrar aðhalds- og niðurskurðarstefnu sem hefur verið ríkjandi og lamað hefur efnahag okkar og sundrað Evrópusambandinu. Nýr forseti Frakklands hefur sýnt vilja sinn til að fylgja hagvaxtarstefnu sem hefur fært þegnum Evrópusambandsins nýja von og ætti ekki að valda neinum áhyggjum, síst af öllu aðilum á fjármálamörkuðum.

Áætlanir Hollande um hagvöxt fá góðan hljómgrunn, sérstaklega á Evrópuþinginu sem hefur ítrekað kallað eftir aðgerðum sem hvetja til hagvaxtar. Ég fagna því að þessi skilaboð endurómi í vaxandi mæli hjá pólitískum miðjuöflum, þar með talið hjá Mario Draghi, forseta Seðlabanka Evrópu. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins er einnig að vinna að hagvaxtarsáttmála sem leiðtogar Evrópusambandsins munu taka til umfjöllunar í júní. Það er ljóst að Evrópa þarf yfirgripsmikla áætlun til að koma í veg fyrir áframhaldandi kreppu, vaxandi atvinnuleysi og veikingar á bankakerfinu.

Ný áætlun myndi ekki snúast um að prenta peninga. Fjárhagslegt aðhald er áfram nauðsynlegt sem og viðamiklar kerfisbreytingar. Sáttmáli sem byggir á hagvexti er hægt að fjármagna á fullnægjandi hátt með nýjum tekjum t.d. með skatti á fjármagnsflutninga, með skuldabréfaútgáfu til fjárfestinga í innviðum aðildarríkjanna eða með því að takmarka skattaundanskot, skattsvik og með því að útrýma skattaskjólum sem og með skilvirkari og skynsamari nýtingu fjármagns úr þróunarsjóðum Evrópusambandsins.

Hvað er hægt að gera? Í fyrsta lagi ætti að setja tiltekin fjárfestingarverkefni í forgang. Fjárfestingarbanki Evrópu myndi vera góður vettvangur - auk skuldabréfaútgáfu til tiltekinna verkefna – til þess að hvetja til fjárfestinga í stórum verkefnum sem snúa að innviðum aðildarríkjanna (t.d. í orkugeiranum). Fjárfestingabankinn gæti fengið umtalsvert meira fjármagn til þess að styðja við lánaáætlanir sínar. Þegar til lengri tíma er litið ætti að skoða aftur hugmyndina um Evrópuskuldabréf (e. Eurobonds).

Nauðsynlegt er að beina fjármagni úr þróunarsjóðum ESB í nýsköpun í ljósi þess hve litlu Evrópusambandið veitir til rannsókna og þróunar í samanburði við aðra. Ekki er lengur hægt að horfa framhjá því að grundvallarbreytinga er þörf á landbúnaðarstefnu sambandsins. Landbúnaðarstefnan tryggir hvorki sjálfbæran landbúnað né mannsæmandi laun fyrir alla bændur. Það er enginn vafi á því að framundan eru erfiðar samningaviðræður á þessu sviði, meðal annars við Hollande.

Í öðru lagi verður að setja ungt fólk í forgang. Ábyrgð okkar á því sviði er tvíþætt: að ná aftur upp hagvexti en einnig að bregðast strax við þeirri ógæfu sem blasir við ungu fólki í Evrópu. Atvinnuleysi innan evrusvæðsins er 10,9% og hefur ekki verið hærra síðan evran var innleidd. Ungt fólk alls staðar verður fyrst fyrir barðinu á kreppunni og verður sérstaklega illa úti í samanburði við aðra hópa. Atvinnuleysi meðal ungs fólks á Spáni er t.d. meira en 50%.

Við höfum ekki efni á því að fórna heilli kynslóð eða öllu heldur taka áhættuna á því að skapa ,,týnda kynslóð“ sem getur eyðilagt félagslega umgjörð og stöðugleika í Evrópu. Við þurfum viðbragðsáætlun tafarlaust þar sem fjárfest er í starfsþjálfun, þar sem tækifæri til menntunar eru aukin og það sem höfuðmáli skiptir, þar sem skapaðir eru hvatar fyrir atvinnurekendur til þess að ráða ungt fólk.

Seðlabankinn í Evrópu hefur boðið langtímalán til banka á góðum kjörum. Þetta fjármagn væri hægt að veita til lítilla og meðalstórra fyrirtækja sem mynda hryggjarstykkið í hinu evrópska hagkerfi. Evrópusambandið þarf einnig sameiginlegt átak til þess að taka á tvíhliðasamningum um skattaundanskot og skattaskjól sem hafa byggst á hrossakaupum og grafa undan markmiðum um sanngjarnt samfélag.

Í þriðja lagi ættu aðildarríki ekki að skera niður fjárlög af handahófi í samningaviðræðum um fjárlagaáætlun sambandsins fyrir tímabilið 2014-2020. Ef okkur er alvara með yfirgripsmikla áætlun um hagvöxt verðum við að skapa réttu aðstæðurnar. Fjárlög Evrópusambandsins eru tæki til fjárfestingar sem ýtir undir hagvöxt og skapar atvinnu. Fjárlögin fjármagna mikilvæg samgöngukerfi Evrópu og orkuveitur innan þess. Þau styðja við nýsköpun, rannsóknir og þróun. Fjárlögin greiða fyrir fjárfestingu, bjóða upp á stærðarhagkvæmni og verða að vera hallalaus.

Skortur á samstöðu, hugmyndaflugi, hugrekki, einingu og framtíðarsýn hefur á undanförnum árum gert Evrópu að ímynd sundrungar fyrir suma ef ekki alla. Við getum ekki látið það viðgangast. Kosning Hollande veitir okkur gullið tækifæri til þess annað hvort að horfast í augu við þau verkefni sem Evrópusambandið stendur frammi fyrir eða á hinn bóginn boðið heim vaxandi fátækt, og leyft ótta og reiði að kynda undir útlendinga- og kynþáttahatri og ógna þar með því mikilvægasta sem Evrópusambandið hefur áorkað.

En við skulum vera bjartsýn. Það er ekki um seinan. Evrópa getur enn risið upp úr efnahagskreppunni sterkari en áður. Evrópusambandið er loks að skipta um stefnu og leiðtogar Evrópu munu finna atkvæðamikinn samherja í Evrópuþinginu.

Martin Schulz forseti Evrópuþingsins.

Copyright: Project Syndicate, 2012.
www.project-syndicate.org

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita