Þriðja vikan 2012 reynist renna styrkari stoðum undir hækkunarlegginn frá síðustu viku í desember 2011 þar sem hækkunar gætir nú í fleiri og fleiri kauphöllum um allan heim. Tafla 1 fyrir þriðju viku sýnir að hlutabréfavísitölur allra 22 landa í efri hlutanum hækka í vikunni, aðeins tvær vísitölur atvinnugreina í Bandaríkjunum lækka af 33 þáttum alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs í töflunni. Hækkun læðist þó áfram í dræmri veltu eins og mynd 3 sýnir hér á eftir.

BRIC löndin, Brasilía, Rússland, Indland og Kína, sköruðu fram úr á hlutabréfamarkaði á síðasta áratug og hlutabréf þar hækkuðu meira en í öðrum ríkjum. Frá 2010 og 2011 hafa þau átt erfitt uppdráttar á heimsmarkaði, að hluta vegna ofriss árin 2009 og 2010. Vegna mikilvægis þessara ríkja í heimsbúskapnum er erfitt að sjá fyrir sér heilbrigðan og hækkandi hlutabréfamarkað án þátttöku kauphallanna  í BRIC löndum. Mynd 1 sem er vikukort af Bovespa vísitölunni í Brasilíu sýnir að stökkbreyting í viðskiptum með hlutabréf í Brasilíu verður í þriðju viku 2012 – eins og lengi hafði verið vænst. Hækkun er 5,35% og meiri en annars staðar þar sem mælingar í töflu 1 ná til. Norðurlönd eru í öðru sæti með 5,2%. Hlutabréf á Norðurlöndum eru 18% á eftir S&P 500 síðustu 12 mánuði en fara á gult ljós í vikunni til föstudags 20. janúar 2011. Bovespa á 14,2% eftir upp að hágildi sínu frá 5. nóvember 2010  (sjá mynd 1) en er komin 21,6% yfir lággildi frá 7. október 2011.

Mynd 1 Bovespa skýst yfir niðurhallandi viðnámslínu þegar í fyrstu viku ársins 2012 en hikandi (sjá uppskottin) og það er ekki fyrr en í þriðju viku sem fjárfestar virðast fullvissir um að aðeins hækkun sé framundan.

Hlutabréf í Asíu hækka um 3,13% í vikunni, aðeins minna en Evrópa sem hækkar um 4,73%

Á mynd 2 er Kospi vísitalan í Seoul í Suður-Kóreu sem hækkar um nærri 4% í vikunni til 20. janúar 2011. Hlutabréf í Suður-Kóreu eru á meðal þeirra sterkustu í Asíu um þessar mundir (5% á eftir S&P 500 síðustu tólf mánuði). Mikilvægt er fyrir nýtt hækkunarskeið að þau séu leiðandi. Í þriðju viku skýst Kospi upp yfir og lokar langt yfir rauðu 34 vikna línunni og færist við það á gult ljós (tafla 2). Ef svo fer sem

Mynd 2 Hækkun í Suður-Kóreu hefur verið hikandi og hæg síðustu vikur, að hluta vegna atburða í nágrannaríkinu Norður-Kóreu. Nú eru fjárfestar sáttir við að hella peningum í hlutabréf þar á ný.

horfir er þess ekki langt að bíða að Suður-Kórea verði komin á grænt ljós eins og aðrar leiðandi kauphallir á sviði alþjóðlegra hlutabréfa. Veitið athygli MACD línunni þar sem kaupmerki kom í ljós í október 2011. Halli línunnar er þó lítill (græna 13 vikna línan sækir ekki hratt að rauðu 34 vikna línunni) en gæti aukist á næstu vikum.

Mynd 3 Hlutabréfavísitalan á NYSE, New York Stock Exchange, rýkur upp í þriðju viku og lokar í gildinu 7829, aðeins yfir hágildi frá október 2011.

Þrátt fyrir ríkulega hækkun í þriðju viku ársins 2012 virðist eins og fjárfestar á alþjóðlegum markaði séu enn hikandi, vantrúaðir og ef til vill ringlaðir í ljósi fréttaflutnings. Það sýnir velta á New York Stock Exchange vel og vikukort á mynd 3 sýnir hve dræm hún hefur verið síðustu þrjár vikur. Á dagkorti sést að ekki hefur verið mjög góð velta á NYSE síðan 16. desember 2012 sem þó var aðeins rúmlega í meðallagi.

