Frá byrjun febrúar 2013 hefur hvílt lognmolla yfir Wall Street og hlutabréf flökt á þröngu bili. Hvorug sveit bola eða bjarndýra hefur lagt til átaka og svo er sem beðið sé átekta; beðið eftir einhverju utanaðkomandi til að skera úr um hvor málstaður verður ofan á, framhald á hækkunarlegg frá miðjum nóvember 2012 eða snúningur til lækkunar. Á mynd 1 er klukkutímakort af Dow Jones Industrials sem lækkað hefur samtals 0,2% á tveimur vikum í febrúar en sveiflast á ótrúlega þröngu bili sem vart er meira en 1%. Klukkutímakort sýnir hvernig bolarnir hafa reynt fjórum sinnum við 14000 múrinn en þar fyrir ofan hefur þessi formóðir allra vísitalna hlutabréfa aðeins lokað einu sinni áður í sögunni. Það var í fáeina daga í byrjun október 2007 í aðdraganda hruns á Wall Street sem leiddi til 54% lækkunar til lággildis í 6469,95 í mars 2009.

Í hágildi Dow Jones Industrials 14198,10 í októberbyrjun 2007 hafði ferðafélaginn Dow Jones Transports hafið lækkun eftir hágildi á fyrri hluta ársins. Í febrúar 2013 er þessu öfugt háttað, Dow Jones Transports er í allra tíma hágildi, hlutfallslega hærri en Dow Jones Industrials. Gamla kenning Charles H. Dow mælir fyrir um að hágildi (eða lággildi) annarrar skuli staðfestast af hinni; ella sé hætta á að snúningur sé á ferðinni. Við munum sjá á næstu vikum hvort bjarndýrin verja áfram 14000 múrin eða hvort bolum tekst að mola hann svo að hækkunarleggur haldi áfram.

Líftækni á Nasdaq staðnæmist undir 2012 hágildi og lækkar tvær vikur í röð

Líftæknifyrirtæki á Nasdaq hafa verið leiðandi í hækkunarlegg allt frá því í mars árið 2009 og hefur vísitala hlutabréfa þeirra tvöfaldast í verði frá miðju því ári. Hágildi myndast í janúar 2013 sem er brotabroti neðan við hágildi í september 2012 en síðan hefur verð lækkað nokkuð.

Á mynd 2 sést hvernig líftæknin hefur gefið eftir í fyrri hluta febrúar um samtals 2,3%. Á klukkutímakorti vísar 85 tíma meðaltal til dagstefnu (svipar til 13 daga meðaltals á dagkorti en á hverjum degi er opið 6,5 klukkutíma á Wall Street) og er sýnt með purpuralínunni sem er lárétt í annarri viku febrúar. Sveiflur í febrúar eru svo litlar á klukkutímakorti að þær mælast vart með hefðbundinni (12,26,9) MACD eða PPO mælingu.

DAX vísitalan rýfur stuðningslínu við 7600 og lokar 0,2% neðan við áramótagildi

Líftækni á Wall Street og DAX vísitalan í kauphöllinni í Frankfurt hafa verið leiðandi í hækkunarlegg alþjóðlegra hlutabréfa sem rekja má til byrjun júnímánaðar 2012. Þótt hágildi DAX í lok janúar 2013 sé lítið eitt ofan við hágildið 2011 sem er 7600,41 verður að líta þannig á að viss snúningur hafi orðið á ferli DAX þegar í byrjun janúar 2013. Dagkort á mynd 3 í litakerfi Elders sýnir gildið 7789,94 á fyrsta degi ársins 2013 en MACD sker merkjalínu sína aðeins um viku síðar. Stutt roka í lok janúar sl. stendur í aðeins sex daga og hefur ekki áhrif á skammtímastefnu sem nú er til lækkunar í Frankfurt.

Á dagkorti á mynd 3 eru sýnd 13 daga og 34 daga veldisvegin meðaltöl. Þar er DAX neðan við báðar línur og græna línan mun skera þá rauðu ofan frá í vikunni frá mánudegi 18. febrúar. Í litakerfi Eignastýringar sem lagt er að grunni í töflu 1 hér á eftir er miðað við 13 vikna og 34 vikna meðaltöl. Þar nemur DAX við 13 vikna línuna og um 4% lækkun þarf til að vísitalan skeri 34 vikna meðaltal sitt (markar gult ljós). Sama gildir um flestar aðrar vísitölur jafnt í Evrópu sem á Wall Street.

Gull lækkar áfram og lokar aðeins um 2% ofan við lægsta verð árið 2012

Eftir umtalsverða hækkun á verði hlutabréfa, einkum í Evrópu og á Wall Street, í janúar 2013 eru óvenjulega litlar breytingar í fyrri tveimur vikum febrúar. Heimsvísitalan hefur lækkað samtals um 0,6% á tveimur vikum til föstudags 15. febrúar og liggur gildi hennar 5,1% ofan við áramótagildið. Á Wall Street er staðan ívið betri (hækkun aðeins meiri) en aðeins lakari í Evrópu og í Asíu og Kyrrahafslöndum. Óvenjulega lítið fréttnæmt er að sjá í töflu 1 í sjöundu viku 2013 ef frá er talið að verð á gulli er enn lækkandi svo og verð á hlutabréfum gullnámufyrirtækja. Gullverð liggur aðeins um 2% ofan við lægsta verð ársins 2012. Vel er hugsanlegt að snúningur sé í nánd. Hlutabréf gullnámufyrirtækja nema sömuleiðis við stuðningsbelti frá lággildum áranna 2012 og 2010 og á sama hátt er hugsanlegt að snúnings sé að vænta þar.

Heimsvísitalan lækkar um 0,2% í sjöundu viku 2013, hækkun 2013 er 5,1%

Vikukort af heimsvísitölu Dow Jones sýnir hvernig hlutabréfin staðnæmast með dramatískum hætti aðeins 0,19 höldum eða 0,07% neðan við hágildi sitt frá 2011og snúast þar til lækkunar í fyrri hluta febrúar 2013. Engin leið er að segja fyrir um framhaldið af aðeins þessum upplýsingum einum. Alvanalegt er að lengri aðdraganda þurfi til að rjúfa viðnámslínur vegna fyrri tíma hágilda. Stundum leiða varnir bjarndýra við slík hágildi til snúnings á stefnu, a.m.k. skammtímastefnu og millistefnu. Vikukort á mynd 4 sýnir að heimsvísitalan á vísan stuðning við gildin 266 til 267, aðeins um 2% neðan við lokagildi föstudags 15. febrúar 2013.

Hlutabréf í Apple hafa tvöfaldast í verði á hverjum tveimur árum síðan 2006

Hlutabréf í Apple hafa lækkað nokkuð frá hæsta gildi í september 2012 eða úr $700 í $450 sem er ríflega þriðjungur. Mánaðakort á mynd 5 sýnir mikla lækkun í janúar 2013 en 1,61% hækkun til föstudags 15. febrúar. Rauða stefnulínan á kortinu er dregin frá lággildi árið 2006 að lággildi í janúar 2013 í gegnum lægstu gildi um áramótin 2008 til 2009. Rauða stefnulínan telst formlega rofin þegar hlutabréfin skera svo djúpt í gegn eins og um þau áramót og hún er formlega því ekki til. Hér er gerð undantekning á þeirri túlkun þar sem ofsasalan síðustu vikur 2008 og fyrstu vikur 2009 flokkast undir ,,uppgjöf” (e. capitulation). Græna stefnulínan er síðan dregin samsíða þeirri rauðu þannig að hún nemur við hágildin 2012. Samkvæmt þessari túlkun gæti Apple verið áfram í hækkunarlegg þar sem hlutabréfin tvöfaldast á hverjum tveimur árum (jafnaðarlega um 41,4% hækkun árlega).

Apple myndar fimmta stigs grunn frá apríl til ágúst 2012 (fjórir megingrunnar teljast í samfelldum hækkunarlegg frá mars 2009 til desember 2011). Hækkun að hæsta hágildi í september það ár stóð aðeins fáar vikur. Eftir það sker lækkun hlutabréfanna langt niður fyrir lággildi grunnsins frá 2012 og talning grunna er þannig endurstillt, hefst aftur á fyrsta grunni. Þessar niðurstöður eru byggðar á rannsóknum á hlutabréfum í afburðafyrirtækjum á Wall Street síðustu fimmtíu árin en segja okkur ekkert um framhaldið. Í besta falli mun Apple mynda nýjan grunn eftir lækkun og leiðréttingartíma. Hve langur tími líður fram að næsta uppbroti úr grunni og hækkunarlegg veit enginn maður. Komi til lækkunar og leiðréttingar á verði alþjóðlegra hlutabréfa á næstu vikum eða mánuðum hækka naumast hlutabréf í Apple á meðan. Verði leiðrétting í febrúar 2013 skammvinn þannig að nýr hækkunarleggur tekur við (eða framhald á fyrri) kann lækkun á Apple að reynast skammvinn og grunnur hugsanlega V-laga.

Dagbók Eignastýringar fyrir útlönd verður næst uppfærð mánudaginn 4. mars nk.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Ræða Bernankes seðlabankastjóra Bandaríkjanna eftir fund peningamálanefndar miðvikudaginn 25. janúar vekur gleði á meðal fjárfesta. Hlutabréf á Wall Street rjúka upp síðari hluta dags og fyrri hluta fimmtudags og S&P500 nær fyrsta hágildi ársins 2012 í 1333,47. Bernanke telur að vextir seðlabankans verði óbreyttir um langa hríð, til miðs árs 2013 og jafnvel til 2014. Nýjar tölur sýna að hagvöxtur í Bandaríkjunum á fjórða fjórðungi 2011 er 2,8% en 1,7% á árinu öllu. Árið 2010 er hagvöxtur þar 3% og spár eru um 2,5% fyrir árið 2012.

Líklega koma áhrif af ræðu seðlabankastjóra skýrast fram í gullverði og á gjaldeyrismarkaði þótt hugsanlega sé það ekki jákvætt í augum hans. Gengi dollara lækkar um 1,7% í vikunni til föstudags 27. janúar og verð á gulli og silfri hækkar um 4,3% og 5,6%. Hlutabréf í gullnámufyrirtækjum rjúka upp um 9,5% eftir 3,5% lækkun í vikunni á undan. Dollari og hlutabréf á alþjóðlegum markaði virðast hafa tekið upp neikvæðu fylgni sína á nýjan leik eins og mynd 3 sýnir hér á eftir.

Mynd 1 Nasdaq Composite, vísitala tæknifyrirtækja á Wall Street, hækkar um 7,8% fyrstu fjórar vikur 2012. Aðeins 2% eru eftir að hágildi ársins 2011 (sjá töflu 1).

Vikukort af Nasdaq á mynd 1 sýnir vel snúning í síðustu viku 2011 og hækkun fyrstu fjögurra vikna 2012. Neðan við kortið er hlutfallslegur styrkur Nasdaq á móti S&P 500. Hann eykst frá miðjum desember 2011 eftir að Nasdaq hefur farið halloka gagnvart vísitölu stórfyrirtækjanna frá september það ár. Ofan við kortið er RSI (14) sem sýnir stöðu vísitölunnar í samanburði við fyrri gildi á vikukorti. RSI gildið er 59 og getur brotist upp úr viðnámsblokk á milli 50 og 60 á næstu dögum. Á þann mælikvarða er nægilegt rými fyrir Nasdaq Composite til að skjótast yfir hágildið 2011 í nýjar hæðir 2012.

Hlutabréf í Evrópu styrkjast og Grikkir reyna samninga um niðurfellingu skulda

Hækkun á verði hlutabréfa á Wall Street er vel viðunandi eins og framangreindar tölur sýna en hlutabréf í Asíu og Evrópu hafa þó styrkt stöðu sína gagnvart þeim fyrstnefndu.

Mynd 2 Dax vísitalan er leiðandi á Evrópumarkaði og hækkar um 11% á fyrstu fjórum vikum 2012. Enn eru 13 til 14% eftir að hágildi 2011 þann 29. apríl.

Vikukort á mynd 2 sýnir hvernig DAX skýst yfir viðnám (niðurhallandi brotna línan) um síðustu áramót og hefur nú hækkað í sex vikur samfellt. Takið eftir að DAX skýst án fyrirhafnar yfir hágildi frá október 2011 svo og 34 vikna vegið meðaltal. Skammt er nú uns Þýskaland færist á grænt ljós, líklega tvær vikur fremur en ein.

Kauphöllin í Frankfurt er leiðandi á vettvangi evrópskra kaupahalla rétt eins og Merkel Þýskalandskanslari veitir forystu á stjórnmálasviði Evrópusambandsins. Þessu er óhætt að halda fram í ljósi þeirra staðreyndar að Evrópuvísitalan hækkar nú meira en heimsvísitala hlutabréfa; hlutfallslegur styrkur Evrópuhlutabréfa eykst á heimsvísu eins sést í glugga neðan við kortið á mynd 2. Tekið skal fram til að forðast misskilning að höfundur þessara orða er ekki fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hér er um greiningu á hlutabréfum á alþjóðlegum markaði að ræða og til að njóta fyllsta ávinnings af hækkun þeirra hlutabréfa er nauðsynlegt að fylgjast grannt með hlutfallslegum styrk. Styrkur kauphalla í Asíu- og Kyrrahafslöndum er einnig að aukast á gagnvart heimsvísitölu.

Evru-dollaraás breytir um stefnu á fyrstu vikum 2012

Engum vafa er undirorpið að gengi evru gagnvart dollara nær hágildi í 1,4854 gagnvart dollara í lok apríl 2011 og fer síðan lækkandi allt það ár. Af fréttum í engilsaxneskum fjölmiðlum mætti ætla að gengi evru gagnvart dollara stefni í 1,00 á allra næstu vikum. Á vikukorti á mynd 3 sést að stefna evru-dollaráss snýst í þriðju viku janúar 2012.

Mynd 3 Gengi evru gagnvart dollara frá miðju ári 2010. Hágildi er í 1,4554 um mánaðamótin apríl/maí 2011 og eftir það tekur við fall evru á móti dollara.

Snúningurinn er við gildið 1,26 og á líkum slóðum og annar slíkur varð haustið 2010. Þar myndast stuðningur sem stöðvar frekari lækkun í annarri viku 2012. Hve lengi núverandi hækkun evru gagnvart dollara varir árið 2012 veit enginn. Til lengdar ræðst gengi gjaldmiðla af því hve mikil prentun þess gjaldmiðils er umfram framleiðsluaukningu á gjaldmiðilssvæðinu. Martin Feldman prófessor við Harvard háskólann í Massachusettes og fyrrum ráðgjafi Reagans Bandaríkjaforseta í efnahagsmálum telur í nýlegu viðtali við CNBC að frekari lausung í peningamálum Bandaríkjamanna sé ekki til ábata í efnahagsmálum. Bandaríkjamenn hafa ugglaust gengið lengst á meðal iðnríkja í því að leysa vanda í kjölfar samdráttarskeiðsins frá 2007 með því að slaka á aðhaldi í peningamálum – kaupa ríkisskuldabréf á markaði fyrir nýprentaða peninga.

Þjóðverjar sem lifðu óðaverðbólgu áranna eftir fyrri heimsstyrjöld kenna börnum sínum kynslóð fyrir kynslóð að aðhaldssöm peningastefna er nauðsynleg til að halda verðlagi stöðugu til langs tíma litið. Aðhald og íhaldssöm stefna í peningamálum hefur á stundum haldið aftur af hagvexti í Þýskalandi í samanburði við önnur lönd; verðbólgumarkmið hefur verið sett á oddinn. Þessi langtímahugsun Þjóðverja, til orðin í biturri lífsbaráttu fyrir hartnær eitt hundrað árum, kemur þeim til góða í umróti efnahagsmála eftir fjármálahrun á Vesturlöndum 2007 til 2008. Verðbólga er peningalegs eðlis. Gjaldmiðill heldur ekki verðgildi sínu til lengdar nema aukning peningamagns sé í samræmi við aukningu framleiðslu á gjaldmiðilssvæðinu.

Á mynd 4 sést að neikvæð fylgni dollara og alþjóðlegra hlutabréfa kann að vakna á nýjan leik. Lesendur dagbókar Eignastýringar minnast vangaveltna af þessu tilefni í dagbókinni þann 9. janúar 2012. Vikukort af S&P 500 og meðalgengi dollara árin 2009 til 2012 sýnir neikvæða fylgni sem ríkt hefur lengst af þessi árin – þar til í nóvember og desember 2011. Frá annarri viku 2012 hefur meðalgengi dollara lækkað á alþjóðlegum markaði en gengi hlutabréfa hækkað víðs vegar um heiminn. Best er að orðlengja ekki frekar um þessa áhugaverðu breytingu á gjaldeyrismarkaði þrátt fyrir mikilvæg áhrif hennar á hlutabréfamarkaði. Framvinda skýrist á allra næstu vikum.

Mynd 4 Fylgni dollara og S&P 500 vísitölu hlutabréfa í Bandaríkjunum hefur lengst af verið neikvæð síðustu þrjú ár (raunar í meira en áratug). Nýjustu tölur benda ekki til breytingar þar.

Hvað er í stöðunni? Hlutabréf, hrávörur, gull og silfur hækka með lækkandi dollara

Tafla 1 Hækkun á verði hlutabréfa nær til kauphalla vítt og breitt um heiminn. Mest hækka hlutabréf í gullnámufyrirtækjum og hlutabréf í Rússlandi.

Hvernig sem því víkur við er eins og ræða Bernankes seðlabankastjóra miðvikudaginn 25. janúar 2012 eftir fund peningamálanefndar hafi hrundið af stað hækkun á verði hlutabréfa, hrávöru, eðalmálma og olíu en sölu á dollara á móti. Það er í rökréttu framhaldi af boðskapi ræðunnar. Stýrivextir haldast nærri núlli fram á árið 2013 eða lengur. Til greina kemur að beita enn frekari tilslökunum í peningamálum (e. QE3, quantitative easing III) ef til þess kemur að örva þurfi atvinnustarfsemi og hagvöxt. Hljómar í andstöðu við hinn þýska boðskap um íhaldssemi í peningamálum og stöðugt verðlag. Hafa verður í huga að lög um bandaríska seðlabankann fela í sér að taka tillit til bæði atvinnustigs, eftirspurnar í hagkerfinu og stöðu peningamála við ákvörðun stýrivaxta. Í lögum um seðlabanka í Evrópu er að jafnaði aðeins eitt hlutverk: að halda verðlagi stöðugu (verðbólgu innan tiltekinna marka).

Tafla 2 Alls 28 litabreytingar til hins betra hafa orðið í litakerfi Eignastýringar í annarri, þriðju og fjórðu viku 2012.

Hver sem ástæðan er hefur verð á hlutabréfum á alþjóðlegum markaði hækkað samfellt frá síðustu viku desember 2011. Breytingar í litakerfi Eignastýringar sem sýndar eru í töflu 2 frá rauðu ljósi á gult og af gulu á grænt eru tólf í annarri viku 2012, tíu í þriðju vikunni og sex í fjórðu viku. Síðastnefndu breytingarnar eru í dálkinum lengst til hægri í töflu 2. Ljóst er að samtals 28 breytingar í átt til hins betra fela í sér vísbendingu um snúning á stefnu hlutabréfa á alþjóðlegum markaði frá lækkun til hækkunar.

Gengi dollara hefur lækkað um 2,3% frá áramótum gagnvart viðskiptamyntum að meðaltali og gengi evru hefur hækkað í ölduróti fjölmiðla og langri röð svokallaðra neyðarfunda Evrópuleiðtoga um 1,9% frá byrjun árs 2012 til föstudags 27. janúar. Heimsvísitala hlutabréfa hefur hækkað um 5 til 6% á sama tíma. Þessar staðreyndir færa okkur heim sanninn um að fjárfestar á alþjóðlegum markaði láta ekki fréttir í fjölmiðlum og þaðan af síður stjórnmálamenn hafa áhrif á ákvarðanir sínar. Þeir lesa merki um viðskipti af fjármálamarkaði, viðskipti þar sem þátttakendur eru þeir allir í heiminum sem búa yfir bestu upplýsingum sem fáanlegar eru á hverjum tíma. Þeir taka ákvarðanir eftir væntingum og lesa að jafnaði merki markaðsins sex til tólf mánuði fram í tímann.

Þau merki sem lesin eru af alþjóðlegum markaði hlutabréfa eru ekki í samræmi við barlóm stjórnmálamanna og væntingar alþjóðastofnana um minni hagvöxt á næstu misserum en áður var talið. Hugsanlega er spurningin um hvort glasið er hálftómt eða hálffullt. Sannleikurinn er sá að hagnaður fyrirtækja er oft ekki minni þegar spenna í efnahagsmálum er ekki of mikil. Stærri hluti afraksturs starfsemi þeirra rennur þá til fjármagns og minni til vinnuafls þar sem framboð á þeim markaði er meira en eftirspurn svo að laun haldast í jafnvægi.Vextir eru auk þess afar lágir í sögulegu samhengi. Fyrir alþjóðlega fjárfesta sem haga viðskiptum sínum eftir stefnu markaðsins gildir að ,,the trend is your friend... until it ends“. Enginn veit á þessari stundu hve langur núverandi hækkunarleggur á alþjóðlegum markaði hlutabréfa reynist – en mikilvægt er að nýta hækkunina á meðan hún lifir til að byggja upp eignir.

Dow Theory, alþjóðavæðing og hlutabréfamarkaður á 21. öldinni

Charles H. Dow, stofnandi Wall Street Journal og annar af stofnendum Dow Jones fyrirtækisins sem rekur og birtir vísitölur undir því nafni á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði,
ritaði merkar ritstjórnargreinar í blað sitt fyrir og um aldamótin 1900. Dow lést árið 1902 en skrif hans urðu síðar, og í höndum eftirmanna hans, að svonefndri Dow Theory um eðli hlutabréfaviðskipta. Kenningar Dows hafa staðist tímans tönn. Enn í dag eru þær á meðal þess besta sem hægt er að reiða sig á í viðskiptum með alþjóðleg hlutabréf þótt þær hafi orðið til fyrir meira en 110 árum.

Kenningar Dows eru í sex hlutum og einn þeirra segir að til að staðfesta stefnu markaðsins þurfi bæði Dow Industrials og Dow Transports vísitölurnar að stefna í sömu átt. Dow Industrials mælir breytingar á verði hlutabréfa í framleiðslufyrirtækjum en Dow Transports mælir breytingar á hlutabréfaverði flutningafyrirtækja. Hugsun Dows var sú að í heilbrigðu efnahagskerfi þurfa framleiðslufyrirtæki að starfa eðlilega og með hagnaði og hlutabréfaverð þeirra að haldast sterkt. Til að koma framleiðsluvörum á markað og til neytenda þarf flutninga og til að kerfið í heild sé heilbrigt og eðlilegt þurfa því hlutabréf í flutningafyrirtækjum einnig að vera sterk.

Í tímans rás hefur kenning Dows verið víkkuð út þótt enn sé hún notuð í Bandaríkjunum á upprunalegu formi. Alþjóðavæðing felur í sér að oft eru vörur framleiddar í öðru landi en þær eru hannaðar og síðan seldar til neyslu. Bylting í upplýsingatækni og flutningum á síðustu þremur áratugum felur í sér aukið mikilvægi þessara greina.

Í dagbók Eignastýringar er gengið svo langt að líta til hlutabréfamarkaðs í öllum helstu kauphöllum til að greina og fá staðfestingu á stefnu markaðsins. Rökin eru í senn að alþjóðlegur hlutabréfamarkaður er ein heild sem er í gangi nærri 24 tíma hvern virkan dag, svo og að viðskipti með vörur og þjónustu eru alþjóðleg. Flutningar og upplýsingatækni færa helstu lönd og heimsálfur saman til að mynda eina heild.

Mynd 5 Heimsvísitala Dow Jones og hlutfallslegur styrkur hlutabréfa í þremur heimsálfum, Evrópu efst en Bandaríkjanna og Asíu og Kyrrahafslanda neðan við vikukortið.

Mynd 5 sýnir heimsvísitölu Dow Jones á vikukorti frá maí 2010. Eftir hágildi í apríl 2011 tekur við lækkun eins og kunnugt er og síðan lægsta lággildi í byrjun október. Eftir það hefur heimsvísitalan hækkað hægt og bítandi en hækkun er um 10% ef miðað er við lággildi í 210. Tilgangurinn með því að sýna heimsvísitöluna á mynd 5 er að draga skýrt fram að nú eru allir helstu þættir alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs að hækka saman í takt. Eftir mikla lækkun á síðari hluta ársins 2011 (og lækkun í Asíu og í Brasilíu allt frá árinu 2010 og jafnvel 2009) eru hlutabréf á góðu verði og því eftirsóknarverð í augum fjárfesta.

Í glugga ofan við vikukortið og tveimur gluggum neðan við það er að finna hlutfallslegan styrk Evrópu, Bandaríkjanna og Asíu gagnvart heimsvísitölu. Lóðrétta punktalínan er dregin til að sýna hugsanlegan snúning á fyrstu dögum 2012 (fyrr í tilviki Bandaríkjanna og Asíu). Hlutabréf í Evrópu hafa styrkst hlutfallslega og hlutabréf frá Asíu líka en á móti hefur S&P 500 á Wall Street aðeins veikst hlutfallslega – jafnvel þótt allar hafi vísitölurnar hækkað á árinu 2012. Á næstunni munum við fylgjast grannt með hvernig svæðavísitölunum reiðir af; þar mun felast vísbending um það hvenær núverandi hækkunarleggur gufar upp og nær ekki lengra.

Loks má benda á að heimsvísitalan hefur ekki náð að rífa sig yfir hágildi frá október 2011. Það hafa margar af sterkustu vísitölum gert nú þegar og því verður að teljast líklegra en ekki að heimsvísitala, meðaltal meðaltalanna, fylgi á eftir. Hvort svo verður kemur í ljós á allra næstu dögum, í fimmtu eða sjöttu viku ársins 2012.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Vikan til föstudags 16. desember 2011 er lækkunarvika og á Evrópumarkaði sú versta síðan um miðjan nóvember sl. Á mynd 1 er kertastjakakort af Evrópuvísitölu hlutabréfa sem sýnir 5,24% lækkun hlutabréfa í vikunni. Lækkunarskeið blasir við af myndinni. Í hverri viku hefur lokaverð haldist neðan við 13 vikna meðaltal vísitölunnar að undanskilinni þriðju viku í október. Sú undantekning stóð aðeins eina viku. Á máli tæknigreiningar er sagt að viðnám í 13 vikna línunni hafi haldið allar götur síðan lækkunarskeið (bjarndýrsmarkaður) brast á fyrst í ágúst 2011 með þeirri undantekningu í október sem áður var minnst á.

Mynd 1 Evrópuvísitala hlutabréfa sýnir vel lækkunarskeið það sem formlega hófst þegar 13 vikna meðaltalið fór niður fyrir 34 vikna meðaltalið í ágúst sl.

Ástæður bölsýni fjárfesta á hlutabréfamarkaði þarf vart að tíunda. Matsfyrirtækið Fitch gefur viðvörun í vikulok um að ólíklegt sé að evrulöndin finni lausn á skuldavandamálum sínum og setur mörg landanna, þar á meðal Frakkland og Ítalíu, á athugunarlista, næsta skref er lækkunn á lánshæfismati. Lánshæfismat Belga lækkar um tvö stig. Aðgerðir Fitch eru aðeins dæmi um það sem gengur á í vikunni. Tilkynningum greiningardeilda um minni væntingar um hagvöxt víða um heim birtast með reglubundnum hætti.

Evrópuþjóðir eru engu að síður að hrinda úrbótum í framkvæmd hver á fætur annarri. Nýju stjórnvöld Ítala sigra í atkvæðagreiðslu í þinginu í Róm þar sem tekist er á um traust. Þjóðverjar eru í reynd teknir við stjórn í fjárhagsmálum ríkjanna. Leiðarljós er að eyða ekki umfram efni. Ógnarástand kreppunnar hefur fengið þjóðir Evrópusambandsins, aðrar en Breta, til að fallast á þá hugsun sem Þjóðverjum er í blóð borin. Föstudaginn 9. desember 2011 fallast þær á að fjárlög ríkisins verði að afgreiðast hallalaus eða með afgangi, ella fer í gang sjálfvirkur niðurskurður.

Áhættufælni á markaði leiðir til hækkunar á gengi Bandaríkjadollara. Hrávörur og málmar lækka í verði

Í desember 2011 gildir enn að fjárfestar á alþjóðlegum fjármálamarkaði leita skjóls í dollara og bandarískum ríkisskuldabréfum. Viðskiptavegin gengisvísitala dollara fer yfir 80 í vikunni til föstudags 16. desember 2011 í fyrsta sinn síðan snemma árs 2011. Mynd 2 sýnir rokuskeið dollarans þegar áhættufælni gýs upp á markaði. Í hágildum árin 2008, vorið 2009 og vorið 2010 er gengisvísitalan um 10% hærri en hún er núna. Verði svo mikil hækkun á gengi dollarans í núverandi hækkunarhrinu er líklegt að verð á dollara í krónum verði á bilinu 130 til 140 jafnvel þótt meðalgengi krónunnar lækki ekki mikið. Krónan verður æ álitlegri kostur í augum Bandaríkjamanna verði framvinda með þessum hætti en hún hækkar í verði gagnvart evru sem gæti lækkað niður undir 1,20 gagnvart Bandaríkjadollara.

Mynd 2 Gengisvísitala Bandaríkjadollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum. Hækkunarleggir sem myndast árin 2008 og 2010 standa í fáeina mánuði.

Mynd 3 Ör lækkun á hrávörum og á málmum og olíu tengist hækkandi gengi dollara þar sem þessi verð eru skráð í dollara. Við bætist að verulega dregur úr eftirspurn síðustu mánuði miðað við framboð.

Hönd í hönd við hækkun á gengi dollara á gjaldeyrismarkaði helst lækkun á verði hrávöru og málma og olíu sem skráð eru í dollurum á heimsmarkaði. Á mynd 3 er vikukort af hrávöruvísitölu Reuters/Jefferies CRB sem nær hágildi við 370 í byrjun maí 2011. Frá hágildinu lækkar vísitalan um 20,5% og stendur í 295 við lokun föstudags 16. desember sl. Á mynd 3 sést gríðarleg lækkun hrávöruvísitölu frá miðju ári 2008 fram á árið 2009. Lækkun hrávöru frá hágildinu 370 léttir vissulega á verðbólguþrýstingi iðnaðarþjóða jafnt í vestri sem í austri. Verðið er í einhvers konar jafnvægi í grennd við gildið 300, að því er virðist, og liggur rétt ofan við hágildi frá byrjun árs 2010 svo að dæmi sé nefnt.

Hver er staðan? Hlutabréf lækka nema í Indónesíu og Malasíu, Thailand óbreytt

Vika 50 er alvarleg lækkunarvika víðast hvar í heiminum. Verst er lækkun í Evrópu en þar lækka hlutabréf á Spáni um 5,2%, á Norðurlöndum um 5,6% og um 4,8% á sterkasta markaðnum í Þýskalandi. S&P 500 og Nasdaq Composite í Bandaríkjunum lækka um 2,8% og 3,5%. Athyglisvert er að nú lækka fáeinar atvinnugreinar þar alvarlega, svo sem gullnámufyrirtæki um 8,9%, byggingafyrirtæki um 5,9% og orkufyrirtæki um 5,8% (sjá þriðju blokk í töflu 1). Þá verður 6 til 8% lækkun verðs á olíu, silfri og gulli (sjá neðstu blokk töflunnar). Að hluta tengjast þessar verðlækkanir hækkun á dollaragengi en þyngra vegur þó hröð aukning á framboði umfram eftirspurn, hugsanlega runnin undan rifjum spákaupmanna sem horfa fram á hægari aukningu á framleiðslu og eftirspurn á næstu misserum en áður var talið.

Tafla 1 Jafnvel gullverð færist á gult ljós í viku 50. Olíuverð er á rauðu ljósi frá sama tíma.

S&P 500 og Nasdaq eru 3% og 3,7% undir upphafsverði ársins 2011. Enn getur brugðið til beggja vona með lokagildi þessara sterkustu vísitalna á heimsmarkaði í lok ársins 2011. Asíu- og Kyrrahafslönd og Evrópukauphallir eru í mörgum tilvikum 10 til 25% undir upphafsgildum ársins 2011. Ljóst er að árið 2011 flokkast sem upphafsár lækkunarskeiðs. Það segir ekki mikið til um árið 2012, lággildi og upphaf næsta hækkunarskeiðs gætu orðið á því ári.

Samanburðarstyrkur og snúningur á milli greina vísar veginn við val á sterkustu hlutabréfum

Samanburðarstyrkur eða hlutfallslegur styrkur er ein elsta aðferð fjárfesta við að velja hlutabréf sem sögur fara af. Jesse Livermore starfaði á Wall Street frá aldamótunum 1900 og vildi fjárfesta í leiðandi fyrirtækjum í leiðandi greinum – þeim sem mældust hlutfallslega sterkari en önnur fyrirtæki eða greinar (sjá Reminiscences of a Stock Operator, Edwin Lefevre, New York 1923). Aðrir fjárfestar hafa beitt aömu aðferð allar götur síðan.

Einfaldasta mæling á hlutfallslegum styrk er hlutfallið á milli verðs á tveimur verðbréfum – eða vísitölum tveggja atvinnugreina eða landa. Með slíkri mælingu fæst þó aðeins samanburður á x og y yfir þann tíma sem mælt er. Næsta stig er að beita normaliseringu, þ.e. bera x og y saman við viðmið og skala niðurstöður þannig að þær falli t.d. á skalann frá 0 til 99. Þannig er aðvelt að bera saman 500 fyrirtækin í S&P 500 við vísitöluna sjálfa og gefa þeim einkunn frá 0 til 99, svo að dæmi sé tekið.

Slíka einkunnagjöf þar sem öll skráð hlutabréf fyrirtækja á markaði í Bandaríkjunum (um 8000) eru borin saman og gefin einkunn á bilinu frá 0 til 99 er að finna í CAN SLIM kerfi Williams O‘Neil í Investors Business Daily og á www.investors.com. Sjálfur fylgir O‘Neil þeirri reglu að kaupa helst ekki hlutabréf í fyrirtæki nema hlutfallslegur styrkur í kerfi hans sé 75 til 80 eða hærri. Óþarft er að taka fram að RS mælingin er aðeins einn af fjölmörgum mælum O‘Neils.

Einkunn fyrir samanburðarstyrk eins og hér er lýst segir okkur þó ekki hvort styrkur viðkomandi hlutabréfs eða vísitölu er að hækka eða lækka. Hvað um hlutabréf sem hefur RS einkunn 60 en mælist hratt hækkandi þegar mælt er samfellt í marga daga eða fáeinar vikur? Það mun vera Julius de Kempanaer, hollenskur sérfræðingur í tæknigreiningu og eignastýringu (sjá Julius de Kempanaer á Linkedin.com) sem fyrstur setti saman aðferð til að greina saman í hvaða átt samanburðarstyrkur er að breytast og hve hratt hann breytist. Aðferðina nefnir de Kempanaer ,,Relative Rotation Graphs“ og er hún vafalaust ein athyglisverðasta nýjungin á sviði tæknigreiningar á síðustu árum. Aðferðina kynnti de Kempenaer á ársþingi Market Technicians Association í maí 2011 sem haldin var í kauphöllinni á Wall Street.

De Kempanaer hefur samið við Bloomberg fréttaveituna um miðlun á RRG eins og aðferðin nefnist þar (RRG fyrir þá sem hafa aðgang að Bloomberg). Jafnframt er að finna á netinu pdf skjal með kynningu de Kempanaers á MTA ársþinginu 2011. Við leyfum okkur að birta tvær myndir þaðan til skýringar.

Á mynd 4 sést hvernig hlutfallslegur styrkur eftir normaliseringu er á lárétta ásnum (x-ás) með 100 í miðjunni. Hlutfallslegur styrkur eykst því lengra sem farið er út til hægri á myndinni en yfir 100 er betra en meðaltal eða miðjugildi.

Mynd 4 Yfirlit um snúning á samanburðarstyrk í kerfi de Kempanaers frá MTA Symposium í maí 2011.

Framlag de Kempanaers kemur síðan með síðari víddinni, lóðrétta y-ásnum sem sýnir hve hratt hlutfallslegur styrkur er að aukast eða minnka. Stærðin á y-ásnum nefnist RS-momentum og er normaliseruð breyting (e. Rate of Change) á samanburðarstyrknum á lárétta ásnum. Þetta skýrist betur á síðari myndum.

Mynd 5 Snúningskerfi de Kempanaers í gangi í glugga hjá Bloomberg.

Leiðandi fyrirtæki hafa góðan samanbyrðarstyrk sem enn er að aukast

Með því að mæla hlutfallslegan snúningsstyrk á tveimur ásum skiptist kortið í fjóra ferninga. Leiðandi fyrirtæki (e. Leading) eru í skilgreiningu de Kempanaers þau í græna reitnum efst til hægri. Þau hafa mikinn samanburðarstyrk sem er að vaxa. Þegar samanburðarstyrkur hefur náð hámarki og tekur að hníga færist verðbréfið í gula reitinn hægra megin á neðri helmingi kortsins. Þar er hlutfallslegur styrkur enn góður en er að veikjast. Eftir að veiking hefur leitt til þess að samanburðareinkunn fellur niður fyrir 100 (sjá rauða boxið vinstra megin neðan til) telst fyrirtækið vera eftirbátur annarra (e. Lagging).

Loks nær samanburðarstyrkur lágmarki og tekur að aukast aftur. RS-momentum í kerfi de Kempanaers fer yfir 100 og fyrirtækið færist í bláa reitinn vinstra megin ofan til. Í því boxi er samanburðarstyrkur enn veikur en er að styrkjast. Eftir að hann vex aftur yfir 100 og heldur áfram að aukast nær fyrirtækið aftur inn á græna svæðið og er orðið leiðandi á ný.

Auk þess að bæta annarri vídd við rótgróna aðferð við fjárfestingu í hlutabréfum kemur þriðja víddin með reglulegum mælingum sem í útfærslunni hjá Bloomberg getur verið daglega, vikulega, mánaðarlega, ársfjórðungslega eða árlega. Á mynd 5 eru tvær slíkar mælingar en þær sjást ekki vel vegna þess hve myndin er lítil. Tígullinn stendur jafnan fyrir síðustu mælingu og markar stefnu verðbréfsins á kortinu.

Byrjum á grænu greininni sem er allra efst til hægri, SX86P sem stendur fyrir fasteignafélög í Evrópu (e. Real Estate). Þar er RS-momentum hæst (nærri 102) og RS er að aukast yfir 102. Eins og örvarnar í bakgrunni myndarinnar gefa til kynna er þess naumast að vænta að RS-momentum aukist miklu meira og þá kemur að því að SX86P hnígur niður á við en helst væntanlega hægra megin áfram. Greinin er leiðandi á kortinu og mun verða það um sinn.

Annað dæmi úr gagnstæðri átt er SXTP neðst til vinstri á kortinu og stendur fyrir ferðamálagreinar (e. Travel and Leisure) í 600 fyrirtækja vísitölu evrópskra hlutabréfa. Sú grein er langt að baki öðrum (e. Lagging). Stefnan er enn til vinstri (styrkur að veikjast) en þó lítillega upp á við (neikvætt RS-momentum að minnka).

Snúningskerfi de Kempaners eykur verulega yfirsýn um stöðu hlutabréfa á alþjóðlegum markaði eins og þau eru sýnd í þremur efstu blokkunum í töflu 1. Tilgangur með kynningu á kerfinu hér, auk almenns fræðslugildis, er að beita því með einföldum hætti á þá heimshluta og vísitölur sem reglulega er fjallað um í töflu 1 í hverri viku. Í upphafi er stefnan á að reikna stöðu og stefnu þriggja efstu blokkanna í töflunni sem nokkurn veginn standa fyrir Asíu- og Kyrrahafslönd, Evrópu og Bandaríkin.

Á mynd 6 eru sýndar vísitölur Asíu- og Kyrrahafslanda, Evrópuvísitölur og S&P 500 en þær þrjár eru bornar saman við heimsvísitölu Dow Jones á myndum 8 til 10. Hér eru þær sýndar á samanburðarformi, stilltar á 100 í síðari hluta ágúst 2010 og síðan reiknuð prósentubreyting frá þeim tíma. Mjög glögglega kemur fram hve S&P 500 hefur skeiðað fram úr hinum tveimur vísitölunum frá ágúst 2011; lækkað minna og hækkað meira en vísitölur frá Evrópu og Aísu- og Kyrrahafslöndum. Greining með þessum hætti hefur þann ókost að hún er háð byrjunarpunktinum. Auk þess tapast dýrmætar upplýsingar sem snúningskortin hjá de Kempanaer draga fram, m.ö.o. RS-momentum.

Mynd 6 Vísitölur hlutabréfum í heimshlutunum þremur bornar saman frá miðjum ágúst 2010.

Bæði hlutfallslegur styrkur og breyting á hlutfallslegum styrk (RS-momentum) hafa þann eiginleika að leita aftur til meðaltalsins (e. Reversion to the Mean). Það er þessi eiginleiki sem hugmynd de Kempanaers byggist á í raun og veru. Ef stokkur er kominn alla leið efst til hægri á snúningskorti getum við bókað að í vændum er snúningur og lækkun niður í gula boxið neðan við það græna. Sama gildir um botngreinar neðst til vinstri í rauða boxinu (sbr. Travel and Leisure á mynd 5). Að lokum kemur að því að það birtir á ný, neikvætt RS-momentum minnkar og snýst í jákvætt og samanburðarstyrkur tekur að aukast á ný. Skali kortsins kann að víkka örlítið en greinar geta hvorki unnið né tapað hlutfallslegum styrk út í það endalausa.

Kemur að því að styrkur Evrópu og Asíu- og Kyrrahafslanda getur ekki veikst meira

Við snúum okkur þá að því að mæla samanburðarstyrk og snúningsvægi hans með aðferð de Kempanaers. Myndir 7 til 9 sýna Asíu- og Kyrrahafsvísitölu hlutabréfa, Evrópuvísitölu og S&P 500 á Wall Street, allar í samanburði við heimsvísitölu Dow Jones, mánuðina september 2010 til desember 2011. Meginbreyting í samanburðarstyrk blasir við þegar af þessum vikukortum. Fyrrnefndu vísitölurnar á myndum 7 og 8 falla nær samfellt í styrk í liðlega heilt ár gagnvart heimsvísitölu með nokkrum sveiflum þó. Bandaríkin með S&P 500 vinna á sama hátt allan tímann á gagnvart heimsvísistölu. Í gluggum ofan við kortin með samanburðarvísitölum eru vísitölurnar sjálfar með 13 vikna meðaltölum sínum. Í gluggum neðan við samanburðarkortin er prósentubreyting samanburðarvísitölunnar yfir tólf vikur, ROC(12). Sé ROC við núlllínuna helst samanburðarstyrkur lítið breyttur milli vikna. Sé ROC ofan við núll er styrkur að aukast en hann minnkar þegar ROC er neðan við núll.

Mynd 7 Vísitala hlutabréfa í Asíu- og Kyrrahafslöndum í samanburði við heimsvísitölu Dow Jones. Fyrir utan roku í júlí og ágúst 2011 hefur styrkurinn fallið frá haustinu 2010.

Mynd 8 Evrópuvísitala í samanburði við heimsvísitölu Dow Jones. Evrópsk hlutabréf lækka gagnvart heimsvísítölu (með nokkrum sveiflum) allt frá október 2010.

Mynd 9 Vísitala stórfyrirtækjanna á Wall Street dregur á heimsvísitöluna með vaxandi hraða eftir mitt sumar 2011. Um miðjan nóvember 2011 virðist hægja á hraðanum.

Evrópa, Asíu- og Kyrrahafslönd og Bandaríkin borin saman á snúningskorti

Á snúningskorti yfir samanburðarstyrk er hægt að sameina allar upplýsingar á myndum 7 til 9. Á mynd 10 er samanburðarstyrkur og breytingahraði hverrar af þremur vísitölunum sýndur í október 2010, maí 2011og desember 2011. Það kemur ekki á óvart að kortið sýni að allan þennan tíma hefur dregið úr styrk hlutabréfa í Asíu og Evrópu og hann aukist á Wall Street, það má lesa beint af samanburðarvísitölunum á kortum 7 til 9.

Það sem bætist við á snúningskortinu á mynd 10 er að sjá að breytingarhraðinn í Evrópu er kominn í núll. Ef ROC línan á mynd 8 nær að hækka yfir núll er merkingin sú að styrkur Evrópuhlutabréfa er að aukast í samanburði við heimsvísitölu. Á normaliseraða skalanum hér er styrkurinn kominn niður í 96 og ekki líklegt að hann geti veikst miklu meira.

Á sama hátt má segja að styrkur S&P 500 sé orðinn afar teygður. Á hinn bóginn er ROC gildið enn hátt eða um 3% en hefur þó lækkað úr 7,5% á fáum vikum (sést á ROC mælingu í glugganum neðast á mynd 9). Greinilegt er að RS-gildin á mynd 10 eru orðin teygð (liggja mjög langt til vinstri og til hægri) og þess vegna er rétt að fara að búa sig undir snúning og breytingu á núverandi stefnu. Með hvaða hætti sá snúningur verður er ekki auðvelt að segja fyrir um í desember 2011. Ef til vill tekur Wall Street að gefa eftir í desember 2011 eða þegar kemur fram í janúar 2012. Forsetinn þarf að leggja fram fjárlagafrumvarp ársins 2012 í janúar eða febrúar og skuldir ríkissjóðs reka sig enn upp undir þakið sem hækkað var um 900 milljarða dollara í byrjun ágúst 2011. Ef til vill gefur S&P 500 ekki eftir en hlutabréf í Asíu og Evrópu taka að rjúka með bjartsýni alþjóðlegra fjárfesta á nýju ári.

Mynd 10 Snúningskort yfir samanburðarstyrk Evrópu, Asíu- og Kyrrahafslanda og Wall Street. Fyrsta mæling er í október 2010, önnur í maí 2011 og sú þriðja í desember 2011. Örvar sýna stefnu línanna og standa við desembermælingu.

Á mynd 10 eru aðeins sýndar mælingar í þremur tímapunktum sem þó ná yfir meira en heilt ár og hún er því í þeim skilningi ekki mjög nákvæm. Á myndum 7 til 9 eru vikukort, þ.e. vikulegar mælingar. Ljúkum þessari umræðu með því að benda á að ROC mælirinn virðist í öllum tilvikum hafa breytt um stefnu eftir lággildi (myndir 7 og 8) eða hágildi (mynd 9). Þetta gæti merkt að breyting á alþjóðlegum markaði hlutabréfa sé í nánd, ef til vill skemmra undan en sýnist í fyrstu. Líklegt upphaf er veiking á samanburðarstyrk á Wall Street og styrking í Evrópu og í Asíu- og Kyrrahafslöndum.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Þegar klukkan glymur á Wall Street kl. 16 á föstudaginn 21. október 2011 er endir bundinn á viðskipti með aðþjóðleg hlutabréf þann sólarhringinn. Þau hefjast 20 tímum áður í kauphöllinni í Tokíó kl. 9 að morgni á þeirra tíma. Hér er miðað við stærstu kauphallir en rétt að geta þess að á Nýja Sjálandi hefjast viðskipti í kauphöllinni tveimur tímum fyrr en í Tokíó og í Mexíkó er opið í 90 mínútur eftir að lokað er á Wall Street. Samtals er opið í helstu kauphöllum veraldar í 20 klukkutíma á sólarhring og 23,5 tíma ef viðbótartíminn í Mexíkó og á Nýja Sjálandi er talinn með. Óróa gætir í viðskiptum á markaði alla vikuna en lokaverð á Wall Street föstudaginn 21. október er aðeins 1,1% frá opnunarverði mánudaginn 17. október, fimm sólarhringum fyrr. Sé litið á hækkun og lækkun S&P 500 á klukkutímakorti er að finna fjóra leggi, hvern að lengd a.m.k. 2%, sem samtals eru yfir 8% (sjá rauðu línuna á mynd 1).

Mynd 1 - S&P 500, vísitala stórfyrirtækjanna á Wall Street, þokast til hækkunar dagana 17. til 21. október. QQQ (endurspeglar Nasdaq 100), IWM (speglar Small Caps) og hlutabréf í Asíu og Kyrrahafslöndum utan Japans dragast aftur úr hlutfallslega í viku 42.

Það torveldar nokkuð greiningu á millistefnu markaðsins að sumar vísitölur hafa fikrað sig upp í vikunni með hækkandi lággildum og hækkandi hágildum en aðrar hafa lækkað (með lækkandi hágildum og lækkandi lággildum á klukkutímakorti). S&P 500 er í fyrri flokknum (sjá rauðu línuna á mynd 1) en Nasdaq Composite er í þeim síðari (1,1% lækkun) ásamt nærri öllum vísitölum í kauphöllum Asíu og Kyrrahafslanda í 42. viku. Mest er lækkun í Shanghai í Kína um 4,7%, sjá nánar í töflu 1 hér fyrir neðan.

Hækkun hlutabréfa hefur víða verið með ágætum í október. Enn gætir þó óróa og ótta á hlutabréfamarkaði eftir mikla lækkun í júlí og ágúst sl. VIX vísitalan er ofan við gildið 32 en öll gildi hennar ofan við bandið á milli 30 til 32 þykja vísa til þess að fjárfestar séu óttaslegnir og ekki í rónni með sinn hag á markaði hlutabréfa.

Mynd 2 - Dagkort af S&P 500 sýnir lokagildi föstudaginn 21. október rétt undir (rauðu) 200 daga línunni en ofan við (grænu) 50 daga línuna. Í gluggum eru (ofan frá) RSI(14), óttavísitalan VIX og ATR.

VIX (Volatility Index) byggist á mælingu flökts í viðskiptum með afleiður í Chicago og vafalaust getur aukið flökt átt sér fleiri skýringar en þær sem tengjast óróa fjárfesta á markaði.

ATR (Average True Range) er hreinn og beinn mælikvarði og auðskilinn. Hann er sýndur á dagkorti á mynd fyrir S&P 500 og mældur yfir 14 síðustu viðskiptadaga. Til að reikna ATR er fundið hæsta gildi af eftirfarandi fyrir hvern dag:

• hágildi innan dagsins mínus lággildi innan dagsins (tölugildi)
• hágildi dagsins mínus lokagildi fyrra dags
• lággildi dagsins mínus lokagildi fyrra dags,

og síðan er reiknað meðaltal yfir tiltekinn dagafjölda, hér 14 daga. ATR í neðsta glugganum á mynd 2 sýnir 28,35 sem merkir að meðalbreyting S&P 500 síðustu 14 daga, upp eða niður, er 28,35 höld eða 2,3% sé stærðin færð í prósentur m.v. gildið 1230. Þessi mæling er afar há. Til tíðinda sætir er S&P 500 hækkar yfirleitt eða lækkar um meira en 20 höld á einum degi. Án þess að við höndina sé tölfræðileg niðurstaða mætti giska á að við eðlilegar aðstæður á markaði sé einn dagur í mánuði eða svo þar sem breyting vísitölunnar nær yfir 20 höld. ATR mælikvarðinn á mynd 2 sýnir að meðaltalið hefur lækkað úr um 35 í annarri viku ágúst í liðlega 28 í síðari hluta október og liggur beinast við að álykta að hættuástand vofi enn yfir þrátt fyrir að aðeins hafi róast.

Hvað segir Dr. Kopar?

Á Wall Street er oft tekið skrítilega til orða og hefur talsmátinn mótast í hita leiksins í meira en heila öld. Sem dæmi má nefna breytingu S&P 500 sem mæld er í ,,höldum“ (e. handles) og merkir bara eitt stig, eða ,,Turnaround Tuesday“ sem hlotið hefur það viðurnefni vegna þess að dagstefna breytir oft frá hækkun í lækkun eða öfugt á þriðjudögum. Þá mætti nefna duttlunga skrýtna kallsins Mr. Market. Hann á rætur að rekja allt aftur til daga Benjamins Grahams og skrifa hans um viðskipti á Wall Street en Graham persónugerði markaðinn og nefndi hann Mr. Market eða Mr. M. Loks er það Dr. Kopar (e. Dr. Copper) sem vafalaust er síðari tíma fyrirbæri. Í Barrons, víðlesnu vikuriti á Wall Street, birtist grein fimmtudaginn 29. september sl. undir heitinu: Dr. Copper Issues a Warning. The metal with „Ph.D. in economics“ has been setting lows, which should be heeded. Fyrsta málsgreinin var svohljóðandi í lauslegri þýðingu:

„Dr. Kopar segir að horfur í alþjóðlegum efnahagsmálum séu ekki góðar og kollegar hans eru sama sinnis. Verð á hrávörum hefur fallið ört og bendir til veikingar í heimsbúskapnum, jafnvel þótt ráðamenn opni nú allar gáttir til að leitast við að halda hagkerfum sínum gangandi.“

Kopar er notaður við framleiðslu á neysluvörum jafnt sem fjárfestingarvörum, í byggingariðnaði jafnt og í hátækni. Svo næmur á eftirspurn í heimsbúskapnum er markaðurinn fyrir þennan verðmæta málm talinn að málmurinn rauði hefur hlotið doktorsnafnbót í hagfræði í léttu spjalli manna á milli. Það er þó misvísandi að margra viti þar sem verðbreytingar á kopar segja betur til um viðsnúning í heimsbúskapnum en flestir háskólamenn geta gert.

Lítum á vikukort af kopar á mynd 3. Hágildi næst um mánaðamótin janúar og febrúar 2011, rétt í þann mund sem fyrstu merki um hægari vöxt í heimsbúskapnum koma í ljós. Mánuðina mars til júlí gengur verðið upp og niður en í byrjun ágúst hefst hrunið, frá 4,5 dollurum pundið alveg niður í þrjá dollara. Snúningur frá lággildi verður mánudaginn 3. október en á þremur vikum til 21. október verður ekki afgerandi breyting; lággildi í 42. viku er aðeins örlitlu ofan við lággildið frá 3. október. Eins og 33% verðlækkun sé ekki næg til að spegla samdrátt í eftirspurn segir ATR í glugganum neðan við vikukortið okkur að vikubreyting í dollurum eða prósentum sé ört vaxandi (hækkandi ATR). Vikubreyting í lok 42. viku (mælt yfir síðustu 14 vikur) er 27 cent eða 8,43%. Dagkort af kopar sýnir að ATR er 4,8% sem verður að teljast hátt.

Mynd 3 - Heimsmarkaðsverð á kopar hefur fallið um þriðjung frá hágildi í febrúar 2011. Lággildi myndast við þrjá dollara fyrir pundið þann 3. október sl. eftir að verð nær hæst í yfir 4,6 dollara í febrúar.

Til að ljá máli dr. Kopars aukið vægi eru sambærileg vikukort sett upp fyrir Shanghai Composite vísitöluna í Kína og Bovespa í Brasilíu. Þessi ríki eru ásamt Rússlandi og Indlandi í hópi BRIC ríkja þar sem vöxtur heimsframleiðslu er hvað mestur um þessar mundir. Í Kína er lokagildi Shanghai Composite föstudaginn 21. október 2011 neðan við lággildi sumarsins 2010 í fyrsta sinn í fimmtán mánuði. Jú, það gæti verið síðari leggurinn (síðara lággildi) í risastórum og ljótum tvöföldum botni en í rauninni bendir fátt á vikukorti til að svo sé. Í efri glugga er RSI og lokar neðan við 30 með engin jákvæð frávik greinanleg – en svo lág gildi RSI(14) eru vissulega til marks um ofsölu, hver sem ástæðan er. Í neðri glugga er hlutfallið á milli Shanghai Composite og SPX (S&P 500) sem enn fellur án afláts.

Mynd 4 - Shanghai vísitalan í Kína. Lokað var fyrstu viku í október vegna árlegra hátíðahalda. Önnur og þriðja vika í október bera þess ekki merki að viðreisn sé á næsta leiti.

Mynd 5 Bovespa vísitalan er 24,4% undir hágildi þann 4. nóvember 2010 (sjá töflu 1) en með ýtrasta vilja má sjá viss merki um snúning (tvöfaldur botn og tvö jöfn lággildi í BVSP:SPX hlutfallinu.

Hugsanlega gegnir öðru máli með Bovespa en kortið þarf að skoða með töluverðri bjartsýni til að greina snúning eftir margar veikburða tilraunir síðustu 50 vikur frá hágildi 4. nóvember 2010. Tvöfaldi botninn ágúst til október er vígalegur og 41. vika, fyrsta hækkunarvika eftir snúning, skilar 7,4% hækkun sem lofar góðu (dagbók Eignastýringar mánudaginn 17. október 2011, tafla 1).

Auk þess vekur BVSP:SPX hlutfallið í glugganum vissar vonir og myndar jákvæð frávik við hlutabréfaverðið. Bovespa hefur ekki lækkað gagnvart S&P 500 síðan í ágústbyrjun eftir hrun hlutfallsins sem hófst í ágúst 2010. Seðlabanki Brasilíu greip til þess ráðs á fundi sínum 19. október sl. að lækka vexti í 11,5% úr 12% og er einn hinn fyrst í sínum röðum til lækka eftir allnokkrar hækkanir á stýrivöxtum seðlabanka fyrr á árinu allt frá Ástralíu til Evrópu. Ástæður eru hægari hagvöxtur í stærsta hagkerfi í Rómönsku Ameríku og aðþrengjandi skuldakreppa í Evrópu.

Spennandi er að fylgjast með framvindunni. Niðurstaðan frá dr. Kopar ásamt Shanghai og Sao Paulo er að ráðlegt sé að bíða átekta uns glögg merki um snúning koma fram á mælum. Lítum yfir töflu 1 og leitum eftir vísbendingum þar.

Hver er staðan? Aðeins þrjár af tíu greinum í Bandaríkjunum á rauðu ljósi

Tafla 1 nær til 44 þátta alþjóðlegs fjármálamarkaðs og því er ekki að undra að í hverri viku birtist eitthvað nýtt og athyglisvert. Víðast hvar eru vægar breytingar í 42. viku en undantekningar eru fáar og stórar og athyglisverðar. Hlutabréf í Kína lækka um 4,7%, meira en nokkurs staðar (4,1% lækkun í Thailandi á sér án efa skýringar í flóðunum miklu þar sem hafa haft áhrif á níu milljónir manna; 113 þúsund þurft að leita sér athvarfs utan heimilis). Í Bandaríkjunum lækka gullnámufyrirtæki um 6,9% eftir 5,6% hækkun í vikunni á undan.

Athyglisverð er 4,2% hækkun fjármálafyrirtækja þar og 6,6% hækkun byggingafyrirtækja sem nægir til að þau síðarnefndu komast á gult ljós eftir að hafa verið á rauðu frá byrjun ágúst sl. Þarna er komin skýring á því hvers vegna SPX hækkar um 1,1% á meðan Nasdaq 100 lækkar um 1,1%. Jafnframt verður að hafa á bak við eyrað að hlutabréf í Apple lækka um 6,9% í vikunni. Sú lækkun ein sér hefur áhrif á Nasdaq 100 til lækkunar um liðlega 1% vegna 15% vægis Apple í Nasdaq 100.

Hér að framan kemur fram að kopar lækkar um 5,4% í vikunni 17. til 21. október og tafla 1 sýnir að gull og silfur lækka um 2,4 og 2,7%, verð á hrávörum um 2,5% og landbúnaðarvörur um 1,3%. Olía, dollari og evra standa í stað og US framleiðslufyrirtæki og þau sem eru í efnum og málmum eru á meðal veikustu greina á Wall Street. Það vekur vonir að aðeins þrjár greinar af tíu í Bandaríkjunum eru eftir á rauðu ljósi, aðrar eru komnar á gult eða grænt. Á hinn bóginn eru þetta einu ljósin á markaði hlutabréfa um víða veröld sem ekki eru rauð er frá eru talin hlutabréf í Mexíkó sem er á gulu.

Tafla 1 - Órói á markaði og taugaóstyrkur fjárfesta kemur fram í miklum breytileik í 42. viku – allt frá 6,9% lækkun á gullnámufyrirtækjum til 6,6% hækkunar í byggingargeiranum.

Eftir að hafa vegið og metið helstu breytingar í töflu 1 í 42. viku er niðurstaðan áfram í sama dúr. Snúningur í Bandaríkjunum er vel mælanlegur og marktækur og kann að vísa veginn til áframhaldandi hækkunar síðar í haust. Annars staðar í heiminum er erfitt að finna afgerandi eftirspurn eftir hlutabréfum, hrávörum eða málmum, sem sagt vísbendingar um áhættusækni af hálfu alþjóðlegra fjárfesta. Enn gætir ótta og óvissu og fjárfestar áræða óvíða að sækja inn á hlutabréfa- eða hrávörumarkað vegna mikils þunga sem gætir í umræðu um skuldavanda Evrópuríkja. Kastljósið er á Grikkjum og Ítölum en vanda Bandaríkjamanna, Japana eða Breta ber ekki á góma þessa dagana.

Vandi Evruríkja: Að líkindum fáeinir mánuðir uns samningar eru til lykta leiddir

Leiðtogar Evruríkja hafa lagt sig í líma við að finna niðurstöðu í þríþættum vanda sem steðjar að í ríkjum þeirra – og ristir svo djúpt að áhrif gætu teygt sig til Ameríku og Asíu ef ekki er vel vandað til lausnarinnar. Skuldavandi Grikkja og aðsteðjandi vandi í ríkisfjármálum Ítala er fyrsti af þremur þáttum, endurfjármögnun evrópskra banka sem afskrifa þurfa lán til Grikkja og jafnvel fleiri þjóða er annar þáttur og þriðji þátturinn er stækkun á björgunarsjóði Evrulanda. Þjóðverjar eru afar íhaldssamir við lausn þessa þríþætta vanda. Óhæði evrópska seðlabankans er meðal þess sem sett er á oddinn en undan því kann að grafa ef ábyrgð færist á hendum honum við styrkingu björgunarsjóðsins eða kaup á veikum skuldabréfum skuldaþjóðanna.

Markmið ráðamanna helgina 21. til 23. október er að finna samtengda lausn þessara þriggja þátta sem leggja má fyrir leiðtogafund í Brussel miðvikudaginn 26. október. Annars vegar þrýstir á pressan vegna Grikkja og veikburða stórbanka sem ekki þola langa bið. Á hinn bóginn er líklegt að ekki séu enn öll kurl komin til grafar; Ítalir kunna að vera nær því að komast í kröggur en umræðan ber með sér til þessa. Brasilíumenn, Kínverjar og líklega fleiri Asíuþjóðir munu reiðubúnir að styðja við bakið á Evrópubúum – en reynslan kennir okkur að samningar taka mánuði fremur en vikur eða daga.

Af þessum ástæðum er líklegt að óvissa hvíli yfir fjármálamarkaði enn um sinn en hverfi ekki eins og dögg fyrir sólu í október. Hægari eftirspurn í heimsbúskapnum leiðir af sér betra jafnvægi á markaði þar sem verð hækkaði langt úr hófi (t.d. hrávöruverð, málmar og matvæli) en um leið vantar kraft til að auka tekjur skuldugra þjóða og þeirra sem burði hafa til rétta þeim hjálparhönd.

Framvindan næstu vikur á alþjóðlegum markaði hlutabréfa

Verkefnið í dagbók Eignastýringar er að greina líklega framvindu í alþjóðlegum hlutabréfum á hverjum tíma og skiptir ekki máli þótt óvissa teljist ívið meiri en endranær. Við byrjuðum á klukkutímakorti og dagkorti af vísitölu stórfyrirtækjanna S&P 500 á myndum 1 og 2. Til að átta sig á meginstefnu hlutabréfa er gott enda á vikukorti af sömu vísistölu en vikukort fela flökt sem annars kann að villa um sýn.

Vikukort á mynd 6 sýnir tvöfaldan botn S&P 500 í ágúst til október. Flökt er mikið jafnvel á vikukorti eins og ATR í glugga neðan við sýnir ljóslega. Í heilbrigðu ralli er eðlileg vikubreyting 30 til 40 höld; í síðari hluta október er hún tvöfalt það. Í glugga ofan við lokar RSI(14) á vikukorti í gildinu 51 og á eftir að brjótast í gegnum viðnám milli 50 og 60. Vikukortið sýnir S&P 500 brjótast upp yfir miðjugildi tvöfalda botnsins og í gegnum 34 vikna línuna til að komast á gult ljós í litakerfi Eignastýringar. Þetta er góður árangur og ber af öðrum kauphöllum. Framundan er viðnám sem stafar af lággildum í júní 2011 og liggur á bilinu 1250 til 1260. Á sömu slóðum er 62% Fibonacci hlutfallið sem oft reynist torvelt að rista í sundur þegar bjarndýrsrall er á ferðinni.

Mynd 6 - Vikukort af S&P 500 sýnir skot í gegnum viðnám við miðjugildi tvöfalda botnsins í ágúst til október. Framundan er mótstaða í bandinu 1250 til 1260.

Í framvindunni eru tveir möguleikar og ekki vitað á þessari stundu hvor verður ofan á. Sá fyrri er að SPX rústi mótstöðu við 1250 til 1260 og rjúki áfram upp. Brasilíukauphöllin gæti bæst í lestina ásamt Evrópukauphöllum sem eiga langa leiðréttingu fyrir höndum auk sterkustu Asíukauphalla og vonandi viðreisn í Kína eftir nýtt lággildi. Slíkt rall gæti fært S&P 500 í átt að hæstu gildum ársins 2011 í nóvember og desember.

Síðari kosturinn er að S&P 500 drífi ekki upp í gegnum mótstöðuna við 1260 og Fib 62% en þangað eru aðeins 1,5 til2% frá lokagildi föstudagsins 21. október. Ástæður fyrir hugsanlegum snúningi til lækkunar á þeim slóðum eru fjölmargar og þarf ekki að tíunda frekar hér (sjá að ofan). Hækkunarleggnum í október lyki þá í 43. eða 44. viku og við tæki lækkun, þ.e. millistefna myndi sveigja aftur í sömu átt og meginstefna á alþjóðlegum markaði.

Hvor þessara möguleika verður ofan á kemur í ljós fljótlega. Verði það hinn fyrri, þ.e. að SPX skjótist upp í gegnum 1250 til 1260 bandið og rjúki síðan áfram upp, munum við fljótlega sjá batamerki á markaði fyrir hrávörur, olíu, málma og evru. Gengi dollarans mun ekki ná hærra en nú þegar er orðið og lækkun taka við. Ef fyrri kosturinn verður ofan á er líklegt er að Bovespa skjótist upp yfir miðjugildi tvöfalda botnsins frá ágúst til október – og hugsanlega bætist við snúningur til hækkunar í Shanghai eftir lággildið í 42. viku.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Áhyggjur af skuldavanda í iðnríkjunum jafnt vestan hafs sem austan læstu sig í vitund fjárfesta í vikunni 11. til 15. júlí 2011. Í Bandaríkjunum leitar forsetinn leiða til að fá heimild þingsins fyrir víðari skuldamörkum ríkissjóðs; ella geta stofnanir hins opinbera ekki greitt laun eftir 2. ágúst nk. Umræða um skuldavanda Grikklands og Portúgals skekur markaðinn síðustu vikur, í 28. viku bætast við áhyggjur vegna lánamála Ítala. Bernanke seðlabankastjóri Bandaríkjanna mætir fyrir þingnefnd um miðja viku og telur kjark í markaðinn og þjóðina alla; daginn eftir þarf hann að setja fyrirvara við orð sín og hlutabréf lækka fimmtudaginn 14. júlí. Myndin sýnir 1,8% lækkun S&P 500 vegna skuldavanda og atvinnumála mánudaginn 11. júlí og þrjá losunardaga í vikunni. Föstudaginn 15. júlí er 0,56% hækkun í aukinni veltu.

Mynd 1 Sumarrallið 2011 til 15. júlí. S&P 500 lækkaði um 2,1% í 28. viku, þar af 1,8% fyrsta dag vikunnar en í lítilli veltu. Síðasta dag vikunnar var hækkun um 0,56% í aukinni veltu.

Mynd 1 sýnir dagkort af vísitölu stórfyrirtækjanna í viðsjárverðri stöðu. S&P 500 lokaði tvisvar sinnum neðan við 50 daga línuna í 28. viku, á þriðjudag og fimmtudag. Lækkun í vikunni var 2,1% en lokaverð var ofan við 50 daga línuna. Síðasti klukkutíminn skilaði hækkun í mikilli veltu. Purpuralínan upphallandi neðst í horninu til hægri er 200 daga línan sem hallar upp og sýnir að langtímastefna hlutabréfa í Bandaríkjunum er til hækkunar. Rauða 50 daga línan sem er vísbending um millitímastefnu er í besta lagi flöt, hallar raunar aðeins niður. Dagstefnan sem túlka má með grænu 20 daga línunni er til hækkunar eftir snúning hlutabréfa um miðjan júní.

Þessi staða er engan veginn einsdæmi. Mynd 2 sem líka er að finna í dagbók Eignastýringar þann 5. júlí 2011 sýnir sumarrallið 2010. Einnig þá er finna snarpa dýfu eftir fyrsta legginn (takið eftir að þeir eru þrír), hún stendur yfir dagana 16. til 22. júlí. Allir leggirnir þrír skila aðeins tæplega 8% hækkun áður en næsta lækkun dagstefnunnar ríður yfir.

Mynd 2 Sumarrallið 2010 frá 1. júlí til 9. ágúst. Sé reiknað fyrir S&P 500 frá 1040 til 1120 er hækkun 7,7%.

Mynd 2 sýnir að afstaða vísitölu stórfyrirtækjanna var mun lakari sumarið 2010 en hún er núna. Fyrir ári var 200 daga línan (purpuralit) hækkandi en halli lítill. Hlutabréfin eru langt neðan við 200 daga línuna eftir 17% lækkun í vikunum fyrir mitt árið 2010. Rauða 50 daga línan er líka neðan við 200 daga línuna sem vísar á bjarndýrsmarkað. Þótt 50 daga línan sumarið 2011 sé nánast flöt er hún þó langt ofan við 200 daga línuna og "dauðakrossinn” (þegar 50 daga línan sker 200 daga línuna niður á við) er víðs fjarri.

Áhugaverð framvinda innan atvinnugreina á Bandaríkjamarkaði

Á mynd 1 í glugganum neðan við kortið eru sýnd fjármálafyrirtæki innan S&P 500 (bláa línan) og tæknifyrirtæki (græna línan) í samanburði við vísitöluna sjálfa. Sömu línur eru til samanburðar í gluggunum neðan við kortið á mynd 2 eins og þær lágu fyrir einu ári. Á báðum myndum er ekki að finna nokkurn styrk frá fjármálafyrirtækjum sem eru stærsti geirinn innan vísitölunnar. Ótti beggja vegna hafsins við greiðsluþrot ríkja eða fjármálastofnana, auk neikvæðs viðhorfs til fjármálamarkaðs eftir hrun og tap margra á árinu 2008 hefur leitt til þess að trausti almennings eða fjárfesta er ekki fyrir að fara. Búum okkur undir að langt sé í land uns bankar og verðbréfafyrirtæki hafa endurheimt fyrra traust.

Öðru máli gegnir um tæknifyrirtæki (hér kauphallarsjóðinn XLK). Góður árangur þeirra er undirstaða sumarrallsins 2010 og svo er einnig í ár. Þau eru leiðandi í upphafi rallsins bæði árin – en náðu að vísu hágildi og tóku að lækka fyrst sumarið 2010. Það er í samræmi við hugsun Jesses Livermore fyrir nærri 100 árum og Williams O’Neill núna (sjá www.investors.com): leiðandi fyrirtæki sýna breytingu á stefnu áður en hún kemur fram í meðaltölum markaðsins.

Mynd 3 Orkufyrirtæki, lífstíll, gull og neysluvörufyrirtæki eru hér borin saman við S&P 500.

Við bætum svo við þremur atvinnugreinum og vísitölu gullverðs í samanburði við S&P 500 á mynd 3. Þar kemur skýrt í ljós hvernig kaupin gerast á eyrinni um þessar mundir. Gullvísitalan á móti S&P 500 er bláa línan í glugganum neðan við kortið og hefur hækkað úr 0,1077 í 0,1179 eða um 9% umfram viðmið í fyrri hluta júlí. Það er ekki að furða að gullnámufyrirtækin (sjá kauphallarsjóðina GDX og GDXJ en sá síðarnefndi er með lítil gullnámufyrirtæki) sýni hækkun umfram önnur á Wall Street. Hækkun frá snúningi í júní er 12 til 14%.

Mynd 4 Gullnámufyrirtæki í kauphallarsjóðunum GDX (gylltu kertastjakarnir) og GDXJ (minni fyrirtæki, bláa línan). Í glugganum er PPO 13,34 (MACD) á dagkorti fyrir GDX.

Á mynd 3 eru líka sýnd olíufyrirtæki (kauphallarsjóðurinn XLE, rauða punktalinan) svo og lífstílsfyrirtæki (e. Consumer Discretionary, kauphallarsjóðurinn XLY, bleika línan)
í samanburði við viðmið. Báðir þessir geirar hafa snýnt snörp viðbrögð eftir snúning um miðjan júní. Fara þarf gætilega þar sem skalinn er mjög teygður til að linurnar fylli út í myndina – en engu að síður er ljóst að þarna er skörp hækkun í gangi. Loks sýnir græna línan í glugganum neðan við kortið á  mynd 3 neysluvörufyrirtæki í samanburði við S&P 500. Hlutfallið nær hágildi um miðjan júní þegar S&P 500 var við lággildi og snúning til hækkunar; síðan hafa þau dalað eftir að áhættusækni bjó um sig í huga fjárfesta. Lítum á töflu 1 til að fá yfirsýn um 33 þætti alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs og 11 aðra þætti fjármálamarkaðsins í lok föstudags 15. júlí 2011.

Hver er staðan? Hlutabréf lækka í 28. viku nema í Indónesíu og Kína, gullnámufyrirtæki hækka 6,1%

Víðtæk lækkun er á verði hlutabréfa á alþjóðlegum markaði og einu landavísitölurnar sem ekki lækka eru í Indónesíu og Kína. Eins og að framan greinir hefur gullverð hækkað mikið og nam hækkun í 28. viku einni 3% (silfur hækkaði um 7%). Af þeirri ástæðu hækka líka hlutabréf gullnámufyrirtækja mikið eins og sýnt er á mynd 4 að framan eða um 6.1% í vikunni. Allir flokkar skuldabréfa hækka lítillega, svo og hrávörur og olía og landbúnaðarvörur. Hækkun á hrávörum og olíu, svo og á gulli og silfri, eykur líkur á því að hækkun í sumarrallinu haldi áfram eftir fyrstu dýfu. Styrkur er að því að S&P 500 lokar ofan við 50 daga línuna í lok lækkunarviku. Loks benda sveifluvísar (MACD, RSI o.fl.) til þess að áfram sé eftirspurn umfram framboð á markaði fyrir hlutabréf.

Tafla 1 Víðtæk lækkun er í 28. viku 2011. Norðurlönd lækka  um 4,8%, Spánn um 4,6% og Euro Stoxx 50 vísitalan um 4,1%. Silfur hækkar um 7%, hlutabréf gullnámufyrirtækja um 6,1%.

Það er fátítt að jafnmikil dreifing sé á verðbreytingum á einni viku eins og frá 11. til 15. júlí sl. Mesta hækkun er 6,1%, mesta lækkun er 4,9% og munurinn á milli (106,1 og 95,1) er 11,6%. Ástæða mikilla verðlækkana í Evrópu er vafalaust ótti fjárfesta við greiðsluþrot hjá ríki eða fjármálafyrirtækjum eins og fyrr var nefnt. Mikla eftirspurn eftir gulli má ef til vill rekja til flótta fjárfesta í ,,öruggt” skjól. Jafnlíklegt virðist að eftirspurn spákaupmanna hafi vaknað á ný. Hagvöxtur og rífandi gangur er víða í ríkjum Asíu og Kyrrahafslanda eins og fram kemur í hækkun hlutabréfa í Suður-Kóreu, Thailandi, Indlandi og Malasíu. Eftirspurn eftir málmum og hrávörum mikil í þessum ríkjum ónefndum Kína og Indlandi sem eru langstærstu ríkin.

Í töflu 1 er líka mikill munur á hæstu og lægstu gildum í samanburðarstyrk til skamms tíma (RS ST). Tölur í þeim dálki sýna hækkun hvers flokks verðbréfa síðustu fjóra ársfjórðunga og þær fjórar tölur eru vegnar saman í eina þannig að síðasti fjórðugnur hefur tvöfalt vægi á við hina. Tölurnar eru síðan hafnar í fjórða veldi til að fá ígildi árshækkunar.

Tafla 2 Alls 17 af 44 hlutum alþjóðlegs fjármálamarkaðs hafa flogið fram úr eða dregist aftur úr S&P 500 sem nemur 10% eða meiru síðustu 12 mánuði.

Hér kemur samanburðarstyrkur skýrt í ljós. Indónesía, Suður-Kórea og Thailand skara fram úr í sinni heimsálfu (Malasía fylgir á hæla þeirra með 7%). Evrópa er dragbítur og Euro Stoxx 50 er 12% undir viðmiði (ath. hér er reiknað eftir gjaldmiðli hvers svæðis) en það eru einnig Spánn og Brasilía. Innan atvinnugreina í Bandaríkjunum eru orkufyrirtæki fremst (ekki að furða í ljósi tugprósenta hækkunar á olíu síðustu tvö misserin) en fjármála- og byggingafyrirtæki eru dragbítar. Aftur er það ekki fréttnæmt heldur fremur hve munurinn er mikill. Það skal tekið fram hér að samanburðarstyrkur (e. Relative Strength) er einn helsti vísir fjárfesta á umframávöxtun og jafnframt einn elsti. Frá upphafi hafa menn leitast við að bera saman árangur af hækkun verðbréfa og sóst eftir að eignast þau sem best standa sig miðað við nýlegar tölur. Tölfræðirannsóknir hafa síðar staðfest að greinar sem hafa staðið sig vel í samanburði við aðrar nýlega eru líklegar til að halda því áfarm um sinn.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita