Vikan til föstudags 18. nóvember 2011 kann að ráða úrslitum með framvindu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði á næstunni. Fyrir þessa viku virðist sem hlutabréf í Bandaríkjunum geti skotist upp úr samhverfum þríhyrningi (sjá dagbók Eignastýringar mánudaginn 14. nóvember 2011) sem oftar en ekki er framhaldsmynstur – og táknar að þessu sinni áframhaldandi hækkun. Vikuna til föstudags 18. nóvember lækka hins vegar hlutabréf um allan heim, vísitala stórfyrirtækjanna á Wall Street um 3,8% (sjá mynd 1) og heimsvísitala hlutabréfa um 3,9% (sjá mynd 5). Rofin er stuðningslína samhverfa þríhyrningsins sem á við um fjölmargar vísitölur hlutabréfa í Bandaríkjunum. Hlutabréf í öðrum kauphöllum lækka jafnvel meira (sjá nánar í töflu 1).

Mynd 1 sýnir vikukort af S&P 500 sem snúið hefur til lækkunar eftir að hafa rekist á mótstöðu í grennd við gildið 1275. ATR mælikvarðinn ofan við vikukortið sýnir að vikuleg breyting er að jafnaði 62 höld sem er afar mikið (um 5%) og RSI(14) í efsta glugganum sýnir hvernig hlutabréf hörfa til lækkunar eftir að tilraun til að rjúfa mótstöðu á bilinu 50 til 60 hefur mistekist.

Mynd 1 Hlutabréf snúast til lækkunar um miðjan nóvember 2011. Fjárfestar snúast í varnarham og umræða um skuldavanda vestan hafs og austan er allsráðandi.

Tæknigreining á þeim nótum sem hér er lýst hefur þann kost að áhrif af framboði og eftirspurn á verðbreytingu hlutabréfa eru greind eftir glænýjum gögnum um kaup og sölu á markaði. Grunngreining varpar ljósi frá allt öðru sjónarhorni. Hún er mikilvæg en hefur þann ókost að unnið er eftir gömlum gögnum. Fjárfestar á hlutabréfamarkaði horfa fram í tímann að jafnaði sex til níu mánuði eftir bestu mælingum. Þeir hafa fyrir löngu melt þau gögn sem grunngreining byggist á og brugðist við þeim þegar niðurstöður grunngreiningar birtast frá greiningardeildum.

Samanburður á S&P 500 vorið 2008 og haustið 2011 sýnir svo líkar myndir að undrun sætir

Á mynd 2 er sett upp vikukort af S&P 500 sem sýnir hvernig tvöfaldur botn myndast mánuðina janúar til maí 2008. Eftir að hafa skotist upp fyrir viðnám við miðju tvöfalda botnsins nálægt 1390 tekur við hækkun í þrjár vikur. Hlutabréfin rekast síðan á viðnám við gildið 1425 sem áður var stuðningur sumarið 2007. Síðla í maímánuði 2008 var engin leið að vita um hvort hækkun héldi áfram eftir nokkra hvíld – eða hvort snúningur til lækkunar við viðnám við 1425 myndi leiða til nýs lækkunarleggs. Við njótum þess núna að þekkja söguna

Mynd 2 Framvinda á Wall Street í maí 2008 er svo lík nóvember 2011 að nána skoðun þarf til að þekkja myndir 1 og 2 í sundur.

í hnotskurn og á mynd 3 sjáum við hvað gerðist. Guli kassinn á miðri myndinni sýnir tvöfalda botninn og tímabilið janúat til maí 2008 og eftir það lækka hlutabréf í S&P 500 frá gildinu 1400 alla leið niður fyrir gildið 800.

Mynd 3 Guli kassinn á miðri mynd sýnir tvöfalda botninn frá vorinu 2008. Hér njótum við þess að þekkja hver framvindan varð.

Hér hefur aðeins verið fjallað um S&P 500 og hlutabréf í Bandaríkjunum. Eins og rakið var í dagbók Eignastýringar í síðustu viku eru þau um þessar mundir hlutfallslega sterkust. Hlutabréf í kauphöllum í Evrópu eru veikari og sömu sögu er að segja um hlutabréf í Japan sem enn er drjúgur hluti af heimsvísitölunni. Undrun vekur hve veikburða hlutabréf í Asíu- og Kyrrahafslöndum utan Japans eru núna; svo og hlutabréf í Rússlandi og í Brasilíu. Mikil fylgni er á milli vísitalna hlutabréfa í helstu kauphöllum veraldar og hugsanlega er mikill skuldavandi í mörgum helstu ríkjum helsti áhrifavaldur á alþjóðlegum fjármálamarkaði haustið 2011. Lítum nánar á skuldatölur.

Japan og Bandaríkin eru í hópi skuldugustu ríkja með háan fjárlagahalla

Núverandi aðþrengingar á alþjóðlegum fjármálamarkaði eiga sér langan aðdraganda. Árin 2003 til 2007 og 2008 eykst skuldsetning fyrirtækja og heimila og banka í fjölmörgum ríkjum verulega, einkum í Evrópu og í Bandaríkjunum. Árið 2008 kemur að því að fyrstu fjármálafyrirtæki fara í þrot og víða hleypur ríkissjóður í viðkomandi landi undir bagga og leitast við að leiðrétta rekstrargrundvöll til að deyfa áhrif á tekjur og atvinnuleysi. Um sinn virðist sem björgunaraðgerðir og örvun hins opinbera beri viðhlítandi árangur í heimsbúskapnum. Alþjóðleg hlutabréf snúast til hækkunar í mars 2009 og hækka fram á vorið 2011 með djúpu hléi sumarið 2010. Er líða tekur á árið 2011 kemur í ljós, eins og ýmsir óttast allan tímann, að skuldsetning hins opinbera er víða orðin geigvænleg – nema hugsanlega við aðstæður ofurlágra vaxta og góðs hagvaxtar. Dæmið gengur ekki upp,

Mynd 4 sýnir háskalega skuldastöðu ýmissa helstu ríkja í heimsbúskapnum. Óviðráðanlegur virðist vandi Japana sem ágerist enn við náttúruhamfarir vorið 2011. Þar eru skuldir hærra hlutfall af vergri landsframleiðslu en nokkurs staðar og fjárlagahalli Japana er einnig sá hæsti á byggðu bóli. Skuldir þeirra eru mestallar innanlands og því hugsanlega leysanlegri en annars staðar.

Mynd 4 Skuldir ríkissjóðs í hlutfalli við verga landsframleiðslu og áætlaður fjárlagahalli án vaxtagreiðsla árið 2011.

Þótt hér sé ekki ætlunin að gera lítið úr vanda Grikkja (í öðru sæti á mynd 4) skiptir máli hve lítil þjóðin er og þar með skuldir hennar einnig á heimsvísu þótt þær séu um 160% af VLF. Um helmingur hefur verið afskrifaður svo að þær eru líklega nær því að vera 80% af VLF. Ítalir eru vissulega skuldsettir en helmingur skulda þeirra er innlendur og fjárlagahalli þeirra sýnist viðráðanlegur. Staða Íra er vandasöm en þeir eru lítil þjóð og vanir að bjarga sér.

Þá er röðin komin að Bandaríkjamönnum – stærsta iðnríki veraldar þar sem skuldir ríkissjóðs nema 100% af landsframleiðslu og fjárlagahalli án vaxtagreiðslna er 8% af VLF. Vissulega eru skuldir þeirra allar í dollurum og að mestu leyti innlendar eins og skuldir Japana sem eru hlutfallslega meira en tvöfalt hærri. Það sem gerir skuldir þessara risastóru iðnríkja alvarlegar er fjárlagahallinn – sem hér er sýndur án vaxtagreiðslna.

Tölur á mynd 4 eru frá Global Financial Stability Report sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn gefur út reglulega, síðast í september 2011. Fjárlagahalli er án vaxtagreiðslna. Segjum að ríki skuldi 100% af VLF eins árs og þurfi að greiða 3% í vexti af þeim skuldum. Þá nema vaxtagreiðslur 3% af VLF og fjárlagahalli eykst í hlutfalli af VLF um 3%. Vissulega eru vextir lágir í Japan og í Bandaríkjunum. Þeir fara þó hækkandi um víða veröld vegna vaxandi verðbólgu og vegna þess að fjárfestar krefjast hærra vaxtaálags í ljósi aukinnar óvissu á fjármálamarkaði.

Heimsvísitala hlutabréfa lækkar síðustu þrjár vikur til föstudags 18. nóvember 2011

Mynd 5 Heimsvísitala Dow Jones rekst upp í viðnám við gildið 240 í síðari hluta október 2011.

Vikukort af heimsvísitölu hlutabréfa í lok 46. viku 2011 er ekki til þess fallið að vekja vonir um árangursríka framvindu á næstunni. Lækkun í 46. viku einni er 3,9% og flökt vísitölunnar, hér mælt með ATR(14) á vikukorti, er mikið eða í grennd við 5% eins og bæði í Bandaríkjunum og í Asíu- og Kyrrahafslöndum. Ekki er uppörvandi að risastórt hauss- og axlamynstur virðist hafa myndast og er hágildi á hausnum ofan við gildið 270. Hálslína er við gildið 200. Komi til þess að hún rofni niður á við má búast við lækkun sem nemur því sem hágildi haussins liggur ofan við hálslínu, eða niður undir gildið 130. Þar liggur einmitt lággildi í mars 2009 og líka lággildi frá mars 2003.

Lýsingin hér að framan ber ekki vott um bjartsýni. Lýsing á aðstæðum er hluti af greiningu og með henni þarf að draga fram í dagsljósið hugsanlega þróun á næstunni. Áhersla er á hugsanlega – við þurfum að draga fram þær sviðsmyndir sem líklegar virðast hverju sinni. Það má heldur ekki gleymast að stundum er styst í að lækkun snýst í hækkun þegar bölsýni er í algleymingi á markaði. Hlutabréf víða í Asíu eru afar lágt verðlögð eftir alla lækkunina síðasta árið. Hagvöxtur er góður og skuldsetning (utan Japans) ekki í líkingu við það sem verst gerist á Vesturlöndum. Í töflu 1 kemur fram að hlutabréf í Indónesíu, Thailandi og í Malasíu eru hlutfallslega á meðal þeirra sterku á heimsmarkaði og Suður-Kórea og Indland eru ekki langt að baki.

Þá má heldur ekki gleymast að hagtölur frá Bandaríkjunum á síðustu vikum eru jákvæðar. Sumir hagfræðingar spá því að hagvöxtur á fjórða ársfjórðungi reynist yfir 3% sem er besti árangur alllengi. Velta í smásölu í október 2011 er 7% meiri en á sama tíma 2010 og meiri en vænst var. Leiðandi hagvísar í október reynast líka hærri en vænst var og benda til þess að horfur séu batnandi. Þá hafa vikulegar tölur um skráningu atvinnulausra bent til bata á síðustu vikum.

Hver er staðan? Hlutabréf lækka í 46. viku alls staðar nema í Thailandi

Lækkun sem ríður yfir á alþjóðlegum markaði hlutabréfa í 46. viku er allhörð og leiðir til þess að fimm vísitölur sem náð höfðu gulu ljósi færast aftur á rautt. Þetta við um Indland, Bretland, S&P 500, Nasdaq og US efni og málma. Víða er þó naumt á milli 13 og 34 vikna veginna hlaupandi meðaltala sem stýra litakerfinu og þess vegna þarf litlar breytingar til að valda ljósaskiptum. Aðalatriði í bili er að 20 af 22 landavísitölum á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði eru á rauðu ljósi (merkir að 13 vikna meðaltalslína liggur neðan við 34 vikna línuna) og við þær aðstæður ber að fara með ýtrustu gát. Snúningur til hækkunar getur vissulega verið handan við hornið – og mjög oft gætir hækkunar á hlutabréfum í desembermánuði – en það verður að horfast í augu við þá staðreynd að meiri líkur eru á frekari lækkun en snúningi til hækkunar.

Tafla 1 Lækkun á hlutabréfum í 46. viku nær til 32 af 33 þáttum alþjóðlega markaðsins (sjá þrjár efstu blokkir töflunnar, annan dálk). Fremur óvenjulegt er að tölur séu svo einslitar.

