Á dagkortum má merkja snúningsdag til lækkunar í flestum helstu kauphöllum föstudag 15. mars sl. Í 12. viku 2013 til föstudags 22. mars sl. lækka hlutabréf víðast hvar í heiminum með fáum undantekningum þó. Verð á hlutabréfum er ofurkeypt og vel teygt upp á við eftir langan hækkunarlegg og margir fjárfestar munu telja að framundan sé hjöðnunarskeið. Lækkun á

verði í eina viku breytir þó engu nema dagstefnu hlutabréfa. Millistefna og meginstefna er víðast til hækkunar. Í töflu 1 hér fyrir ofan sést að nær allar vísitölur hlutabréfa eru á grænu ljósi. Í 12. viku færast Indland, Suður-Kórea og Rússland á gult ljós frá grænu í litakerfi Eignastýringar; aðeins hársbreidd munar að Hong Kong og Mexíkó færist með þeim. Í töflu 1 sést líka að bandarísk ríkisskuldabréf hafa hækkað í verði tvær vikur í röð, sama er að segja um varnargreinarnar US heilsu og US veitur.

Vísitala flutningafyrirtækja lækkar í 12. viku en framleiðslufyrirtæki hækka lítillega

Dow Jones Transports, vísitala hlutabréfa í flutningafyrirtækjum á Wall Street, nær hágildi fimmtudag 14. mars sl. og lækkar um 1,5% í 12. viku. Vísitala framleiðslufyrirtækja, Dow Jones Industrials, nær líka nýju hágildi fimmtudaginn 14. mars sl. en hækkar 0,63% í 12. viku, lokar engu að síður neðan við hágildi fyrri viku. Þessar vísitölur haldast ekki í hendur dag fyrir dag né viku fyrir viku en í Dow Theory segir að breyti önnur þeirra um stefnu þurfi að koma til staðfesting af hálfu hinnar; ella veldur stefnubreyting efasemdum. Hér er átt við millistefnu og meginstefnu hlutabréfa en dagstefna eða daglegt flökt hlutabréfa kemur lítið við sögu í kenningum Charles H. Dows.

Á mynd 1 sést að vísitalan sterka, Dow Jones Transports, sem hækkað hefur um 16,4% á árinu 2013, hefur átt í barningi í febrúar og mars sl. Eftir mjög bratta roku frá miðjum nóvember 2012 næst hágildi í lok janúar sl. á líkum tíma og Evrópuvísitalan nær hæsta gildi ársins 2013 (mynd 2). Það hágildi reyndist ekki það síðasta í bráð í tilviki flutningafyrirtækjanna. Hækkun heldur áfram í febrúar og mars. Á þeim tíma myndast sterk neikvæð frávik við MACD línu vísitölunnar (gluggi neðan við dagkort á mynd 1). Síðustu fimm vikur til föstudags 22. mars sl. er að finna sex losunardaga hjá Dow Jones Transports. Fagfjárfestar eru m.ö.o. að losa um hlutabréf í söfnum sínum og er ekki að undra að sú losun komi fram í vísitölu flutningafyrirtækja eftir svo mikla hækkun á skömmum tíma.

Hlutabréf í Evrópu halda áfram í lækkun eftir hágildi í byrjun febrúar 2013

Slík neikvæð frávik koma fram á milli Evrópuvísitölu hlutabréfa og MACD-línu þeirra þegar frá síðari hluta desember 2012. Hlutabréfin halda áfram hækkun í janúar 2013 en hágildi

MACD línu vísitölunnar sem myndast í lok janúar er á sama stað og hið fyrra í síðari hluta desember 2012. Þar ríður yfir lækkun hlutabréfa í febrúar og mars. Situr Evrópuvísitalan nú um 3% neðan við hágildið frá 1. febrúar sl. en raunar 9,1% neðan við síðasta hágildi samkvæmt töflu 1 sem er þann 29. apríl 2011. M.ö.o. hágildið 2013, 289,20 er um 6% neðan við hágildið frá 2011 sem er 307,9. Sterkari en þetta eru ekki hlutabréf á markaði í Evrópu á fyrri hluta árs 2013.

Það er ekki algild regla fremur en nokkuð annað sem fram kemur í tæknigreiningu að MACD frávik leiði til breytingar á stefnu. Fjárfestum sem vilja hafa stjórn á áhættu ber þó að fara gætilega þegar slík frávik eru skýr. MACD-frávik Evrópuvísitölu eru á ferðinni í desember og janúar sl. og lækkun tekur við í febrúar og mars. Í þeirri lækkun myndast tvöfaldur botn (eins og W). Uppbrot úr slíkum grunni kallar á að hlutabréfin skjótist upp fyrir miðjugildi tvöfalda botnsins sem í tilviki Evrópuvísitölu er 285,3 þriðjudag 20. febrúar sl. Uppbrot í 12. viku heppnast ekki (a.m.k. ekki ennþá). Hágildi við 285,65 næst föstudaginn 15. mars en eftir það tekur við lækkun í 12. viku eins og fyrr segir.

Í töflu 2 sést að vægi Bretlands í Evrópuvísitölu Dow Jones er 36,25% en hækkun FTSE vísitölunnar í London er 8,4% árið 2013 (tafla 1). Jafnvel það nægir ekki til að styrkja vísitölu álfunnar þar sem umtalsverðan veikleika er að finna í kauphöllum á meginlandi Evrópu, þ.e. í Evrulöndunum Frakklandi, Þýskalandi, Spáni og Ítalíu.

Hlutabréf í Asíu- og Kyrrahafslöndum lækka 1,5% í vikunni og hopa frá hágildi 2013

Þegar bornar eru saman vísitala hlutabréfa í Asíu og Kyrrahafslöndum á mynd 3 og vísitala flutningafyrirtækja á Wall Street á dagkortinu á mynd 1 kemur fram forvitnilegur skyldleiki. Svo lík er framvinda á þessum tveimur sviðum að telja mætti að náið samband sé á milli.

Á mánaðakorti á mynd 4 er brugðið upp Asíu og Kyrrahafsvísitölu (bláa línan) og Dow Jones Transports (appelsínulínan). Neðan við sést fylgnistuðull þessara tveggja mengja hlutabréfa í sitt hvorum heimshluta. Niðurstaðan er líklega að oft er um fylgni að ræða en hún er á engan hátt áreiðanleg og jafnvel torsótt að skilja hvernig svo ætti að vera. Árin 2009 og 2010 er fylgni jákvæð og há en á þeim tíma eru vísitölur hlutabréfa í öllum heimshornum yfirleitt að hækka og fylgni alls staðar há. Árið 2013 er fylgni á milli vísitalnanna næstum því 1,0 – og í ljósi upplýsinga á mánaðakortinu verður að telja að um tilviljun sé að ræða.

Dagkort á mynd 3 sýnir hágildi föstudag 15. mars eins og áður er lýst fyrir mynd 1, lækkun í 12. viku um 1,5%, neikvæð frávik MACD línunnar janúar 2013 til miðs mars er lækkun ríður yfir. Aftur er aðeins um breytingu á dagstefnu að ræða. Kauphallir í Suður-Kóreu og á Indlandi eru á gulu ljósi og Hong Kong bætist líklega við í næstu viku. Hlutabréf í Japan og í Ástralíu (sjá nánar um vægi þessara landa í töflu 3) eru ofurteygð og þar var nokkur lækkun í vikunni sem leið.

Wall Street heldur leiðandi hlutverki með fallandi hlutfallsstyrk í Evrópu og Asíu

Hlutabréf í Evrópu ná hágildi þann 1. febrúar sl. og hafa lækkað síðan; í Asíu ber víða á veikleika eins sést af því að Indland og Suður-Kórea, tveir af sterkustu hlutum markaðsins, færast af grænu ljósi á gult í 12. viku 2013 í litakerfi Eignastýringar. Á Wall Street er verð á hlutabréfum að vísu ofurteygt aftir margra vikna hækkunarlegg en þar er torveldara að finna veikleika – þótt skammtímastefna hafi snúist til lækkunar í eina viku og skuldabréf og varnargreinar séu tekin að hækka.

Á mynd 5 fæst góð yfirsýn um hlutfallslegan styrk hlutabréfa á Wall Street, í Evrópu og í Asíu og Kyrrahafslöndum. S&P 500 situr nú rétt undir hágildi allra tíma, gildinu 1576 (eða 1561, eftir því hvort reiknað er með dagtölum eða vikutölum). Vísitölur hinna heimshlutanna eru langt þar undir jafnvel þótt hágildi allra þriggja liggi saman á kortinu í október 2007. Hlutfallslegur styrkur hlutabréfa í Evrópuvísitölunni (neðri gluggi) og í Asíu og Kyrrahafslöndum (efri gluggi) er fallandi frá árinu 2008 (Evrópa) og frá árinu 2010 (Asía og Kyrrahafslönd).

Þessi mikli styrkur hlutabréfa í Bandaríkjunum getur leitt til þess að uppbrot yfir hæstu gildi allra tíma (októer 2007) takist á næstu vikum. Um það er engin leið að spá jafnvel þótt fjölmörg merki séu um teygða mælikvarða, svo sem veikari eftirspurn en áður var eða snúning skammtímastefnu til lækkunar í síðustu viku. Hlutabréf í Japan, Ástralíu og Bretlandi hafa raunar ekki gefið mikið eftir í 12. viku og ennþá getur allt gerst.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Yfirlit um alþjóðlegan markað hlutabréfa í 36. viku til föstudags 7. september 2012

Ummæli Marios Draghi seðlabankastjóra Evrópska seðlabankans um markviss kaup bankans á ríkisskuldabréfum á markaði fylla fjárfesta trú á nánustu framtíð og færa þá í áhættuham á nýjan leik eftir meltingartíma og fallandi veltu frá miðjum ágúst 2012. S&P 500, vísitala stórfyrirtækja á Wall Street, brýst upp yfir viðnám frá hágildi vorsins 2012 og lokar ofan við gildið 1422 fimmtudag og föstudag 6. og 7. september. Mynd 1 sýnir aukna veltu þessa tvo síðustu daga vikunnar. Velta langt umfram meðaltal staðfestir að hér eru fagfjárfestar á ferðinni að fylla á hlutabréf í söfnum sínum.

Þótt uppbrotið á Wall Street sé skýrara en í Evrópu eða Asíu nær bylgja hækkunar undir lok 36. viku 2012 til nærri allra helstu kauphalla á alþjóðlegum markaði. Mynd 2 sýnir hvernig heimsvísitala Dow Jones skýst upp fyrir niðurhallandi stefnulínu og lokar á vikukorti ofan við hana föstudaginn 7. september. Þótt staðfesting á áframhaldandi hækkun sé ekki í hendi aukast líkur umtalsvert af því hve hækkunarbylgjan nær vítt og breitt.

Tafla 1 sýnir að hækkun í 36. viku 2012 nær til allra 36 þátta hlutabréfamarkaðs að Singapore og Malasíu undanskildum – en þar eru raunar hlutabréf með þeim hlutfallslega sterkustu í Asíu. Hækkun er mest á Spáni (6,4%), Ítalíu (6,2%) og í Rússlandi (5,7%) en á Wall Street eru gullnámufyrirtæki sterkasta atvinnugreinin með 5,3% hækkun. Vísitala silfurverðs hækkar um 6% og gullverð um 2,6%.

Breytingar í litakerfi Eignastýringar eru alls sex frá fyrri viku en þar af eru þrjár markverðastar. Ástralía færist á grænt ljós af gulu eftir langvarandi dýfu frá hágildi í lok mars 2011. Rússland færist á gult ljós af rauðu einnig eftir lækkunarferil frá hágildi í lok mars 2011. Loks færist gullverð á grænt ljós af gulu eftir uppbrot úr niðurhallandi þríhyrningi sem nær aftur til ágúst 2011.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Alþjóðleg hlutabréf rjúka upp í verði í fyrstu og annarri viku í júní 2012 og heimta til baka tæp 50% af 10% lækkun frá apríl og maí. Rokan dofnar í síðari vikunni og velta er dræm. Óttavísitalan VIX nær hágildi í 27,7 mánudaginn 4. júní sl. en lokagildi föstudags 15. júní er liðlega 21. Síðustu daga hafa skipst á hækkun og lækkun á markaði hlutabréfa.

Lággildi að baki (sjá stóru hvítu súlu næstlengst til hægri á mynd 1) merkir jafnan að viðsnúningur er í hendi. Er snúningurinn frá fyrstu viku júní varanlegur eða er aðeins um stutta roku að ræða vegna ofsölu í maí? Dræm velta bendir til hins síðarnefnda. Ekki er ólíklegt að fjárfestar doki við og líti á Evrópumótið í fótbolta uns úrslit kosninga í Grikklandi liggja fyrir sunnudaginn 17. júní 2012 og niðurstaða peningamálanefndar bandaríska seðlabankans miðvikudaginn 20. júní. Þótt sjaldan sé unnt að ráða í hvernig kaupin gerast á eyrinni í næstu viku eða þarnæstu er best að búa sig undir að fjárfestar mæti með söluhattinn þegar líða tekur á næstu viku, næstsíðustu viku fyrra árshelmings 2012 og annars ársfjórðungs.

Varnargreinar og skuldabréf hækka, hrávörur, málmar, olía og fjármál eru veikburða

Til að greina líklega framvindu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði næstu vikur er fróðlegt að mæla hækkun og lækkun helstu þátta fjármálamarkaðs frá því að fjárfestar færðu sig í áhættufælniham í byrjun apríl 2012. Myndir 2 og 3 sýna yfirlit um hækkun og lækkun á markaði frá 30. mars til 15. júní 2012 eða síðustu ellefu vikur. Niðurstöður koma ekki á óvart og endurspegla mælingar í töflu 1 hér að neðan. Frá því að fjárfestar færðust í ,,Risk-Off“

haminn hafa þeir selt hlutabréf og keypt dollara, skuldabréf og hlutabréf í varnargreinum (e. defensive industries). Mynd 2 sýnir alþjóðlegan fjármálamarkað í heild, alls 48 þætti sem nánar eru tíundaðir í töflu 1. Skuldabréf, dollari, yen og varnargreinar eru á toppnum (ásamt Kína) en hrávörutengdar greinar og lönd og fjármál og skuldsett lönd eru neðan til. Lækkun Nasdaq vísitölunnar á Wall Street er 7,1% og lækkun S&P 500 er 4,7% - sem er allnokkuð eftir að rokan í júní hefur lagað stöðuna um nærri helming. Mynd 2 sýnir mjög vel hve lækkun í Asíu og Evrópu er miklu meiri en á Wall Street að jafnaði. Neðst á listanum eru olía, Rússland, Ítalía og Spánn (kemur ekki á óvart) og þar fyrir ofan eru m.a. Brasilía, hrávörur, Þýskaland og Japan, svo og Evrópuvísitalan og Asíu- og Kyrrahafslandavísitalan. Sem sagt, þótt lækkun í Bandaríkjum sé talsverð er hún að jafnaði miklu meiri bæði í löndum Evrópu og í Asíu og Kyrrahafslöndum.

Mynd 3 tekur atvinnugreinarnar í Bandaríkjunum út úr alþjóðlega fjármálamarkaðnum til að auðveldara sé að greina jafnvægi á milli sóknar- og varnargreina.

Af mynd 3 blasir við skýrt og skilmerkilega að það er ,,Risk-Off“ sem gildir síðustu 11 vikur til föstudagsins 15. júní 2012. Mest lækkun er í fjármálum eða 9,2% og mest hækkun á hlutabréfum veitufyrirtækja eða 5,4%. Að sjálfsögðu væri þessi mynd uppmáluð með sama hætti ef snúningur í fyrstu viku er raunverulegur og nýr hækkunarleggur hlutabréfa er framundan – en svo skýr merki um áhættufælni gera þá atburðarás ólíklegri en ella. Einnig má hafa í huga að mesta lækkun á Wall Street, þ.e. á hlutabréfum fjármálafyrirtækja, er aðeins um helmingur af verstu lækkun á heimsmarkaðnum, þ.e. á olíu og hlutabréfum í Rússlandi. Að öðru jöfnu er þetta vísbending um að hlutabréf á Wall Street verði fljótari að taka við sér aftur þegar sér fyrir enda lækkunarskeiðsins og hækkun þar jafnvel meiri en þar sem markaður er veikari.

Hver er staðan? Gildi heimsvísitölu í lok 24. viku er 2,2% yfir áramótagildi

Það er athyglisvert sem kemur fram í töflu 1 að lokagildi S&P 500 föstudaginn 15. júní 2012 er 6,3% yfir áramótagildi sínu en lokagildi Evrópuvísitölu og Asíu og Kyrrahafsvísitölu eru 2,8% undir og 2,2% yfir. Í efstu blokk töflunnar (Asía og Kyrrahafslönd) eru græn ljós fyrir Malasíu og Thailand en öll önnur eru rauð. Í Evrópu eru öll ljós rauð. Brasílía og Kanada (hrávörulöndin) eru á rauðu ljósi eins og Ástralía en Mexíkó er á gulu ljósi.

Þrátt fyrir allan barlóm og nýjar hagtölur sem að jafnaði eru fremur neikvæðar þessar vikurnar sýnir taflan að víða er um allmikla hækkun að ræða í 23. og 24. viku 2012. Ástæðan er að hluta til að hlutabréf voru ofseld í lok maí eftir ógnarsölu í apríl og maí og eðlilegt að komi til roku til baka, hvert sem áframhaldið verður. Eins og fyrr segir er það einkum í 23. viku sem er að finna mikla hækkun, og má nefna 4% og hærri tölur fyrir ýmsar atvinnugreinar á Wall Street, 4,5% í Rússlandi, 5,5% á Ítalíu, 8% á Spáni og 4,7% á Indlandi. Í þeirri viku hækka bæði S&P 500 og Evrópuvísitalan um 3,7%. Í 24. viku er hækkun dræmari og ef til vill ekki fjarri lagi að segja að hún sé aðeins hálfdrættingur á borð við fyrri viku að jafnaði. Nú verður spennandi að fylgjast með hvernig kaupin gerast á eyrinni eftir helgina í 25. viku ársins: reynast niðurstöður kosninga á Grikklandi þann 17. júní 2012 og ræða Bens Bernanke miðvikudaginn 20. júní fjárfestum nægileg uppörvun til að þeir ryðjist yfir í áhættusækni eftir ellefu vikna væl – eða heldur lækkun áfram eftir sama ferli og hófst í lok mars 2012 fyrir tveimur og hálfum mánuði?

Heimsvísitala hlutabréfa endurspeglar ekki bjartsýni og bolaham um miðjan júní 2012

Heimsvísitala hlutabréfa er viðkvæmt tæki og fara þarf gætilega við túlkun á kortum með henni. Sem meðaltal meðaltalanna gefur hún yfirlit um allan heimsmarkað hlutabréfa, alls nálægt 1500 fyrirtæki. Um leið breiðir meðaltal meðaltalanna yfir sértækar vísbendingar frá einstökum kauphöllum sem hafa þarf í huga en hverfa við umreikning. Á mynd 4 er vikukort af heimsvísitölu Dow Jones frá árinu 2006 til 15. júní 2012. Hún er sýnd hér sem þriggja vikna vegið meðaltal af sjálfri sér til að draga aðeins úr flökti. Jafnframt eru hefðbundin 10 og 40 vikna meðaltöl á myndinni (græna og rauða línan) sem jafngilda 50 og 200 daga meðaltali á dagkorti en þau eru notuð af fjárfestum um viða veröld sem viðmið um gang mála á hlutabréfamarkaði. Rauða línan (40 vikna meðaltal) er niðurhallandi sem vísar til þess að meginstefna hlutabréfa á þennan mælikvarða er til lækkunar. Græna 10 vikna meðaltalið á aðeins eftir eina viku eða tvær uns hún sker þá rauðu á leiðinni suður. Sá skurður nefnist dauðakrossinn (sjá rauða X á myndinni), þ.e. þegar 50 daga meðaltal sker 200 daga meðaltal á leiðinni niður) og er ein vísbending um bjarndýrsmarkað (e. bear market).

Mynd 1 hér að fram sýnir að hágildi S&P 500 vísitölunnar vorið 2012 er mun hærra en hágildi ársins 2011. Þar má vísa til hækkandi hágilda og (enn sem komið er) hækkandi lággilda. Á mynd 2 kemur skýrt og greinilega fram hvernig veikleiki á heimsmarkaði hlutabréfa leikur einkum um Asíu og Kyrrahafslönd ásamt Evrópulönd. Hlutabréf í Japan, Kína, Indlandi, Brasilíu, Spáni og á Ítalíu eru með afbrigðum veik og gera sitt til að draga heimsvísitöluna niður. Mjög alvarlegt er að hágildi vorsins 2012 er lægra en hágildið frá 2011 þar sem lækkandi hágildi og lækkandi lággildi eru eitt helsta kennileiti á bjarndýrsmarkaði. Enn er of snemmt að slá föstu að lággildi ársins 2012 reynist lægra en lágildið frá 2011. Neikvæð frávik á milli vísitölunnar og MACD, svo og ,,dauðakrossinn“ (skurðpunktur 50 daga meðaltals við 200 daga línuna á leið niður) eru ekki til þess fallin að rífa upp bjartsýni á meðal fjárfesta.

Uppsveifla á hlutabréfamarkaði frá mars 2009 er þegar á fjórða ári

Fjárfestar eru fullir efasemda um hlutabréf og aðrar áhættufjárfestingar í júní 2012. Tími er til að huga að fjögurra ára sveiflunni, svokölluðum ,,Presidential Cycle“ þar sem sú sveifla fellur saman við kjörtímabil Bandaríkjaforseta. Að meðaltali mun hver sveifla, þ.e. uppsveifla og niðursveifla, standa um fjögur ár þótt allnokkur frávik séu frá því meðaltali. Talið frá mars 2009 er nú þegar liðið á þriðja ár frá upphafi núverandi sveiflu. Meðaltími lækkunarskeiðs (e. Bear Market) mun vera um 18 mánuðir. Í ljósi þessarar einföldu talningar gæti tölfræðin vísað til þess að lækkunarskeið sé framundan; væntanlega lækkun niður fyrir lággildi ársins 2010 eða gildið 205 á mælikvarða heimsvísitölu Dow Jones. Aðeins þarf þó lækkun niður fyrir gildið 214,93 (lágildi 2011) til að staðfesta að meginstefna hlutabréfa sé til lækkunar (lækkandi hágildi, lækkandi lággildi).

Í glugga neðan við mánaðakortið á mynd 5 er hallalína heimsvísitölunnar, hér sýnd sem prósentubreyting yfir hlaupandi 20 mánaða tímabil. Sú hallalína hefur tekið neikvætt gildi (hallar niður) en það hefur ekki gerst síðustu 14 ár nema á bjarndýrsmarkaði 2000 til 2003 og 2007 til 2009 (sjá rauðu hringina í glugganum). Hér er ekki um að ræða formlega skilgreiningu á bjarndýrsmarkaði (eins og t.d. lækkandi hágildi, lækkandi lággildi eða dauðakrossinn) heldur aðeins eina af mörgum mögulegum vísbendingum um það sem framtíðin kann að bera í skauti sér.

RSI(14) línan í glugga ofan við mánaðakortið er aðeins rétt undir miðlínunni 50 og ekki hægt að draga miklar ályktanir af þeirri stöðu. Markverðara er að hæsta gildi RSI í núverandi uppsveiflu, þ.e. þegar heimsvísitala náði 274,10 á mánaðakorti 29. apríl 2011 (sjá nánar í töflu 1), er aðeins um 64 og miklu lægra en við hágildi heimsvísitölunnar í mars 2000 og í september 2008 þegar RSI fór í bæði skiptin aðeins yfir gildið 70 (ofkeypt). Þessi mæling vísar til þess að uppsveiflan 2009 til 2011 sé veikari en hinar tvær fyrri sem sýnar eru á kortinu frá árslokum 1998. Aftur er um neikvæð frávik að ræða eins og á mynd 4.

Að lokum skal bent á það á meðan mánaðakort af heimsvísitölu er fyrir augum hve mjög hefur styst í tímalengd hækkunarleggja jafnt sem lækkunarleggja. Á mynd 5 blasir við að hækkunarleggurinn 2003 til 2007 var því sem næst samfelldur í fjögur og hálft ár. Þá tók við 18 mánaða lækkunarskeið, svo hart að leita þarf aftur til ársins 1929 til finna annað eins. Til samanburðar hefur hækkunarleggurinn 2009 til 2011 verið höggvinn í sundur með hörðum lækkunarskeiðum. Þau hafa staðið nokkra mánuði í senn þótt þau nái ekki upp í skilgreiningu formlegs bjarndýrsmarkaðs (meira en tólf mánaða lækkunarskeið) og leitt til þess að uppsveiflan frá 2009 á mælikvarða heimsvísitölu er veikburða í samanburði við sveifluna sem hófst í mars 2003 og stóð í fjögur og hálft ár.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Vikan til föstudags 18. nóvember 2011 kann að ráða úrslitum með framvindu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði á næstunni. Fyrir þessa viku virðist sem hlutabréf í Bandaríkjunum geti skotist upp úr samhverfum þríhyrningi (sjá dagbók Eignastýringar mánudaginn 14. nóvember 2011) sem oftar en ekki er framhaldsmynstur – og táknar að þessu sinni áframhaldandi hækkun. Vikuna til föstudags 18. nóvember lækka hins vegar hlutabréf um allan heim, vísitala stórfyrirtækjanna á Wall Street um 3,8% (sjá mynd 1) og heimsvísitala hlutabréfa um 3,9% (sjá mynd 5). Rofin er stuðningslína samhverfa þríhyrningsins sem á við um fjölmargar vísitölur hlutabréfa í Bandaríkjunum. Hlutabréf í öðrum kauphöllum lækka jafnvel meira (sjá nánar í töflu 1).

Mynd 1 sýnir vikukort af S&P 500 sem snúið hefur til lækkunar eftir að hafa rekist á mótstöðu í grennd við gildið 1275. ATR mælikvarðinn ofan við vikukortið sýnir að vikuleg breyting er að jafnaði 62 höld sem er afar mikið (um 5%) og RSI(14) í efsta glugganum sýnir hvernig hlutabréf hörfa til lækkunar eftir að tilraun til að rjúfa mótstöðu á bilinu 50 til 60 hefur mistekist.

Mynd 1 Hlutabréf snúast til lækkunar um miðjan nóvember 2011. Fjárfestar snúast í varnarham og umræða um skuldavanda vestan hafs og austan er allsráðandi.

Tæknigreining á þeim nótum sem hér er lýst hefur þann kost að áhrif af framboði og eftirspurn á verðbreytingu hlutabréfa eru greind eftir glænýjum gögnum um kaup og sölu á markaði. Grunngreining varpar ljósi frá allt öðru sjónarhorni. Hún er mikilvæg en hefur þann ókost að unnið er eftir gömlum gögnum. Fjárfestar á hlutabréfamarkaði horfa fram í tímann að jafnaði sex til níu mánuði eftir bestu mælingum. Þeir hafa fyrir löngu melt þau gögn sem grunngreining byggist á og brugðist við þeim þegar niðurstöður grunngreiningar birtast frá greiningardeildum.

Samanburður á S&P 500 vorið 2008 og haustið 2011 sýnir svo líkar myndir að undrun sætir

Á mynd 2 er sett upp vikukort af S&P 500 sem sýnir hvernig tvöfaldur botn myndast mánuðina janúar til maí 2008. Eftir að hafa skotist upp fyrir viðnám við miðju tvöfalda botnsins nálægt 1390 tekur við hækkun í þrjár vikur. Hlutabréfin rekast síðan á viðnám við gildið 1425 sem áður var stuðningur sumarið 2007. Síðla í maímánuði 2008 var engin leið að vita um hvort hækkun héldi áfram eftir nokkra hvíld – eða hvort snúningur til lækkunar við viðnám við 1425 myndi leiða til nýs lækkunarleggs. Við njótum þess núna að þekkja söguna

Mynd 2 Framvinda á Wall Street í maí 2008 er svo lík nóvember 2011 að nána skoðun þarf til að þekkja myndir 1 og 2 í sundur.

í hnotskurn og á mynd 3 sjáum við hvað gerðist. Guli kassinn á miðri myndinni sýnir tvöfalda botninn og tímabilið janúat til maí 2008 og eftir það lækka hlutabréf í S&P 500 frá gildinu 1400 alla leið niður fyrir gildið 800.

Mynd 3 Guli kassinn á miðri mynd sýnir tvöfalda botninn frá vorinu 2008. Hér njótum við þess að þekkja hver framvindan varð.

Hér hefur aðeins verið fjallað um S&P 500 og hlutabréf í Bandaríkjunum. Eins og rakið var í dagbók Eignastýringar í síðustu viku eru þau um þessar mundir hlutfallslega sterkust. Hlutabréf í kauphöllum í Evrópu eru veikari og sömu sögu er að segja um hlutabréf í Japan sem enn er drjúgur hluti af heimsvísitölunni. Undrun vekur hve veikburða hlutabréf í Asíu- og Kyrrahafslöndum utan Japans eru núna; svo og hlutabréf í Rússlandi og í Brasilíu. Mikil fylgni er á milli vísitalna hlutabréfa í helstu kauphöllum veraldar og hugsanlega er mikill skuldavandi í mörgum helstu ríkjum helsti áhrifavaldur á alþjóðlegum fjármálamarkaði haustið 2011. Lítum nánar á skuldatölur.

Japan og Bandaríkin eru í hópi skuldugustu ríkja með háan fjárlagahalla

Núverandi aðþrengingar á alþjóðlegum fjármálamarkaði eiga sér langan aðdraganda. Árin 2003 til 2007 og 2008 eykst skuldsetning fyrirtækja og heimila og banka í fjölmörgum ríkjum verulega, einkum í Evrópu og í Bandaríkjunum. Árið 2008 kemur að því að fyrstu fjármálafyrirtæki fara í þrot og víða hleypur ríkissjóður í viðkomandi landi undir bagga og leitast við að leiðrétta rekstrargrundvöll til að deyfa áhrif á tekjur og atvinnuleysi. Um sinn virðist sem björgunaraðgerðir og örvun hins opinbera beri viðhlítandi árangur í heimsbúskapnum. Alþjóðleg hlutabréf snúast til hækkunar í mars 2009 og hækka fram á vorið 2011 með djúpu hléi sumarið 2010. Er líða tekur á árið 2011 kemur í ljós, eins og ýmsir óttast allan tímann, að skuldsetning hins opinbera er víða orðin geigvænleg – nema hugsanlega við aðstæður ofurlágra vaxta og góðs hagvaxtar. Dæmið gengur ekki upp,

Mynd 4 sýnir háskalega skuldastöðu ýmissa helstu ríkja í heimsbúskapnum. Óviðráðanlegur virðist vandi Japana sem ágerist enn við náttúruhamfarir vorið 2011. Þar eru skuldir hærra hlutfall af vergri landsframleiðslu en nokkurs staðar og fjárlagahalli Japana er einnig sá hæsti á byggðu bóli. Skuldir þeirra eru mestallar innanlands og því hugsanlega leysanlegri en annars staðar.

Mynd 4 Skuldir ríkissjóðs í hlutfalli við verga landsframleiðslu og áætlaður fjárlagahalli án vaxtagreiðsla árið 2011.

Þótt hér sé ekki ætlunin að gera lítið úr vanda Grikkja (í öðru sæti á mynd 4) skiptir máli hve lítil þjóðin er og þar með skuldir hennar einnig á heimsvísu þótt þær séu um 160% af VLF. Um helmingur hefur verið afskrifaður svo að þær eru líklega nær því að vera 80% af VLF. Ítalir eru vissulega skuldsettir en helmingur skulda þeirra er innlendur og fjárlagahalli þeirra sýnist viðráðanlegur. Staða Íra er vandasöm en þeir eru lítil þjóð og vanir að bjarga sér.

Þá er röðin komin að Bandaríkjamönnum – stærsta iðnríki veraldar þar sem skuldir ríkissjóðs nema 100% af landsframleiðslu og fjárlagahalli án vaxtagreiðslna er 8% af VLF. Vissulega eru skuldir þeirra allar í dollurum og að mestu leyti innlendar eins og skuldir Japana sem eru hlutfallslega meira en tvöfalt hærri. Það sem gerir skuldir þessara risastóru iðnríkja alvarlegar er fjárlagahallinn – sem hér er sýndur án vaxtagreiðslna.

Tölur á mynd 4 eru frá Global Financial Stability Report sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn gefur út reglulega, síðast í september 2011. Fjárlagahalli er án vaxtagreiðslna. Segjum að ríki skuldi 100% af VLF eins árs og þurfi að greiða 3% í vexti af þeim skuldum. Þá nema vaxtagreiðslur 3% af VLF og fjárlagahalli eykst í hlutfalli af VLF um 3%. Vissulega eru vextir lágir í Japan og í Bandaríkjunum. Þeir fara þó hækkandi um víða veröld vegna vaxandi verðbólgu og vegna þess að fjárfestar krefjast hærra vaxtaálags í ljósi aukinnar óvissu á fjármálamarkaði.

Heimsvísitala hlutabréfa lækkar síðustu þrjár vikur til föstudags 18. nóvember 2011

Mynd 5 Heimsvísitala Dow Jones rekst upp í viðnám við gildið 240 í síðari hluta október 2011.

Vikukort af heimsvísitölu hlutabréfa í lok 46. viku 2011 er ekki til þess fallið að vekja vonir um árangursríka framvindu á næstunni. Lækkun í 46. viku einni er 3,9% og flökt vísitölunnar, hér mælt með ATR(14) á vikukorti, er mikið eða í grennd við 5% eins og bæði í Bandaríkjunum og í Asíu- og Kyrrahafslöndum. Ekki er uppörvandi að risastórt hauss- og axlamynstur virðist hafa myndast og er hágildi á hausnum ofan við gildið 270. Hálslína er við gildið 200. Komi til þess að hún rofni niður á við má búast við lækkun sem nemur því sem hágildi haussins liggur ofan við hálslínu, eða niður undir gildið 130. Þar liggur einmitt lággildi í mars 2009 og líka lággildi frá mars 2003.

Lýsingin hér að framan ber ekki vott um bjartsýni. Lýsing á aðstæðum er hluti af greiningu og með henni þarf að draga fram í dagsljósið hugsanlega þróun á næstunni. Áhersla er á hugsanlega – við þurfum að draga fram þær sviðsmyndir sem líklegar virðast hverju sinni. Það má heldur ekki gleymast að stundum er styst í að lækkun snýst í hækkun þegar bölsýni er í algleymingi á markaði. Hlutabréf víða í Asíu eru afar lágt verðlögð eftir alla lækkunina síðasta árið. Hagvöxtur er góður og skuldsetning (utan Japans) ekki í líkingu við það sem verst gerist á Vesturlöndum. Í töflu 1 kemur fram að hlutabréf í Indónesíu, Thailandi og í Malasíu eru hlutfallslega á meðal þeirra sterku á heimsmarkaði og Suður-Kórea og Indland eru ekki langt að baki.

Þá má heldur ekki gleymast að hagtölur frá Bandaríkjunum á síðustu vikum eru jákvæðar. Sumir hagfræðingar spá því að hagvöxtur á fjórða ársfjórðungi reynist yfir 3% sem er besti árangur alllengi. Velta í smásölu í október 2011 er 7% meiri en á sama tíma 2010 og meiri en vænst var. Leiðandi hagvísar í október reynast líka hærri en vænst var og benda til þess að horfur séu batnandi. Þá hafa vikulegar tölur um skráningu atvinnulausra bent til bata á síðustu vikum.

Hver er staðan? Hlutabréf lækka í 46. viku alls staðar nema í Thailandi

Lækkun sem ríður yfir á alþjóðlegum markaði hlutabréfa í 46. viku er allhörð og leiðir til þess að fimm vísitölur sem náð höfðu gulu ljósi færast aftur á rautt. Þetta við um Indland, Bretland, S&P 500, Nasdaq og US efni og málma. Víða er þó naumt á milli 13 og 34 vikna veginna hlaupandi meðaltala sem stýra litakerfinu og þess vegna þarf litlar breytingar til að valda ljósaskiptum. Aðalatriði í bili er að 20 af 22 landavísitölum á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði eru á rauðu ljósi (merkir að 13 vikna meðaltalslína liggur neðan við 34 vikna línuna) og við þær aðstæður ber að fara með ýtrustu gát. Snúningur til hækkunar getur vissulega verið handan við hornið – og mjög oft gætir hækkunar á hlutabréfum í desembermánuði – en það verður að horfast í augu við þá staðreynd að meiri líkur eru á frekari lækkun en snúningi til hækkunar.

Tafla 1 Lækkun á hlutabréfum í 46. viku nær til 32 af 33 þáttum alþjóðlega markaðsins (sjá þrjár efstu blokkir töflunnar, annan dálk). Fremur óvenjulegt er að tölur séu svo einslitar.

Eftir dágóða hækkun í október sem nær til flestra kauphalla er verð á hlutabréfum þar sem þau eru sterkust á alþjóðlegum markaði komið yfir upphafsverð ársins 2011. Þetta á við um bæði S&P 500 og Nasdaq vísitölurnar, fleiri atvinnugreinar í Bandaríkjunum og sterk lönd í Asíu- og Kyrrahafslöndum (hlutabréf í Indónesíu eru enn aðeins ofan við upphafsgildi ársins).

Eftir lækkun nóvembermánaðar er þessi mynd ekki eins björt. Mynd 6 sýnir hækkun og lækkun helstu hlutabréfavísitalna á alþjóðlegum markaði frá upphafi ársins 2011. Hlutabréf í fimm atvinnugreinum í Bandaríkjunum auk hlutabréfa í Indónesíu eru þau einu á hærra verði föstudaginn 18. nóvember en við upphaf ársins 2011. Allir hinir 27 þættirnir eru neðan við núll. Verst er staðan í Frakklandi (-22,6%) og í fjármálafyrirtækjnum í Bandaríkjunum (-21,8%) en jafnvel Euro Stoxx 50 vísitalan (50 af helstu fyrirtækjum á markaði í Evrópu) hefur lækkað um 21% frá áramótum og hlutabréf á Norðurlöndum um 20,9%.

Mynd 6 Á myndinni sést hve mikið hlutabréf á alþjóðlegum markaði hafa lækkað á árinu 2011. Besti árangur er hjá þremur varnargreinum, veitufyrirtækjum í Bandaríkjunum (9,8% hækkun), US neysluvörum (5,7% hækkun) og heilsufyrirtækjum (4,5% hækkun).

Verður staðan um næstu áramót betri eða lakari en í lok viku 46? Allt getur gerst á sex vikum og jólasveinarall í desember er því sem næst árviss viðburður á Wall Street (sbr. If Santa Claus Should Fail To Call, Bears May Come To Bear and Wall). Það þarf þó meira en Wall Street og jólasveina til að snúa alþjóðlegum markaði hlutabréfa frá lækkun til hækkunar. Lítum að lokum á samanburðarvísitölur helstu heimshluta.

Bendir samanburður á hlutfallslegum styrk til snúnings á næstunni?

Á mánaðakorti á mynd 7 eru vísitölur helstu heimssvæða sýndar í hlutfalli við heimsvísitölu en sú síðastnefnda sést í glugganum neðan við kortið. Á samanburðarkortinu er þrennt markvert að minnsta kosti.

1 Asíu- og Kyrrahafslönd (utan Japans) geysast fram úr Bandaríkjunum og Evrópu á fyrstu 18 mánuðum frá upphafi síðustu uppsveiflu í mars 2009.
2 Snúningur verður á hlutfallslegum styrk í september 2010 þegar mikil hækkun á verði hlutabréfa hefst í Bandaríkjunum. S&P 500 tekur þá að vinna á Asíu- og Kyrrahafsvísitöluna (utan Japans) og Evrópuvísitalan gefur eftir frá vorinu 2011.
3 Styrkur S&P 500 er mjög afgerandi í samanburði við hin heimssvæðin tvö frá apríl 2011 en á þeim tímamótum hefst jafnframt núverandi lækkunarskeið á heimsmarkaði hlutabréfa.

Mynd 7 Kortið sýnir vísitölu hlutabréfa í Asíu- og Kyrrahafslöndum, S&P 500 og Evrópu í hlutfalli við heimsvísitölu frá upphafi síðustu uppsveiflu á heimsmarkaði hlutabréfa. Heimsvísitalan sjálf er sýnd með mánaðarlegum gildum í glugganum neðan við kortið.

Hvaða ályktanir má helst draga af þessum staðreyndum?

1 Í samræmi við Dow Theory ber okkur að líta þannig á að hver leggur hækkunar (eða lækkunar) sé í gangi og haldist uns annað kemur í ljós. S&P 500 hefur þannig hlutfallslegan styrk fram yfir vísitölur hinna svæðanna tveggja uns annað kemur í ljós.

2 Hverjum og einum er hins vegar frjálst innan ramma Dow Theory að spá og spekúlera hvort snúningur á hlutfallslegum styrk sé á næsta leiti. Ekkert sérstakt er í kortunum sem bendir til þess – annað en að hlutfallslegur styrkur S&P 500 er nokkuð teygður og veiking Evrópu líka. Þá er eins og Asíu- og Kyrrahafslönd hafi tekið langa ,,hlutfallslega“ hvíld. Langur grunnur hefur myndast á síðustu 24 mánuðum sem gæti endað með því að hlutabréfin skjótist upp fremur en niður.

3 Hvernig til tekst við að leysa úr skuldavanda Bandaríkjamanna og fjárlagahalla þeirra kann að ráða úrslitum um framvindu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði á næstunni. Fréttir berast af því að Mario Monti, hinn nýi forsætis- og efnahagsráðherra Ítala, íhugi lausn á fjárlagavanda með niðurskurði að hluta en jafnframt skattalækkunum (í litlum mæli þó). Fróðlegt verður að sjá hvert framhaldið verður. Heimsbúskapurinn á allt undir því að veik eftirspurn sé ekki heft eða kæfð með skattahækkunum þótt þær sýnist lagfæra hallabúskap í bráð.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Dagana 27. júlí til 12. ágúst lækkaði verð á alþjóðlegum hlutabréfum vítt og breitt um öll lönd. Í Bandaríkjunum er lækkun þessa daga um 12% og yfir 16% þegar verð fór lægst á mælikvarða S&P 500 dagana 8. til 12. ágúst. Víða annars staðar er hún enn meiri eins og sést nánar hér á eftir. Líkur eru á því að lækkunarbylgja hlutabréfa á alþjóðlegum markaði sé ekki afstaðin nú þegar. Greining eftir sögulegum gögnum hér á eftir sýnir að meiri líkur en minni eru á því að lækkun haldi áfram um sinn, hugsanlega fáeinar vikur, hugsanlega í fáeina mánuði. Hér er vissulega um dökkar horfur ræða. Hafa ber í huga að vikurnar ágúst til október eru oft erfiðar á fjármálamarkaði þótt ekkert sérstaklega slæmt fylgi í kjölfarið og raunar skörp hækkun oftar en ekki.

Kortin sem sýnd eru hér á eftir bera með sér að best er að sýna varfærni að þessu sinni. Lækkun síðustu þrjár vikur er víðtæk og stórfelld. Slíkt offramboð hlutabréfa kallast ekki annað en örvæntingarsala. Síðustu 20 ár er aðeins eitt annað dæmi um slíkt hrun öðruvísi en meginstefna hafi snúist til lækkunar og bjarndýrsmarkaður til 18 til 36 mánaða fylgt í kjölfarið. Það dæmi var haustið 1998 er vogunarsjóðurinn Long Term Capital Management varð gjaldþrota og Rússar gátu ekki lengur staðið við skuldbindingar sýnar á alþjóðlegum markaði.

Mynd 1 Síðustu 12 viðskiptadaga til 12. ágúst er lækkun S&P 500 9,66% (sjá í glugganum neðan við kortið). Frá gildinu 1340 í síðari hluta júlí til 1178,8 þann 12. ágúst er lækkun um 12%.

Dagkortið á mynd 1 sýnir S&P 500, vísitölu stórfyrirtækja á Wall Street, frá 12. september 2010. Lággildi vikunnar 8. til 12. ágúst eru rétt við gildi vísitölunnar þann 12. september í fyrra. Kortið sýnir hauss- og axlamynstur sem hefst í febrúar 2011. Hágildi á vinstri öxl er í síðari hluta febrúar. Snúningur frá lággildi um miðjan mars mótar vinstri vanga höfuðsins. Hágildið sem jafnframt er hágildi ársins 2011 til þessa er í lok apríl og byrjun maí. Lækkun í maí og fyrri hluta júní nemur staðar við hálslínu og svipað lággildi og í mars 2011. Hauss- og axlamynstrið er fullmótað með hágildi í júlí, raunar einu í fyrri hluta júlí og öðru í síðari hluta mánaðarins. Um leið og hálslína rofnar í byrjun ágúst 2011 fæst staðfesting á því mynstri sem hér er lýst. Oft stöðvast lækkun eftir rof á hálslínu við lággildi sem liggur jafnlangt neðan við hana eins og hágildi höfuðs ofan við hana. Það viðnám er í grennd við gildin 1160 til 1180 og á líkum slóðum og lokagildi S&P 500 þann 12. ágúst sl. Tvisvar í vikunni sem leið fór þó verð á hlutabréfum fyrirtækjanna í S&P 500 allt niður að gildinu 1120.

Dagkortið á mynd 1 sýnir líka "dauðakrossinn" svonefnda sem myndaðist í vikunni sem leið. Hann vísar til þess þegar 50 daga einfalt meðaltal vísitölunnar rennur niður í gegnum 200 daga meðaltalið. Þess skal getið að hársbreidd vantar til að veldisvegna 50 daga meðaltalið hafi klofið veldisvegna 200 daga meðaltalið á leið niður en það mun gerast í næstu viku svo framarlega sem hækkun S&P 500 í þeirri viku nemur ekki á annan tug prósenta.

Aðeins þrír þættir af 33 á alþjóðlegum markaði hlutabréfa á grænu ljósi í töflu 1

Meiri litabreytingar en í vikum 31 og 32 er sjálfsagt ekki að finna í töflu 1 síðan á árinu 2008. Samtals 25 af 44 þáttum alþjóðlegs fjármálamarkaðs færðust af gulu eða grænu ljósi á rautt, eða af grænu ljósi á gult. Aðeins einn þessara 25 þátta færist á grænt ljós af gulu, en það eru gullnámufyrirtæki og ekki að undra í ljósi þess að verð á gulli náði 1800 dollurum únsan á síðustu dögum. Til áréttingar skal tekið fram að rautt ljós kviknar þegar 13 vikna vegið meðaltal viðkomandi vísitölu rýfur 34 vikna meðaltalið niður á við og verðgildi vísitölunnar liggur (oftast) þar neðan við.

Af 33 þáttum hlutabréfamarkaðs eru 19 samtals á rauðu ljósi og 11 á gulu og aðeins þrír (Indónesía, Thailand og bandarísk gullnámufyrirtæki) eru eftir á grænu ljósi. Óðs manns æði er þó að fjárfesta í hlutabréfum þegar lækkunartími og örvæntingarsala ganga yfir eins og frá júlílokum 2011. Í fjórðu blokk töflu 1 er að finna ríkisskuldabréf, hrávörur, eðalmálma og gjaldmiðla. Mikil hækkun hefur orðið á bandarískum ríkisskuldabréfum síðustu vikur einmitt eftir að lánshæfismat Bandaríkjamanna var lækkað. Fjárfestar hafa þrátt fyrir allt ekki betra skjól í að venda. Stórir eigendur bandarískra ríkisskuldabréfa lýstu yfir að þeir væru æðrulausir þrátt fyrir lakara mat á eignum þeirra frá Standard & Poors.

Tafla 1 Vikurnar frá 2. til 12. ágúst eru einhverjar þær verstu á hlutabréfamarkaði síðan árið 2008.

Séu vikur 31 og 32 teknar saman virðist lækkun leika hvað harðast kauphallir í Suður-Kóreu (-16%), Hong Kong (-12,6%), Þýskalandi (-16%), Frakklandi (-13%) og Rússlandi (-19%) sem nýtur vafasams heiðurs methafans. Bandarísk ríkisskuldabréf með meðaltíma yfir 20 ár hækka þessar tvær vikur um 7,7% og verð á gulli nærri því eins mikið. Eins og tölur í RS ST dálknum sýna hafur markaður utan Bandaríkjanna víðast hvar lækkað meira en á Wall Street; þetta sést betur á samanburðarmyndum hér á eftir.

Lækkun víðast um heiminn er verri en í Bandaríkjunum

Á myndum 2 til 4 eru fáeinar af sterkustu kauphöllum veraldar bornar saman yfir tímabilið frá 1. september 2010. Ástæðan fyrir því að þessi tími er valinn fremur en annar er að þá hófst sá leggur hækkunar sem lauk með hágildum í júlí 2011. Hér er um að ræða 11 mánuði og 12 daga og nægilega langt tímabil til að skammtímasveiflur hafa ekki mikil áhrif. Samt þarf að hafa í huga að óheppilegt er að binda samanburð við einn dag í byrjun og einn dag í lokin. Þess vegna ber að líta á framvindu vísitalnanna yfir tímabilið allt fremur en niðurstöðu frá fyrsta degi til hins síðasta.

Í ljós kemur að erfitt er að finna kauphallir utan Wall Street sem sýna betri árangur en S&P 500 þetta tímabil. Á mynd 2 sést að BRIC löndin þrjú utan Rússlands hafa engan veginn getað att kappi við Wall Street síðustu mánuði. Þvert á móti hefur lækkun frá apríl 2011 leitt til mun lakari árangurs. Rússland hélt út lengi vel ofan við S&P 500 eða til loka mars 2011. Þá hefst lækkunarferill og frá 27. júlí sl. hefur hann verið brattari en á Wall Street.

Mynd 2 Brasilía, Rússland, Indland og Kína borin saman við S&P 500.

Mynd 3 Euro Stoxx 50, Dax í Þýskalandi og FTSE á Bretlandi borin saman við S&P 500.

Mynd 4 Japan, Suður-Kórea og Indónesía borin saman við S&P 500.

Mynd 3 sýnir að árangur er ekki betri þegar komið er til Evrópu. Euro Stoxx 50 hefur verið sérstaklega veik og er vægi evrópskra banka í vísitölunni líkleg skýring. Euro Stoxx 50 hefur lækkað þetta tímabil um 16% en S&P 500 hækkað um nærri 7%. Jafnvel DAX vísitalan í Frankfurt sem lengst af fylgdi S&P 500 allnáið hefur lækkað meira en viðmiðun síðustu vikur og er gildi hennar nú neðan við upphafsgildi á myndinni. Sömu sögu er að segja af FTSE vísitölunni í London.

Mynd 4 sýnir að lokum vísitölu einnar kauphallar með árangur langt yfir S&P 500 á þessum tíma, þ.e. Jakarta í Indónesíu sem hefur hækkað um 20% yfir mælingarskeiðið. Kospi vísitalan í Suður-Kóreu hefur lækkað mjög mikið (-16%) síðustu vikur og Nikkei vísitalan í Tokíó er lægri núna en 1. september 2010.

Þessar tölur allar eru reiddar fram til að sýna fram á að sú bylgja lækkunar sem riðið hefur yfir heimsmarkaðinn frá 27. júlí 2011 er ekki af bandarískum toga sérstaklega þótt flestum þar þyki nóg um og mest beri á lækkun á Wall Street í fréttum víðast á Vesturlöndum. Þær sýna jafnframt að hvergi er að finna stórar og sterkar kauphallir sem borið gætu uppi heimsviðskipti með hlutabréf og leitt til hækkunar á nýjan leik. Indónesía og Thailand eru enn á grænu ljósi í töflu 1 en eru engan veginn nægilega öflugar til að bera uppi heimsmarkaðinn allan.

Áhugavert er að skoða nánar hvernig snúning til lækkunar bar að 2000 og 2007

Mr. Arthur Hill sem ritar Market Message hjá StockCharts.com ásamt John J. Murphy hefur í tveimur nýlegum greinum beitt mælikvörðunum RSI (Relative Strength Indicator) og CCI (Commodities Channel Index) til að bera saman snúning meginstefnu hlutabréfa á Wall Street frá hækkun til lækkunar árin 2000, 2007 og 2011. Á vikukortum á myndum 5 til 7 er að finna þessa mælikvarða ásamt margnefndum 13 vikna og 34 vikna vegnum meðaltölum sem John Murphy hefur sýnt fram á að eru sérstaklega nákvæm þegar kemur til mælinga á snúningi á meginstefnu. Þessi sömu meðaltöl eru notuð í litakerfinu sem birtist vikulega í töflu 1 í dagbók Eignastýringar Landsbankans.

Mynd 5 Framvinda á Wall Street í lok júlí 2011 og byrjun ágúst getur bent til þess að nýr leggur lækkunar sé framundan.

Byrjum í ágúst 2011 er S&P 500, vísitala stórfyrirtækja á Wall Street, lækkar í 1179 úr gildinu 1340 á liðlega tveimur vikum. Örvæntingarsala leiðir til svo krapprar lækkunar að mest nær hún 16% sé mælt yfir 12 virka daga (sjá Rate of Change mælikvarðann í glugga á mynd 1 hér að framan). Svo harkaleg er þessi lækkun að RSI(14) á vikukorti rýfur gildið 40 sem almennt er vísbending um að bjarndýrsmarkaður sé í aðsigi (styttingin bangsamarkaður kemur fyrir hér á eftir). RSI (Relative Strength Indicator) er mælikvarði á kraft í sveiflum (e. momentum indicator) og kemur til sögunnar árið 1978. Höfundurinn er J. Welles Wilder. Það er svo Constance Brown sem fyrst beitir RSI við mælingar á bolamarkaði og bangsamarkaði í bók sinni Techical Analysis for the Trading Professional sem út kemur árið 1999. Arthur Hill skilgreinir stuðning í RSI gildum frá 40 til 50 í bolamarkaði en viðnám í gildum 50 til 60 í bangsamarkaði. Af því leiðir að brot niður í gegnum gildið 40 færir viðkomandi vísitölu á svið bangsamarkaðs (öll stuðningsgildi bolamarkaðs eru rofin). Þetta gerist á vikukorti S&P 500 fyrstu vikuna í ágúst 2011.

CCI stendur fyrir Commodities Channel Index en höfundur þess er Donald Lambert sem kynnir mælikvarðann til leiks árið 1980. CCI mælir breytingu verðs í samanburði við meðaltal verðbreytingar síðustu 20 daga. Þannig fæst mæling á stöðu þar sem óvenjuleg hækkun hefur orðið eða óvenjuleg lækkun. Arthur Hill beitir sérstaklega gildunum -200 og -300 þegar um snúning meginstefnu til lækkunar er að ræða.

Kortið á mynd 5 sýnir að í byrjun ágúst 2011 hefur S&P 500 rofið bæði RSI gildið 40 niður á við og CCI gildið -200 og raunar nærri því líka gildið -300. Þessi harða lækkun vekur upp spurningar sem að hluta má svara með því að líta aftur til áranna 2007 og 2000.

Samanburður við framvindu árin 2000 og 2007 bendir til að gætni sé skynsamleg

Mynd 6 Toppurinn haustið 2007 byrjaði að myndast í júlí en lækkun varð ekki mikil fyrr en í nóvember og desember. Þá fór gildi RSI (14) á vikukorti niður fyrir 40 og CCI fór niður fyrir gildið -200.

Haustið 2007 brýst út lækkun á verði hlutabréfa um allan heim og undir árslok 2007 sker 13 vikna lína S&P 500 34 vikna línuna niður á við. Lækkunarskeið árin 2007 til 2009 var 18 mánuðir sem er nálægt meðaltalslengd bjarndýrsskeiða síðustu hálfa öldina. CCI sló þá í gildið -200 en ekki kom að lækkun í gildið -300 fyrr en í október 2008 við fall fjárfestingarbankans Lehman Brothers. Hafa þarf í huga að engin leið er að spá nákvæmlega fyrir um framvindu á hlutabréfamarkaði. Í tæknigreiningu er mælikvörðum beitt og gildum þeirra í fortíð til að leiða líkur að hugsanlegri framvindu á næstunni. RSI gildi S&P 500 sem hér er lýst, CCI gildin svo og væntanlegur skurður 13 vikna línunar niður í gegnum 34 vikna meðaltalið á næstu dögum eykur líkur á því að meiri lækkun hlutabréfaverðs á alþjóðlegum markaði sé í aðsigi. Á mynd 8 hér á eftir er sýnd undantekning og vissulega er hugsanlegt að árið 2011 komi aftur til svo sögulegra atburða eins og árið 1998.

Mynd 7 Toppurinn árið 2000 hófst með hágildi í mars en meginhrina lækkunar varð í ágúst. RSI rauf gildið 40 og CCI gildið -200 í október árið 2000.

Haustið 2000 kom í ljós hliðstæð samsetning S&P 500, RSI gilda, CCI og 13 og 34 vikna vegnu meðaltalanna. Toppurinn árið 2000 hófst í mars en lækkun að marki í ágúst fjórum mánuðum síðar. RSI sker niður í gegnum gildið 40 og CCI slær niður fyrir -200 í október og 13 vikna meðaltalið sker hægara meðaltalið skömmu síðar. Bjarndýrsmarkaður sem fylgdi í kjölfarið var 36 mánuðir og hinn lengsti allt frá fjórða áratug 20. aldarinnar. Kortin á myndum 6 og 7 sýna að full ástæða er til að fara fram með sérstakri gát við stýringu alþjóðlegra hlutabréfa um þessar mundir.

Haustið 1998 kann að vera dæmi um hliðstæða atburðarás eins og haustið 2011

Þann 17. júlí sumarið 1998 hófst lækkun á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði en hágildi S&P 500 var þá 1186,75. Lækkun varð nærri því samfelld til 1. september það ár og var lággildi S&P 500 við gildið 957,28 og lækkun í heild 19,3%. Nokkurt hlé varð þó í ágúst og sveiflaðist vísitalan þá milli gildanna 1075 til 1100. Eftir lággildi 1. september tók við hækkun að hágildi við 1066,09 og svo nýr lækkunarleggur niður að 959,44 þann 8. október. Eftir þann dag tók við hækkun sem náði með hléum allt til mars árið 2000.

Mynd 8 Lækkun S&P 500 haustið 1998 er eina dæmið síðustu 20 árin þegar RSI rýfur gildið 40 niður á við og CCI slær í -300 án þess að lækkunarskeið fylgi í kjölfarið.

Dæmið frá 1998 færir okkur heim sanninn um að allt getur gerst á hlutabréfamarkaði. Um 20% lækkun á liðlega 30 dögum, tvöfaldur botn og síðan hækkun aftur í hágildið fyrir lækkun á aðeins fáeinum vikum er líklega eina dæmið í sögu Wall Street um slíka framvindu. Það er hugsanlegt að annað slíkt dæmi verði að veruleika haustið 2011. Líklegra er um miðjan ágúst að lækkunarskeið verði lengra.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita