Sigurður B. Stefánsson svaraði spurningum lesenda um efni þessarar greinar á vefsvæði Spyr.is.

Hækkun sú á verði hlutabréfa á alþjóðlegum markaði sem hófst síðasta dag desember 2012 heldur áfram og hafa helstu vísitölur brotist yfir hágildi áranna 2012 og 2011. Það er áfram Evrópa sem er leiðandi á hlutabréfamarkaði og Wall Street kemur í kjölfarið en Asíu- og Kyrrahafslönd fara sér hægar enn sem komið er árið 2013. Á mynd 1 er S&P 500 á klukkutímakorti þar sem barningurinn við að komast yfir gildið 1500 er greinilegur. 

Fyrsta tilraun er fimmtudaginn 24. janúar sl. Þann dag næst nýtt hágildi 1.502,27 sem er hæsta gildi vísitölu stórfyrirtækjanna síðan haustið 2007 (mynd 2). Þetta uppbrot heppnast þó ekki og S&P 500 lokar þann dag í óbreyttu verði við 1.495. Daginn eftir er ný tilraun og þá myndast hágildið 1.503,26 – og í þetta skiptið næst að loka ofan við 1.500 í 1.502,96 sem jafnframt er lokagildi í fjórðu viku 2013.

Til að setja klukkutímakort á mynd 1 í samhengi við framvindu á hlutabréfamarkaði er ágætt að hafa mánaðakort af S&P 500 á mynd 2 til hliðsjónar. Þar sést vel hvernig hlutabréf á Wall Street sigla nú rakleitt í átt að hæstu hágildum síðasta áratugs. Gildin á mánaðakorti eru að vísu örlítið lægri en hæstu hágildi sem í ljós koma á dagkorti – en munur er lítill og ef til vill eru gildin á mánaðakorti jafnsterk sem vísbendingar um viðnám. Um þrjú prósent eru frá lokagildi föstudags 25. janúar sl. að gildinu 1.549,38 (sjá mánaðakortið) en nær 5% eru að allra tíma hágildinu 1.576,09.

Á þessari stundu er engin leið að spá hvað gerist á næstu dögum eða vikum – hvort Wall Street bolarnir ráðast nú til atlögu við 1.550 og þar fyrir ofan eða verða að láta í minni pokann fyrir bjarndýrunum án þess að ná uppbroti yfir sögufrægu gildin frá 1.500 til 1.576. Lítum aðeins á vísbendingar frá öðrum kauphöllum og heimsálfum – en því miður varpa þær ekki neinu skýru ljósi á framvinduna. 

Asíu- og Kyrrahafslönd: föst í viðnámsbandi frá fyrri hluta ársins 2011

Kauphallir í Asíu og Kyrrahafslöndum halda vel í við Wall Street á síðari hluta ársins 2012 og vinna hlutfallslegan styrk einkum frá október það ár og fram til miðs desember. Frá þeim tíma hefur hægt á hækkun hlutabréfa í Asíu eins og vel sést í efstu blokkinni í töflu 1 hér á eftir. Í þriðja töludálki sem sýnir hækkun frá áramótum sést að hlutabréf í Malasíu, Suður-Kóreu og Taiwan hafa lækkað frá áramótum; í fjórðu viku 2013 er lækkun á fleiri stöðum en hækkun og vísitala þessa heimshluta lækkar um 0,7%.

Þetta hik Asíufjárfesta sést vel á vikukorti á mynd 3. Þar er mótstaða við band á milli gildanna 135 og 137,5 sem skapast vegna átaka á fyrri hluta árs 2011. Brotinn stuðningur í því bandi í ágúst 2011 breytist nú í viðnám. Jafnframt er RSI gildi vísitölunnar uppi undir 70 sem jafnan veitir viðnám – en sama má segja um fjölmargar aðrar vísitölur víða um heim sem eru enn teygðari og ofan við RSI 70 gildi sín.

Í kauphöllinni í Shanghai lækkar verð á hlutabréfum um 1,1% í fjórðu viku 2013 – en vísitalan færist þó af gulu ljósi á grænt í litakerfi Eignastýringar. Skýringin á þeirri breytingu er einfaldlega að halli 13 vikna línunnar er allmikill og nýtt gildi hennar við lokun í fjórðu viku nær að hækka hana yfir 34 vikna línuna – jafnvel þótt Shanghai vísitalan sjálf lækki lítillega í vikunni eða um 1,1%.

Evrópa er leiðandi á heimsmarkaði hlutabréfa 2013 en DAX dokar við

Á vikukorti á mynd 4 sést góð roka DAX vísitölunnar í Þýskalandi frá miðjum nóvember 2012 og fram yfir áramótin 2013 en þá taka við tvær vikur með smávægilegri lækkun. Í fjórðu viku hækka hlutabréf í Frankfurt um 2% og eru þá 3,2% hærri en í lok síðasta árs. Önnur lönd hafa hækkað mun meira frá áramótum, svo sem Norðurlönd um 7,4%, Ítalía um 8,8% og Bretland um 6,6%. Evrópuvísitalan hækkar um 6,3% á árinu 2013 til loka fjórðu viku.

DAX er engu að síður leiðandi í álfunni eins og sést í RS.12 dálki töflu 1 hér á eftir (næst lengst til hægri). Þar sést að DAX vísitalan hefur hækkað um 8% meira en S&P 500 síðustu tólf mánuðina, meira en nokkur önnur vísitala í Evrópu. Þess vegna, og einnig vegna mikilvægis kauphallarviðskipta í Frankfurt, verður að vega og meta sérstaklega varfærni fjárfesta í Frankfurt um þessar mundir. Þeir fara sér vissulega gætilega, hver sem ástæðan er.

Heimsvísitala hlutabréfa hækkar 1,3% í fjórðu viku 2013, Asía lækkar 0,7%

Fjórða vika 2013 einkennist af breytileika milli helstu kauphalla. Hækkun er mest 3,2% á hlutabréfum byggingafyrirtækja í Bandaríkjunum þar sem allar greinar hækka nema gullnámufyrirtæki sem lækka um 7,1%, meira en nokkur önnur hlutabréf í töflunni. Næstmesta lækkun er 2,2% í Malasíu en í Asíu- og Kyrrahafsblokkinni lækka sex vísitölur hlutabréfa á móti fimm sem hækka. Athyglisvert er að Kína færist af gulu ljósi á grænt í litakerfi Eignastýringar í fjórðu viku eins og áður er getið. Eru nú allar vísitölur hlutabréfa í töflunni á grænu ljósi að vísitölu gullgrafarafyrirtækjanna undanskilinni.

Breytileiki í lok fjórðu viku 2013 er líka töluverður þegar skoðuð er hækkun frá áramótum (þriðji töludálkur frá vinstri). Þar er mest 10,6% hækkun hjá flutningafyrirtækjum í Bandaríkjunum (Dow Jones Transports) en hlutabréf gullgrafarafyrirtækja hafa lækkað um 9,6% frá áramótum. Hlutabréf í Evrópu hafa hækkað um 6,3% á árinu að jafnaði en Asíu- og Kyrrahafslönd hækka um 2,4% á sama tíma.

Af ofanskráðu er ljóst að fjárfestar í kauphöllum víða um heim standa andspænis þeirri spurningu hvort bolarnir ráði yfir nægum fjármunum að hella á markaðinn til að helstu vísitölur brjótist yfir allra tíma hágildi sem oftast eru frá árinu 2007. Vitað var að árið 2013 yrði mjög spennandi á vettvangi alþjóðlegra hlutabréfa af þessari ástæðu – en fáa mun hafa órað fyrir að til tíðinda dragi svo snemma árs eins og raun ber vitni.

Sigurður B. Stefánsson svaraði spurningum lesenda um efni þessarar greinar á vefsvæði Spyr.is.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Uppbrot (e. Breakout) merkir að hlutabréf skýst upp fyrir gildi þar sem áður hefur gætt viðnáms. Á eftir uppbroti getur fylgt áframhaldandi hækkun á verði hlutabréfs – eða sneypuleg lækkun sem verður þegar framboð eykst á nýju og hærra verði og ber kaupendur ofurliði. Með hækkandi verði skapast jafnan hætta á sölu vegna hagnaðartöku – og þess vegna er eitt af skilyrðum fyrir "árangursríku” uppbroti að aukning í veltu þegar hlutabréf brýst yfir fyrra hágildi sé veruleg. Oft er slík aukning 40 til 50% yfir veltu dagana fyrir uppbrot en 100 eða 200% og jafnvel enn hærri aukning er vel þekkt þegar hlutabréf frábærra fyrirtækja eiga í hlut.

Að "velta fylgi verði” í merkingunni velta þarf að staðfesta breytingu verðs er ein af reglum Dow Theory frá því fyrir 100 árum. Einnig er til sú kenning að varanleg hækkun verðs  

á hlutabréfum komi í kjölfar aukinnar veltu sem þá nefnist söfnun (e. Accumulation). Verðið er þó hinn endanlegi dómari á framvindu á markaði og ýmsar skýringar geta verið á því að uppbrot tekst án mikillar aukningar í veltu þótt jafnaðarlega sé það ekki þannig. 

Margar mikilvægar atvinnugreinar á Wall Street hafa hækkað á árinu 2013 en aðrar staðið í stað eða lækkað. Í töflu 1 hækkar mest Dow Jones Transports sem er ein af þremur nýjum vísitölum í töflunni í þriðju viku 2013. Hinar tvær eru Dow Jones Industrials og líftækni (e. Biotech). Full ástæða er til þess að fylgjast vikulega með framvindu líftæknifyrirtækja á Wall Street vegna mikilvægis þeirrar greinar jafnt innan heilsugeirans sem tæknigeirans. Dow Jones Industrials og Dow Jones Transports bætast hér við vegna þeirra sem hafa áhuga á Dow Theory á 21. öldinni, meira en 110 árum eftir að Charles H. Dow ritaði ritstjórnargreinar sínar í Wall Street Journal, viðskiptablaðið víðkunna á Wall Street sem hann stofnaði ásamt Edward Jones og Charles Bergstresser árið 1889. 

Í lok föstudags 18. janúar 2013 er athyglisvert að báðar vísitölurnar sem Charles H. Dow notaði í upphaflegum mælingum sínum á Wall Street fyrir aldamótin 1900 hafa nú brotist yfir fyrri hágildi – annað þeirra frá september 2012 en í tilviki Dow Jones Transports frá júlí 2011. Þótt ferill vísitalnanna sé ólíkur árin 2011 og 2013 verður að líta svo á að "önnur hafi staðfest breytingu í verði hinnar” eftir uppbrot beggja yfir hágildi áranna 2011 og 2012. Sé þetta rétt túlkun á kenningu Dows er þar komin ein staðfesting á hækkunarferli hlutabréfa á Wall Street í upphafi árs 2013.

DAX vísitalan í Frankfurt lækkar tvær vikur í röð eftir hágildi í lok árs 2012

DAX vísitalan í Þýskalandi var löngum leiðandi á árinu 2012 og einkum á síðari hluta þess árs. Í fyrstu viku 2013 skýst DAX upp í nýtt hágildi en hefur síðan aðeins gefið eftir. Mynd 3 sýnir DAX á vikukorti þar sem vísitalan hrekkur í biðstöðu í annarri og þriðju viku 2013. Fjárfestar bíða átekta uns í ljós kemur hver framvinda verður í kauphöllum annars staðar í heiminum. Biðstaðan kemur í kjölfar sjö vikna hækkunarleggs og getur ekki talist óvænt. Á hinn bóginn bera sveifluvísar, (sjá t.d. RSI í efri glugga á mynd 4 og MACD í neðri glugga), því vott að í uppsveiflunni gætir þreytu. Núverandi hækkunarleggur hefst í byrjun júní 2012, tekur átta vikna grunn frá miðjum september til miðs nóvember sl. með 7% lækkun, en rýkur svo áfram að hágildinu 7789,94 í lok ársins 2012.

Hvernig vitum við að þreytu er tekið að gæta í hækkunarleggnum í Frankfurt? Að kraftur í uppsveiflu rýkur upp eða dvínar má nema af Momentum Indicators eins og drepið var á í dagbók Eignastýringar mánudaginn 14. janúar 2013. Neikvæð frávik myndast á milli 

sveifluvísa og verðvísitölu hlutabréfa. Þannig hækkar DAX í nýtt hágildi í desember 2012 í 7789,94 úr fyrra hágildi 7478,53 í september 2012 eða um 4,2%. Á vikukorti á mynd 4 er að finna RSI (Relative Strength Index) í efri glugga og þar sést með berum augum að RSI hágildi í september 2012 er hærra en síðara hágildið í desember sl. Svarta MACD línan í neðri glugganum sýnist mynda jafnhá hágildi í september 2012 og í desember – en í raun er það síðara lítið eitt lægra eða sem nemur 0,14%.

Þannig má nema tvær vísbendingar um að eftirspurn umfram framboð hlutabréfanna í DAX hafi dvínað á síðustu vikum. Þriðja vísbendingin er líklega skýrust og blasir við af súluritunum á MACD kortinu í neðri glugga. Þar mæla bláu súlurnar mismun á svörtu MACD línunni (sem aftur er mismunur á 12 vikna og 26 vikna veldisvegnum meðaltölum) og rauðu merkjalínunni svonefndu (e. Signal Line) sem er níu vikna veldisvegið meðaltal MACD línunnar. Súlurnar fara nærri því að endurspegla mismuninn á eftirspurn og framboði á markaði á hverjum tíma eins og glöggt má sjá með því að bera saman breytingar DAX til hækkunar eða lækkunar árin 2010 til 2013, og hæð og formerki bláu súlnanna á sama tíma. Föstudaginn 18. janúar 2013 lokar DAX með minnkandi jákvæðri súlu sem mælist 0,197%, miklu lægra gildi en í toppnum um miðjan september 2012 svo að dæmi sé tekið (sjá einnig febrúar 2011 til samanburðar).

Hvað er í stöðunni? Væg hækkun hlutabréfa víðast hvar en skuldabréf hækka áfram

Skemmst er frá því að segja að breytingar í litakerfi Eignastýringar í þriðju viku 2013 eru engar í hlutabréfahluta töflu 1 og aðeins ein í millimarkaðshlutanum í neðstu blokk: Vísitala hrávöruverðs færist af rauðu ljósi á gult. Að gula ljósið kviknar á eftir rauðu en ekki grænu má sjá af +3 í neðstu línu töflunnar (+ merkir til hækkunar og 3 merkir í þriðju viku ársins).

Að ofan er stuttlega vikið að endurbótum sem gerðar hafa verið á töflu 1 í dagbók Eignastýringar í þriðju viku 2013. Þrjár nýjar vísitölur bætast við, US líftækni (kauphallarsjóðurinn IBB sem endurspeglar Nasdaq Biotech) og Dow Jones Industrials og Dow Jones Transports. 

Hlutabréf líftæknifyrirtækja hafa tvöfaldast í verði frá ársbyrjun 2009

Líftæknifyrirtæki eru vissulega einn hinn mikilvægasti og mest spennandi hluti heilsugeirans á Wall Street. Í töflu 1 er hann táknaður með kauphallarsjóðnum IBB (iShares Biotech ETF) sem rekinn er af BlackRock eignastýringarfyrirtækinu bandaríska sem keypti Barclays Global Investors í desember árið 2009. Vikukort á mynd 5 sýnir mikla hækkun líftæknifyrirtækja

í Nasdaq vísitölunni árið 2012 en hún er um 40%. Hágildi næst í byrjun október 2012, tveimur vikum eftir að S&P 500 snýr til lækkunar frá sínu hágildi á þeim tíma. Lækkun í kjölfarið er um 15% til lággildis í byrjun nóvember sem er líka tveimur vikum á undan lægsta gildi S&P 500 á þeim tíma. US líftækni er leiðandi á síðari hluta ársins 2012 og það á vafalaust við fleiri tímabil vegna þess hve mörg af leiðandi fyrirtækjum er að finna í líftæknivísitölunni. Í töflu 2 eru sýnd tíu stærstu fyritækin í Nasdaq Biotechnological Index og er hlutur þeirra samtals 55,89% í kauphallarsjóðnum IBB sem fylgir þeirri vísitölu. Þessar upplýsingar er að finna á heimasíðu sjóðsins .

Á mynd 6 er að finna mánaðakort af vísitölu líftæknifyrirtækja á Nasdaq allt frá miðju ári 2001 (bláa línan). Í glugga neðan við mánaðakortið er hlutfallslegur styrkur líftækni í samanburði við S&P 500. Í hækkunarlegg sem hófst eftir lækkunina 2000 til mars 2003 kemur fram styrkur líftæknifyrirtækjanna fyrst í stað, einkum á fyrri hluta ársins 2003. Eftir það gefa þau aðeins eftir í hlutfallslegum styrk – þar til á árinu 2008. Frá þeim tíma hafa hlutabréf í líftæknifyrirtækjum á Nasdaq hækkað um 80 til 90% meira en viðmiðið S&P 500.

Eftir hágildi gulu línunnar sem sýnir hlutfallslegan styrk í glugga neðan við mánaðakortið í október 2012 er þó eins og S&P 500 nái aðeins vopnum sínum aftur. Afar fróðlegt verður að fylgjast með framvindu þessarar styrkleikalínu á næstu vikum, ekki síst þar sem US líftækni hefur verið leiðandi vísitala á Wall Street árin 2011 og 2012.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Hlutabréf á alþjóðlegum markaði lækka aðra vikuna í röð í fyrri hluta nóvember 2012. Um hádegi á föstudegi 16. nóvember er harður snúningur á Wall Street í mikilli veltu og leiðir til breyttrar stöðu frá því sem horfði við opnun um morguninn. Eftir fund með forsetanum stíga John Boehner forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings og Harry Reid forseti öldungadeildar út á flötina við Hvíta húsið og lýsa yfir trú sinni á að samkomulagi megi ná í þinginu til að ekki komi til ,,fjármálahengiflugs“ í janúar 2013. Í því felast skattahækkun og niðurskurður ríkisútgjalda í þeim mæli að of harkalegt kann að reynast í núverandi stöðu þjóðarbúskapsins. Mitch McConnel þingmaður íhaldsflokksins frá Kentucy sem einnig var viðstaddur og Nancy Pelosi, einn áhrifamesti þingmaður demókrata í fulltrúadeildinni, taka í sama streng og staðfesta trú sína á því að samkomulagi náist í þinginu.

Eftir erfiðan tíma á Wall Street frá síðari hluta september 2012 mótar fyrir snúningi frá lággildi föstudag 9. nóvember í lok 45. viku. Á mynd 1 sýnir dagkort af S&P 500 brösóttan hækkunarlegg frá júní 2012 og hágildi þann 14. september. Eftir að 13 daga lína er rofin í október taka við þrjár lotur lækkunar uns vísitala stórfyrirtækjanna staðnæmist við stuðning á 200 daga línu sinni. Allt getur gerst. Atburðir föstudags 9. nóvember geta táknað að leiðrétting eftir öra hækkun júní til september sé senn á enda. Hinn leiðin er að stuðningur við 200 daga línu bresti og Wall Street steypist í djúpan bjarndýrsmarkað á næstu vikum.

Lokagildi á Wall Street föstudag 9. nóvember 2012 sýna örlitla hækkun yfir daginn en hún er 0,17% á mælikvarða S&P 500 og 0,32% á Nasdaq. Apple leiðir þennan snúning (ef snúning skyldi kalla) með 1,73% hækkun yfir daginn. Menn skynja snúning í upphafi dags og loka skortstöðum sem leiðir til smároku fyrir hádegið. Eftir matinn tekur við undirbúningur fyrir helgina og Veterans Day sunnudaginn 11. nóvember. Mánudaginn 12. nóvember er lokað á skuldabréfamarkaði og oft rólegt hlutabréfamegin líka. Er menn loka stöðum fyrir helgina hverfur hluti af hækkun frá morgunvaktinni.

Evrópa vínnur á Wall Street frá júní 2012, Asía frá september 2012

Lækkun á Wall Street hefur verið hægfara allar götur frá því að hún hófst eftir 14. september sl. en á þeim tíma hafa kauphallir í Evrópu og Asíu endurheimt hlutfallslegan styrk sinn gagnvart S&P 500. Á vikukorti af heimshlutavísitölum og hlutföllum þeirra á mynd 2 kemur í ljós að þessi endurheimta af hálfu kauphalla utan Wall Street hefst í júní 2012. Allt frá þeim tíma hefur Evrópa bætt við sig í hlutfallslegum styrk (e. Relative Strengh) og í raun kauphallir í Asíu og Kyrrahafslöndum líka jafnvel þótt smábakslag hafi komið í þeirra tilviki í júlí og ágúst í sumar (efri gluggi á mynd 2).

Allt getur gerst. Endurheimtur evrópskra og asískra kauphalla á styrk sínum gagnvart Wall Street merkir líklega að minni líkur eru á að kollsteypa og harður bjarndýrsmarkaður sé framundan. Áhersla er á líklega og við skiptum yfir á mánaðakort til að fá betri yfirsýn allt frá upphafi hækkunarleggsins frá mars 2003. Þar kemur í ljós að Asía og Evrópa (gula og purpuralínan í gluggum neðan við mánaðakort af SPX) halda áfram að vinna hlutfallslegan styrk gagnvart Wall Street marga mánuði eftir að hlutabréf í kauphöllum í Bandaríkjunum taka að hríðlækka í verði haustið 2007 í aðdraganda hruns á fjármálamarkaði tólf mánuðum síðar.

Mynd 3 sýnir hvernig hágildi myndast á Wall Street í október 2007 en kauphallir utan US halda áfram að vinna hlutfallslegan styrk í marga mánuði eftir þann tíma. Á mánaðakortinu sjást einnig alvarleg neikvæð frávik á milli SPX og RSI(3) allt frá áramótum 2007 til hágildis þá um haustið. Hliðstæð neikvæð frávik myndast líka frá árinu 2011, sjá hækkandi hágildi SPX frá vorinu 2011 en lækkandi hágildi hjá RSI(3), og kunna að vera vísbending um yfirvofandi lækkunarlegg og jafnvel alvarlegan bjarndýrsmarkað.

Hvað er í stöðunni? Wall Street og Evrópa lækka um 2,4 og 2,7% en Asía minna

Í 45. viku birtast fimm gul ljós, öll á Wall Street, og þrjú rauð ljós, þ.e. í Tokíó og í tilviki yens og evru á gjaldmiðlamarkaði. Mest er lækkun á Spáni (4,2%) og á Ítalíu (3,5%) og á Wall Street lækka veitufyrirtæki, varnargreinin sjálf, um 4,4%. Heimsvísitala hlutabréfa lækkar um 2,3% í viku 45 og liggur gildi hennar nú 7,9% ofan við upphafsgildi ársins 2012.

Spár alþjóðastofnana um hagvöxt árin 2012, 2013 og 2014 hafa verið lækkaðar æ ofan í æ síðustu misseri og gefa skýrt til kynna hægari aukningu eftirspurnar víða um lönd.Vöxtur í heimsbúskapnum var 5,1% árið 2010 og 3,8% árið 2011. Í nýjstu spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins er reiknað með 3,3% árið hagvexti 2012 og 3,6% árið 2013. Síðastnefndu tölurnar hafa verið lækkaðar um 0,2% og 0,3% frá spánni í júlí sl.

Skattahengiflug (e. Fiscal Cliff) Bandaríkjamanna hvílir eins og mara yfir Wall Street og raunar heimsmarkaði hlutabréfa í heild. Í ársbyrjun 2013 taka gildi ný lög í Bandaríkjunum til að draga úr fjárlagahalla. Skattar hækkar til muna og ríkisútgjöld lækka svolítið – þ.e.a.s. ef ekki næst samkomulag á Bandaríkjaþingi um breytingu á þeim lögum fyrir gildistökudag.

Bandaríkjamenn verða vissulega að taka skref til að færa um 9% halla á fjárlögum yfir í afgang til að greiða niður opinberar skuldir á næstu árum. Vandinn felst í því að finna meðalveg á milli þess að minnka halla og draga sem minnst úr eftirspurn og framleiðsluaukningu – og um leið að sá meðalvegur sé þóknanlegur báðum flokkum á þingi. Á Wall Street munu fjárfestar að líkindum doka við uns í ljós kemur hver niðurstaða af þessum mikilvægu samningum verður.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Fjárhagserfiðleikar Spánverja, hægari framleiðsluaukning í Kína og spá bandaríska seðlabankans um 2,4% hagvöxt 2012 í stað 2,9% í fyrri spá draga úr bjartsýni fjárfesta á alþjóðlegum markaði hlutabréfa og leiða til lækkunar í vikunni til föstudags 22. júní eftir hækkun í tveimur fyrri vikum. Matsfyrirtækið Moody‘s bætti ekki úr skák með því að lækka lánshæfismat 15 stærstu banka veraldar. Í bakgrunni eru ekki aðeins fréttir af hægari vexti í Kína (8,1% hagvöxtur) heldur einnig í Brasilíu (0,75% hagvöxtur), á Indlandi (5,3%) og í Rússlandi (4,9%). Lækkun hlutabréfa á mælikvarða heimsvísitölu er 0,2% en Asíuvísitalan hækkar 0,1% og Evrópuvísitalan um 0,3% en S&P 500 lækkar um 0,6% (tafla 1).