Eftir dágóða hækkun í október sem nær til flestra kauphalla er verð á hlutabréfum þar sem þau eru sterkust á alþjóðlegum markaði komið yfir upphafsverð ársins 2011. Þetta á við um bæði S&P 500 og Nasdaq vísitölurnar, fleiri atvinnugreinar í Bandaríkjunum og sterk lönd í Asíu- og Kyrrahafslöndum (hlutabréf í Indónesíu eru enn aðeins ofan við upphafsgildi ársins).

Eftir lækkun nóvembermánaðar er þessi mynd ekki eins björt. Mynd 6 sýnir hækkun og lækkun helstu hlutabréfavísitalna á alþjóðlegum markaði frá upphafi ársins 2011. Hlutabréf í fimm atvinnugreinum í Bandaríkjunum auk hlutabréfa í Indónesíu eru þau einu á hærra verði föstudaginn 18. nóvember en við upphaf ársins 2011. Allir hinir 27 þættirnir eru neðan við núll. Verst er staðan í Frakklandi (-22,6%) og í fjármálafyrirtækjnum í Bandaríkjunum (-21,8%) en jafnvel Euro Stoxx 50 vísitalan (50 af helstu fyrirtækjum á markaði í Evrópu) hefur lækkað um 21% frá áramótum og hlutabréf á Norðurlöndum um 20,9%.

Mynd 6 Á myndinni sést hve mikið hlutabréf á alþjóðlegum markaði hafa lækkað á árinu 2011. Besti árangur er hjá þremur varnargreinum, veitufyrirtækjum í Bandaríkjunum (9,8% hækkun), US neysluvörum (5,7% hækkun) og heilsufyrirtækjum (4,5% hækkun).

Verður staðan um næstu áramót betri eða lakari en í lok viku 46? Allt getur gerst á sex vikum og jólasveinarall í desember er því sem næst árviss viðburður á Wall Street (sbr. If Santa Claus Should Fail To Call, Bears May Come To Bear and Wall). Það þarf þó meira en Wall Street og jólasveina til að snúa alþjóðlegum markaði hlutabréfa frá lækkun til hækkunar. Lítum að lokum á samanburðarvísitölur helstu heimshluta.

Bendir samanburður á hlutfallslegum styrk til snúnings á næstunni?

Á mánaðakorti á mynd 7 eru vísitölur helstu heimssvæða sýndar í hlutfalli við heimsvísitölu en sú síðastnefnda sést í glugganum neðan við kortið. Á samanburðarkortinu er þrennt markvert að minnsta kosti.

1 Asíu- og Kyrrahafslönd (utan Japans) geysast fram úr Bandaríkjunum og Evrópu á fyrstu 18 mánuðum frá upphafi síðustu uppsveiflu í mars 2009.
2 Snúningur verður á hlutfallslegum styrk í september 2010 þegar mikil hækkun á verði hlutabréfa hefst í Bandaríkjunum. S&P 500 tekur þá að vinna á Asíu- og Kyrrahafsvísitöluna (utan Japans) og Evrópuvísitalan gefur eftir frá vorinu 2011.
3 Styrkur S&P 500 er mjög afgerandi í samanburði við hin heimssvæðin tvö frá apríl 2011 en á þeim tímamótum hefst jafnframt núverandi lækkunarskeið á heimsmarkaði hlutabréfa.

Mynd 7 Kortið sýnir vísitölu hlutabréfa í Asíu- og Kyrrahafslöndum, S&P 500 og Evrópu í hlutfalli við heimsvísitölu frá upphafi síðustu uppsveiflu á heimsmarkaði hlutabréfa. Heimsvísitalan sjálf er sýnd með mánaðarlegum gildum í glugganum neðan við kortið.

Hvaða ályktanir má helst draga af þessum staðreyndum?

1 Í samræmi við Dow Theory ber okkur að líta þannig á að hver leggur hækkunar (eða lækkunar) sé í gangi og haldist uns annað kemur í ljós. S&P 500 hefur þannig hlutfallslegan styrk fram yfir vísitölur hinna svæðanna tveggja uns annað kemur í ljós.

2 Hverjum og einum er hins vegar frjálst innan ramma Dow Theory að spá og spekúlera hvort snúningur á hlutfallslegum styrk sé á næsta leiti. Ekkert sérstakt er í kortunum sem bendir til þess – annað en að hlutfallslegur styrkur S&P 500 er nokkuð teygður og veiking Evrópu líka. Þá er eins og Asíu- og Kyrrahafslönd hafi tekið langa ,,hlutfallslega“ hvíld. Langur grunnur hefur myndast á síðustu 24 mánuðum sem gæti endað með því að hlutabréfin skjótist upp fremur en niður.

3 Hvernig til tekst við að leysa úr skuldavanda Bandaríkjamanna og fjárlagahalla þeirra kann að ráða úrslitum um framvindu á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði á næstunni. Fréttir berast af því að Mario Monti, hinn nýi forsætis- og efnahagsráðherra Ítala, íhugi lausn á fjárlagavanda með niðurskurði að hluta en jafnframt skattalækkunum (í litlum mæli þó). Fróðlegt verður að sjá hvert framhaldið verður. Heimsbúskapurinn á allt undir því að veik eftirspurn sé ekki heft eða kæfð með skattahækkunum þótt þær sýnist lagfæra hallabúskap í bráð.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Hlutabréf á Wall Street hafa myndað flagg í júlí eftir 5% hækkun síðustu vikuna í júní. Fimmtudaginn 7 júlí skaust SPY, kauphallarsjóður sem fylgir S&P 500, upp úr flagginu og lokaði með yfir 1% hækkun. Slakar atvinnutölur í Bandaríkjunum og atvinnuleysi sem eykst í 9,2% úr 9,1% leiddu til þess að hlutabréfin göptu niður við opnun föstudaginn 8. júlí.

Mynd 1 Klukkutímakort af SPY, kauphallarsjóði sem fylgir S&P 500 vísitölu storfyrirtækja á Wall Street, gapir upp fimmtudaginn 7. julí en fellur niður aftur og lokar ofan við stuðningslinu föstudaginn 8. júlí 2011.

Á þriðjudaginn 5. júlí lækkaði Moody‘s lánshæfismat Portugala um fjóra flokka í Ba2, tvo flokka niður fyrir svonefnd ruslflokksmörk. Sú frétt leiddi til nokkurrar lækkunar hlutabréfa í Evrópu og víðar um heimin. Sama dag hækkaði Evrópski seðlabankinn viðmiðunarvexti sína í 1,75% úr 1,5%. Englandsbanki heldur vöxtum sínum óbreyttum í 0,5% en tólf mánaða verðbreyting í Bretlandi er þó 4,5% og raunvaxtastig því orðið mjög neikvætt. Í lok vikunnar, laugardaginn 9. júlí, barst frétt um að tólf mánaða hækkun neysluvöruverðs í Kína væri 6,4% í júní sl. og hækkaði úr 5,5% í maí.

SPY situr nú rétt ofan við þröngt bil, flagg sem myndast hafði þriðjudag og miðvikudag í 27. viku og sést vel á klukkutímakorti (mynd 1). Þröngt verðbil var viðnám fyrir fimmtudag en snýst nú í stuðning sem hélt í lækkun föstudaginn 8. júlí. Rauða línan sýnir 84 tíma línu á klukkutímakorti en hún samsvarar 13 daga línu á dagkorti. Ör hækkun 27. til 30. júní leiðir til þess að hlutabréf á Wall Street ofrísa, komin 3% yfir 13 daga línuna, og þurfa nú tíma til að jafna sig. Það sýnir m.a. ,,Slow Stocastics“, mælirinn í glugganum neðan við kortið, sem sýnir jafnframt sveifluskil. RSI, Relative Strength Indicator, ofan við kortið sýnir að hlutabréfin voru yfirkeypt (RSI yfir gildinu 70 á skammtímakorti) en eru tekin að jafna sig. Ekki er auðveldara að spá núna fremur en endranær en miklar líkur teljast á því að hækkun haldi áfram eftir að verð hefur náð jafnvægi á hækkunarleggnum ný. Hugsanlegt er þó að hlutabréfin færist út á hlið aðeins lengur uns þau eru komin í námunda við 13 daga línuna áður en til uppskots (e. Break Out) kemur.

Dagkort af S&P 500 sýnir myndun grunns frá febrúar til júlí 2011

Eftir snúning frá lággildi um miðjan júní 2011 er líklegra en áður að nýr hækkunarleggur sé í uppsiglingu á markaði með alþjóðleg hlutabréf. Dagkort á mynd 2 sýnir efri mörk grunnsins (e. consolidation) sem S&P 500 hefur myndað frá febrúar 2011 en þau eru rétt við gildið 1350. S&P 500 lokaði ofan við þau mörk fimmtudaginn 7. júlí en féll aftur niður fyrir í lok vikunnar.

Mynd 2 Dagkort af S&P 500 vísitölunni sýnir myndun grunns frá febrúar 2011 til 8. júlí. Uppskotið á fimmtudaginn 7. júlí var e.t.v. fyrsta tilraun til að skjótast upp úr grunninum. Efri mörk grunnsins mynda stuðningslínu eftir að hlutabréfin hafa náð að skjótast yfir þau.

Myndun grunns í fimm mánuði eins og kortið á mynd 2 sýnir getur hæglega leitt til uppskots jafnvel þótt S&P 500 hafi lokað neðan við gildið 1350 í lok 27. viku. Sumarrall frá lággildi um miðjan júní verður ekki að veruleika nema uppskotið takist; ella leikur vísitalan áfram í bandinu frá 1260 til 1350 eins og hún hefur gert síðan í febrúar sl. (um 7% bil).

Grunnurinn á mynd 2 er stundum nefndur flagg þegar á undan hefur komið mikil hækkun á skömmum tíma sem myndar nokkurs konar stöng (e. flag and pole). Hækkun S&P 500 frá byrjun desember 2010 til miðs janúar er frá 1175 til 1260 eða um 85 punktar. Reglan segir að hækkun eftir uppskot úr flaggi geti orðið ámóta mikil og sem nemur hæð flaggstangar. Segjum að neðri brún stangarinnar sé 1175 og efri brún við 1350 og hæðin því 175 punktar. Hækkun eftir árangursríkt uppskot gæti þá náð til 1260 + 175 að minnsta kosti eða að gildinu 1435, um 6 til 7% ofan við lokagildi föstudagsins 8. júlí í 1343,8. Hafa ber í huga að allt þetta er byggt á líkum og reynslu frá liðinni tíð. Árangursríkt uppskot byggist að jafnaði á aukinni veltu en velta er oft dræm yfir sumartímann. MACD vísirinn (PPO) bendir eindregið til þess að sterkur hækkunarleggur með ríflegri eftirspurn sé í gangi.

Hver er staðan? Svolítil lækkun í 27. viku en óvíða mikil

Eftir kröftuga hækkun í 26. viku sem náði vítt og breitt um alþjóðlegan markað hlutabréfa er ekki að undra að breytingar séu vægari í 27. viku. Vaxtahækkun Evrópska seðlabankans, lækkun Moody‘s á lánshæfismati Portugala, vaxandi verðbólga víðast um heiminn og loks lakari atvinnuhorfur í Bandaríkjunum sem koma fram í lok vikunnar, eru nægt tilefni til óróa á hlutabréfamarkaði. Í Asíu og Kyrrahafslöndum hækkar verð á hlutabréfum í öllum ellefu löndum í efsta hluta töflu 1. Í Evrópu og Ameríku er lækkun nema í Rússlandi og Kanada (hrávöruútflytjendur); S&P 500 vísitalan hækkar um 0,3%.

Í litakerfinu eru breytingar vikunnar nú merktar með viðkomandi bókstaf í litareitnum. G í reitunum fyrir Singapore, Mexíkó og hrávörur merkir að þær vísitölur hafa færst af gulu ljósi á grænt. Euro Stoxx 50, Spánn og Brasilía færast af gulu ljósi á rautt. Frakkland færist á gult ljós eftir stutta viðkomu á grænu. Græn ljós eru nú 19 á 33 þáttum hlutabréfamarkaðs; 14 eru á gulu eða rauðu ljósi.

Lækkun um 3% á Euro Stoxx 50 vísitölunni, 3,3% í Frakklandi og 5,3% á Spáni bendir til þess að skuldavandi Evrópuþjóða hvíli sem mara á viðskiptum með hlutabréf. Málefni Grikklands, Portugals og Írlands hafa einkum verið í fréttum síðustu vikur en Ítalía og Spánn eiga líka í erfiðleikum fjárhagslega. Líklegt er að skuldavandinn komi til með að hafa áhrif á mögulegan hagvöxt á evrusvæðinu á næstu árum.

Tafla 1 Bókstafir í litareitunum sýna breytingu í litakerfinu í liðinni viku. Breytingar eru alls átta og fáeinar þeirra til komnar vegna þess hve línur eru flatar og lítið þarf til litabreytinga.

Olíuverð er rétt innan við 100 dollara tunnan og 37% dýrari en í byrjun september 2011

Olíuverð (West Texas Intermediate Crude Oil) hefur lækkað frá hæsta gildi sínu í apríl 2011 úr 112,5 dollurum tunnan í rétt innan við 100 dollara. Engu að síður er verðið um 37% hærra en byrjun september 2010. Olía hefur tekið við sér og hækkað frá lággildi í júní 2011 eins og aðrar hrávörur og hlutabréf og fylgir áhættufjárfestingu að því leyti.

Mynd 3 Hvert mannsbarn kannast við hækkun oliuverðs síðasta misserið. Dagkort sýnir hágildi í lok apríl eftir 56% hækkun. Olíuverð liggur nú rétt undir 100 dollurum tunnan, um 37% hærra en í lok ágúst 2010.

West Texas Intermediate Crude Oil hækkaði eftir mjög brattri stefnulínu frá september 2010 allt til júní 2011 er stuðningur rofnar í skarpri lækkun olíuverðs. Í lággildi í þriðju viku júní var verðið rétt neðan við 50% af hækkun frá september 2010 til apríl 2011 en hefur hækkað um 8 til 9% frá því gildi. Kortið á mynd 3 sýnir Fibonacci hlutföllin þar sem oft myndast stuðningur og viðnám. Fyrsta lækkunarskot frá aprílhágildi nemur staðar við 38,2% hlutfallið sem í fyrstu viku júlí myndar viðnám. Annað niðurskot stöðvast rétt við 50% hlutfallið, skýst aðeins niður fyrir en síðan upp aftur.

Líklegt verður að telja að olíuverð eigi eftir að hækka meira á næstunni ef fjárfestar á alþjóðlegum fjármálamarkaði halda sig áhættumegin línunnar í störfum sínum. Það merkir eftirspurn eftir hlutabréfum, hrávörum og málmum og evru fremur en dollara o.s.frv. Ef svo fer er líklegt að hlutabréf olíufyrirtækja og fyrirtækja í þjónustu við olíuvinnslu eigi eftir að hækka líka.

Mynd 4 OIH, kauphallarsjóður sem fylgir vísitölu olíuþjónustufyrirtækja, lækkar frá aprílbyrjun til júníloka um 16,5%. Uppskot úr niðurhallandi flaggi gefur spennandi tækifæri til stöðutöku.

Mynd 4 sýnir dagkort af OIH frá septemberbyrjun 2010, sama tíma og kortið á mynd 3. Hér myndast hágildi í lok febrúar og annað í lok mars en þá tekur við lækkun í niðurhallandi göngum sem myndar flagg. Vegna viðskipta spákaupmanna og vogunarsjóða á olíumarkaði verða oft sterkar og miklar hreyfingar á verði hlutabréfa olíufyrirtækja og olíuþjónustufyrirtækja. OIH hefur hækkað um 10 til11% frá lággildi í júní sl. Hverju gæti flaggstangarreglan góða skilað hér?

Fótur flaggstangarinnar er við gildið 95 í byrjun september og hún nær allt til gildisins 165 í lok febrúar eða 70 punkta. Neðri brún flaggsins er við gildið 140 dollara. Á kortinu sést móta fyrir uppskoti (OIH skaust upp fyrir efra bandið í 27. viku) en ef til vill tekst það ekki í þetta skiptið vegna dræmrar veltu. Flaggstangarreglan segir að von sé á hækkun í gildið (140 + 70) eða 210 ef uppskotið tekst. Sem sagt, það hljómar eins og ofrausn og gott að taka öllu slíku með fyrirvara.
Gullverð heldur áfram að hækka eftir ríflega tvöföldun frá árinu 2008

Ekkert lát er á hækkun gullverðs þrátt fyrir umtalsverðar sveiflur á verði hlutabréfa, skuldabréfa, gjaldmiðla og hrávöru. Vikukort á mynd 5 sýnir hvernig hækkun hefur fetað sig upp eftir rauðu 34 vikna línunni árin 2009, 2010 og 2011. Lengst af er gullið ofan við grænu 13 vikna línuna. Dýfur stöðvast við 34 vikna línuna árin 2009 og 2010 og í febrúar 2011. Apríl-júní dýfan 2011 virðist hafa stöðvast við 13 vikna línuna. Kortið er af GLD, kauphallarsjóði sem fylgir framtíðarsamningum um gullverð, og sýnir að hækkun hlutabréfa GLD er frá um 70 dollurum haustið 2008 í 150 dollara um þessar mundir.

Mynd 5 GLD er kauphallarsjóður sem speglar vísitölu framtíðarsamninga um gullverð. Vikukortið sýnir langan grunn frá mars 2008 til ágúst 2009. Eftir uppskot í ágúst 2009 hefur gullverð hækkað um 58%.

Kortið af GDX, kauphallarsjóði sem fylgir vísitölu gullvinnslufyrirtækja, sýnir að síhækkandi verð á gulli hefur reynst fóður fyrir miklar sveiflur á verði gullfyrirtækja. Frá september 2010 hafa hlutabréf GLD (tengt gullverði) sveiflast á bilinu 130 til 150 dollarar (um 15% bil) en verð á hlutabréfum í GDX hefur leikið á bilinu 50 til 64 dollarar (nærri tvöfalt víðara bil).

Mynd 6 GDX, kaupahallarsjóður sem fylgir vísitölu gullnámufyrirtækja (e. Gold Miners), hefur sveiflast í víðu bandi eftir hágildi í nóvember 2010. Lággildi í júní 2011 er vel neðan við fyrri lággildi í bandinu og jákvæð frávik myndast við PPO (MACD).

Þessar miklu sveiflur í verði gullfyrirtækja eru áhugavert tilefni til stöðutöku. Kortið á mynd 6 sýnir PPO (MACD) teygjast niður í -3,5% með sterku jákvæðu fráviki. PPO mæling sem er nærri 4% telst vera mikil spenna og fóður í uppskot. Jákvætt frávik PPO og hlutabréfa merkir að í dýfu lækka hlutabréf meira (sjá lággildi GDX um miðjan júní 2011) en sem nemur hliðstæðri lækkun PPO). M.ö.o. lággildi GDX er miklu lægra í júní en í maí sl. en samsvarandi lággildi PPO eru bæði við -3,5% markið.

Kortið af GDX sýnir góðar líkur á hækkun í núverandi stöðu. Einn þáttur er -3,5% PPO spennan, annar er kaupamerki PPO síðustu vikuna í júní sl. Þriðja er að verðið hefur rofið 50 daga meðaltal sitt (ekki sýnt á kortinu en það liggur við gildið 56). Í glugganum ofan við kortið er RSI (Relative Strength Indicator). RSI fór í gegnum gildið 50 (miðjugildið) á mjög líkum tíma og GDX rauf 50 daga línuna upp á við. Þetta er kaupamerki eftir 50-50 aðferðinni sem oftar en ekki skilar góðum árangri þegar rétt er staðið að stöðutöku.

Fjórða vísbendingin um hækkun framundan er að GDX nálgast nú miðjuna í W mynstrinu sem myndast hefur í maí, júní og júlí. Hágildið í miðjunni er við gildið 58,5 en við stöðutöku eftir W-laga grunn er miðað við uppskot yfir miðjugildið. Þessi staðfesting er sem sagt ekki í hendi en verði það uppskot árangursríkt (kallar á aukna veltu) er von á góðum árangri í kjölfarið.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita