Páll Arnar Steinarsson er fæddur 14. júní 1973. Fjórtán ára gamall fór hann á fyrsta fylliríið og upplifði það eins og að hitta besta vin sinn. Eftir mikla neyslu áfengis og eiturlyfja lauk hann áfengismeðferð og hætti að drekka 1. janúar 1997.

Byrjaði uppreisnin snemma?

Ég veit það ekki. Ekkert mjög snemma. Ég vildi ekki hlýða öllu sem mér var sagt að gera. Ég sé ákveðin mynstur í barnæsku minni sem hjálpa til við að búa til fíkil. Stundum geta kennarar í grunnskólum séð eitthvað í börnunum sem leiðir þau á Hraunið. Ég var ekki þannig.

Hvaða vandræði voru á þér?

Ég er bara alkóhólisti eða fíkill. Í mínum huga er það sami hluturinn. Þegar ég byrjaði að drekka voru ýmis merki um að það væri eitthvað sem ég ætti ekki að gera mikið. En eins og ég var þá var fyrsta reynslan af áfengi ástarkennd: himnarnir opnuðust og það var rosalega gaman. Það kom aldrei annað til greina en að halda áfram að drekka.

Hvað varstu gamall?

Ætli ég hafi ekki verið fjórtán ára. Það er stundum sagt að maður geymi ákveðnar minningar í kollinum: giftingar, barnsfæðingar, sigra í lífinu. Í mínum huga er fyrsta fylliríið í þessum minnisbanka: það var svo mikil sælutilfinning, svo mikil fylling í lífið. Ég held að þetta sé einn af þeim hlutum sem aðgreinir þá sem eru með þennan veikleika frá hinum. Flestir sem drukku á svipuðum tíma og ég upplifðu ekki þessa tilfinningu. Fæstir muna eftir því þegar þeir drukku fyrst. Þetta er eitt dæmi um fíkilinn í sjálfum mér.

Ég trúi því að alkóhólismi sé sjúkdómur og að ég sé þannig líffræðilega gerður að ég þoli ekki vín. Það kom strax í ljós hjá mér ólíkt því sem gerist hjá mörgum. Ég stoppaði í þroska sem fimmtán-sextán ára strákur og fer í meðferð 22 ára stuttu eftir að ég kom frá Danmörku. Þar hafði ég ætlað að hafa það gott með bjór og hassi en farið í mikla neyslu á sterkari efnum og endað með því að komast í kast við lögin.

Þegar ég kom heim tók við líf sem var ákaflega litlaust til lengdar og snerist bara um vinnuna og barferðir.

Hvað varð til þess þú fórst í meðferð?

Foreldrar mínir höfðu komið mér í ráðgjafaviðtal. Ég fór þótt mér hefði fundist það asnalegt: ég var fastur í hjólfari þar sem ekkert hafði tilgang. Það sem hafði úrslitaáhrif var djammfélagi minn sem fór í meðferð. Ég hitti hann þegar hann kom úr meðferðinni og hann leit bara betur út. Ég hugsaði með mér að ég þyrfti að kíkja á þetta, ekki láta heilaþvo mig en hélt ég gæti lært eitthvað af þessu. Ég ætlaði í meðferð til að læra að drekka og hætta að dópa.

Ég féll einu sinni en eftir mikið djamm á gamlárskvöld 1996 vaknaði ég um miðjan dag 1. janúar 1997. Þá fann ég að þetta gekk ekki lengur.

Partístrákurinn

Mitt líf á þessum tíma var þannig að ég var partístrákur. Vildi lúkka vel og var mátulega tengdur inn í undirheimana til að ná mér í efni. Ég gat ekki veirð í skóla og ég gat ekki verið í vinnu. Ég reyndi að standa mig að einhverju leyti. Reyndi þó alltaf að veikum mætti að vera ekki tossi. Ég skaffaði mér sjálfur, var ekki krimmi og ekki þjófur, þótt ég hefði stolið frá fjölskyldunni minni af því mér fannst þau eiga að halda mér uppi af því þau höfðu ekki verið nógu góð við strákinn sinn. Maður var fullur af alls konar afsökunum. Þegar maður er eins og ég var eyðilagði ég mest í mínu umhverfi.

Ég var 101 gæi. Vann í plötubúð í Austurstræti, bjó í 20 fermetra herbergi á Laugavegi og djammaði um helgar. Alltaf blankur. Alltaf þunnur. Alltaf að fara að hætta þessu. Einkennin orðin mjög sterk. Mikið þunglyndi. Mikið status quo í lífinu. Ég fann fyrir því að ég var ekki sáttur. Fann að ég var ekki að haga mér í samræmi við mína bestu vitund. Horfði í spegilinn og sá einhvern draug: segir við sjálfan sig að maður ætli að gera eitthvað í þessu en er kominn á þriggja daga fyllerí daginn eftir. Búinn með peningana sem áttu að fara í leiguna og þarf að fá yfirdrátt. Lífið var bara svona. Það er full vinna að vera fíkill.

Jekyll og Hyde

Oft þegar fjölmiðlar tala við fyrrverandi fíkla þá vilja þeir tala við einhvern sem sprautaði sig eða einhvern sem fór á Hraunið. Ég er bara góður strákur. Ég á góða foreldra, fékk allt sem ég vildi og meira til. Ég trúi því að þetta sé sjúkdómur og að ég sé þannig gerður að ég þoli ekki áfengi. Það kom strax í ljós hjá mér.

Ég á vin sem datt í það á laugardaginn eftir nokkurra ára edrúmennsku. Honum gekk svo illa að finna sér konu, kunni ekki að vera edrú úti á lífinu og datt. Flestir af mínum vinum sem tóku á móti mér edrú þegar ég kom úr meðferðinni eru aftur byrjaðir í neyslu. Afföllin eru mikil.

Ég datt í það eftir hálft ár af því ég kunni ekki að vera edrú. Ég sá fyrir mér að edrúmennskan  væri þannig að allt yrði eins og það var nema að ég væri edrú. En edrúmennska er lífstíll og viðhorf sem maður tileinkar sér. Það er allt annar staður í lífinu. Ég er ekkert edrú og verð með strákunum úti á lífinu fram undir morgun. Ég þurfti að finna mér nýja leið í lífinu. Fyrstu mánuðirnir, fyrstu árin edrú eru mjög erfið: maður kann ekkert að vera edrú. Allt félagslegt ferli miðaðist við barferðir. Ég mótaði mér nýjan lífstíl. Lærði á bassa. Æfði karate. Fór í skóla. Fékk fljótlega vinnu við plötuútgáfu. Eignaðist sæta kærustu. Allt var æðislegt.

Lífið hefur gengið niður og verkefnin verið misjöfn en í stuttu máli þá er ég mjög glaður með þann farveg sem mitt líf er í í dag. Það er engin spurning að hér gæti ég ekki verið ef ég hefði haldið áfram í neyslu. Ég er algjör Jekyll og Hyde.

Fannstu þessar persónuleikabreytingar sjálfur í neyslunni?

Ekki áþreifanlega. Hluti af ástandinu er afneitunin.

Saknarðu áfengisins og eiturlyfjanna?

Þetta var náttúrlega svar mitt við öllu. Þegar það var gaman þá fékk maður sér til að halda upp á það og ef það var leiðinlegt fékk maður sér til að ná sér upp og bæta ástandið. Það blundar í manni. Ég var að horfa á heimildarmynd um kókaíninnflutning til Bandaríkjanna um daginn. Ég fékk alveg fiðringinn þegar ég sá efnið. Ég fékk ekki löngun en það er enn púki í mér sem langar í þetta. En afleiðingarnar og skandalarnir eftir vímuna eru mér ofar í minni en fjörið.

Lífið heldur áfram

Við erfiðar aðstæður er mikilvægt að geta notið styrks þeirra sem af hugsjón og reynslu búa vel að þeim sem glíma við alvarlega sjúkdóma.

Leggðu góðu málefni lið