Hvað er í stöðunni? Ein besta vika á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði mánuðum saman

Hækkun á hlutabréfamarkaði án þess að staðfesting fylgi með kröftugri veltu vekur áhyggjur af því hve lengi sú hækkun getur staðið. Lítil velta sýnir að ,,Big Money“ er ekki með í för nema að litlu leyti. Markaðstúlkendur telja að ekki sé mikið um þátttöku almennra fjárfesta í Bandaríkjunum á árinu 2012 enn sem komið er.

Ein helsta regla á Wall Street á eftir þeirri allra fyrstu (ekki tapa peningum) er: ,,The trend is your friend – until it ends“. Merkingin er sú að aðeins er unnt að njóta hækkunar á verði hlutabréfa á meðan stefna þeirra er til hækkunar. Enginn er þess umkominn að segja til um hve lengi sú stefna helst óbreytt. Eina leiðin er að fylgja henni alla leið uns merki birtast á kortum um breytingu. Skráð verð á hlutabréfum á markaði er jafnan mikilvægast; velta er í öðru sæti á eftir verði. 

Tafla 1 Af 33 þáttum hlutabréfamarkaðs lækka aðeins tveir í þriðju viku 2012, gullnámufyrirtæki og veitufyrirtæki (varnargrein). Skuldabréf lækka einnig í verði.

Í þriðju viku til föstudags 20. janúar verða alls tíu breytingar í litakerfi Eignastýringar en í síðustu viku voru þær tólf. Alls 22 breytingar (helmingur af 44) á tveimur vikum er fátítt og hafa þarf í huga að allar breytingarnar eru í átt til hins betra. Að auki er athyglisvert að núna eru helstu breytingar í  kauphöllum í Asíu og í Evrópu en í annarri viku voru þær á markaði í Bandaríkjunum. Græni og guli liturinn er því farinn að teygja sig um allan heimsmarkað sem er merki um styrk.

Tafla 2 Samtals 22 þættir alþjóðlegs fjármálamarkaðs hafa farið af rauðu ljósi á gult eða af gulu á grænt ljós á tveimur vikum. Svo mikil breyting á skömmum tíma er mjög fátíð.

Í töflu 2 er athyglisvert hvernig breyting frá rauðu ljósi á gult og af gulu á grænt færist frá Bandaríkjunum í annarri viku (13.1.2012) yfir til Asíu- og Kyrrahafslanda og til Evrópu í þriðju viku (20.1.2012). Ekki er vafa undirorpið að hækkun í helstu kauphöllum í þessum heimsálfum styrkir verulega hækkunarlegginn sem hrökk í gang í síðustu vikunni í desember 2011.

,,Consumer Discretionary“, lífstílsfyrirtækin eru leiðandi á Wall Street

Fáeinar atvinnugreinar í Bandaríkjunum eru leiðandi í þeim skilningi að þær hafa hækkað meira en meðaltal þeirra, S&P 500, eins og sést í þriðju blokkinni í töflu 1 hér að framan. Kortið á mynd 4 sýnir XLY, kauphallarsjóð sem speglar vísitölu lífstílsfyrirtækja í S&P 500, og þar kemur líka fram hver tólf stærstu fyrirtækin eru.

Mynd 4 Vikukortið sýnir hvernig ,,lífstílsfyrirtækin“ (e. Consumer Discretionary) skjótast yfir hágildi í júlí 2011.  Sú grein er leiðandi – en fylgir markaðurinn í heild á eftir?

Hér er vikukort XLY  sýnt sérstaklega vegna þess að í þriðju viku 2012 skaust kauphallarsjóðurinn yfir hágildi ársins 2011 og er í hópi þeirra fyrstu til að ná þeim árangri. Kauphallarsjóðurinn sýnir markaðsvegið meðaltal fyrirtækjanna í lífstílsvísitölunni. Stærsta fyrirtækið er McDonalds veitingahúsakeðjan en á árinu 2011 hækkaði MCD úr um $75 í yfir $100 en stendur við lokun föstudags 20. janúar í $101,74. Starbucks, annað fyrirtæki í vísitölunni, hækkaði líka verulega árið 2011 eða úr um $32 í $47.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Fyrstu viku ársins 2012 lýkur á lágum nótum eins og hinni síðustu árið 2011 en hlutabréf hafa hækkað víðast hvar um heiminn um 1 til 3%. Umskipti virðast í spilunum og fjárfestar leika sóknarleik í fyrstu viku 2012. Hlutabréf tóku að hækka í kauphöllum í Asíu og Kyrrahafslöndum þegar við opnun 2. janúar 2012. Um 2% hækkun varð á Wall Street þegar við opnun þann 3. janúar. Sú hækkun hefur haldist til loka vikunnar föstudaginn 6. janúar þótt aðeins hafi dregið úr.

Mynd 1 sýnir vikukort af Nasdaq vísitölunni sem hækkar 2,82% í vikunni. Þegar við opnun 3. janúar gapti Nasdaq Composite upp fyrir niðurhallandi stefnulínu sem markar efra borð samhverfs þríhyrnings frá júlí og ágúst sumarið 2011. Sama á við um fjölmargar vísitölur víða um heim. Nái Nasdaq yfir gildið 2750, aðeins um 2,5% ofan við lokagildi föstudaginn 6. janúar 2012, hefur myndast hærra hágildi auk hækkandi lággilda sem færir að líkindum meginstefnu hlutabréfa til hækkunar á ný. Á kortinu sést að Nasdaq vísitöluna vantar aðeins örlítið til að færast á grænt ljós (græna 13 vikna línan skerst upp í gegnum rauðu 34 vikna línu vísitölunnar) í 1. viku 2012. Það hefur þegar gerst í tilviki S&P 500 og fleiri vísitalna á Wall Street (sjá töflu 1).

Mynd 1 Nasdaq Composite á Wall Street. Viðnám rofnar (niðurhallandi brotin lína) og grænt ljós kviknar líklega í annarri viku 2012.

Í glugga neðan við vikukortið á mynd 1 sést hvernig Nasdaq Composite hefur tapað styrk gagnvart S&P 500 á vikunum frá september 2011. Þótt styrklínan hafi skorið niðurhallandi viðnám (punktalínan) er enn of snemmt að slá því föstu að Nasdaq hafi slegist í hóp leiðandi vísitalna á Wall Street. Slíkt er þó forsenda fyrir því að hækkunarskeið festi rætur og blómstri minnst í fáeinar vikur.

DAX vísitala hlutabréfa í Þýskalandi er leiðandi í kauphöllum í Evrópu

Þýskaland hefur síðustu vikur verið leiðandi á meðal vísitalna í kauphöllum Evrópu. Á mynd 2 sést hvernig DAX rýfur mótstöðu við niðurhallandi stefnulínu og efri mörk samhverfs þríhyrnings. Mynstur á vikukortinu er hliðstætt Nasdaq kortinu á mynd 1. Langt er þó enn á milli 13 og 34 vikna línanna og báðar eru niðurhallandi fram á síðustu tvær vikur. Í glugga neðan við kortið er hlutfallslegur styrkur DAX gagnvart heimsvísitölu Dow Jones. Sú lína snarfellur síðustu vikur í júlí og í ágúst en snúningur frá lággildi verður snemma í september. Frá október er jafnvægi; DAX hefur hækkað og lækkað í sama mæli og heimsvísitala. Hvort ávinningur DAX síðustu tvær vikur (teygir sig aðeins upp yfir láréttu grænu línuna) er upphaf þess að DAX hækki umfram heimsvísitölu á næstu vikum er of snemmt að segja en það er vel hugsanlegt.

Mynd 2 Spennandi er að fylgjast með hvort DAX aukist hlutfallslegur styrkur gagnvart heimsvísitölu á næstu vikum eins og síðustu tvær vikur.

Mynd 3 Hlutabréf í Suður-Kóreu hækka nærri 3% á fyrsta viðskiptadegi ársins 2012 en gefa eftir næstu daga (sjá uppskott). Vikan lokar með 2,08% hækkun.

Suður-Kórea er einn mikilvægasti markaður fyrir hlutabréf í Asíu og árangur þar er ein af vísbendingum um framvindu á alþjóðlegum markaði hlutabréfa á næstunni. Þrátt fyrir hraustlega hækkun fyrsta daginn 2012 (2,69%) nær Kospi ekki að skjótast upp yfir niðurhallandi stefnulínu frá byrjun ágúst 2011 eins og gerist í tilviki Nasdaq og DAX á myndum 1 og 2. Styrkur Kospi fer vaxandi gagnvart heimsvísitölu (sjá gluggann neðan við vikukort) mánuðina febrúar til ágúst 2011 en þá hættir vísitalan að vera leiðandi um hríð. Hækkandi lággildi samanburðarlínunnar eru þó styrkleikamerki og spennandi er að fylgjast með því hvort Kospi nær fyrra hámarki við efri grænu punktalínuna (sjá nóvember 2011).

Hvað er í stöðunni? Fimm mikilvægar vísitölur færast á grænt ljós í 1. viku, tvær á gult

Snörp hækkun á alþjóðlegum fjármálamarkaði í fyrstu viku ársins 2012 veldur sjö breytingum í litakerfi Eignastýringar Landsbankans og eru allar til hins betra. Mikilvægt er að S&P 500 og Indónesía af landavísitölum færast á grænt ljós en auk þeirra vísitölur byggingafyrirtækja og framleiðslufyrirtækja í Bandaríkjunum svo og vísitala olíuverðs. Á gult ljós færast vísitala fyrirtækja í efnum og málum í US svo og Bovespa vísitalan í Brasilíu. Fleiri mikilvægar landavísitölur munu færast á gult eða grænt ljós í annarri viku 2012 ef framhald verður á hækkun eftir fyrstu viku ársins.

Tafla 1 Þrátt fyrir vissa styrkingu hlutabréfa í Asíu og Evrópu sjást þess ekki merki enn í hlutfallslegum styrk til skamms tíma (dálkur næstlengst til hægri).

Annar dálkur töflunnar sýnir hve hækkun í fyrstu viku ársins 2012 er víðtæk. Aðeins átta af 33 vísitiölum hlutabréfa hækka ekki í vikunni. Engin lækkar að marki nema US veitur, önnur af tveimur varnargreinum sem lækka þrátt fyrir almenna hækkun á markaði. Sá snúningur er ásamt fjölmörgum fleiri merkjum vísbending um að alþjóðlegir fjárfestar spila nú sóknarleik á fjármálamarkaði, færa eignir í hlutabréf á ný og leita í sóknargreinar og selja varnargreinar. Skuldabréf lækka og það eina sem ekki er í takt við hefðbundinn sóknarleik er að evra lækkar gagnvart dollara og meðalgengi dollara hækkar talsvert. Skýringin tengist að líkindum meintum vandræðum evruríkja vegna skuldaþyngsla. Betur kemur í ljós á næstu vikum hvorft sá meinti vandi er eins alvarlegur í samanburði við þungar skuldir og fjárlagahalla annarra ríkja eins og skilja má af engilsaxneskum fjölmiðlum.

Athyglisverður snúningur er á vísitölu gullverðs og hlutabréfum gullnámufyrirtækja

Þau umskipti sem vísað er til fremst í dagbókinni mánudag 9. janúar 2012 er fjárfestar taka að leika sóknarleik í stað varnarleiks ná til flestra mikilvægra þátta alþjóðlegs fjármálamarkaðs. Enn vitum við þó ekkert um hve lengi þessi nýi hækkunarleggur endist. Snúningur gullverðs frá lággildi til hækkunar er til marks um umskiptin. Eitt mikilvægasta framlag Jesses Livermore til eignastýringar sem vísindagreinar er að draga athygli fjárfesta að "pivot points" eða "pivotal points". Enn hefur ekki frambærileg þýðing á íslensku náð að festast við þetta hugtak svo vitað sé. Látum nægja hér að kalla það umskipti á markaði. Slík umskipti geta náð til hlutabréfa í einu fyrirtæki (þegar fjárfestar taka allt í einu að kaupa eða selja og halda því síðan áfram um nokkurt skeið), til hlutabréfa heilla atvinnugreina eða landa eða jafnvel alþjóðlega fjármarkaðsins í heild. Nægir að vísa til snúnings frá lággildi þann 9. mars 2003 sem skýrt dæmi um fyrirbærið.

Mynd 4 Tvöfaldur botn (e. double bottom) er eitt sterkasta snúningsmynstur í bókum tæknigreiningar. Skráð saga þess nær a.m.k. aftur til ársins 1930.

Vísitala gullverðs lækkar frá hágildi í byrjun september 2011 (nærri 1900) og lækkar næstu mánuði uns síðara af tveimur lággildum myndast í síðari hluta desember. Vikukort á mynd 4 sýnir kauphallarsjóðinn GLD sem speglar vísitölu gullverðs en verð á hlut þar er einn tíundi af dollaraverði á únsu af gulli. Kortið sýnir tvöfaldan botn (e. double bottom) sem er eitt sterkasta snúningsmynstur í sögu tæknigreiningar en um það fjallaði Richard W Schabacker í ritum sínum frá árunum eftir 1930.

Síðara lággildi tvöfalda botnsins nær niður fyrir fyrra lággildi sem er eitt af skilyrðum fyrir því að mynstrið gangi upp; verð á gulli sló þá innan vikunnar niður fyrir 1500 dollara á únsu. Þrátt fyrir að tvöfaldi botninn líti vel út á mynd þarf að hafa í huga að nú þarf verðið að skjótast upp fyrir miðjugildi botnsins í umtalsverðri veltu. Ef það gerist ekki myndast nýtt hágildi sem er lægra en miðjugildi botnsins og staðfestir í reynd að langtímastefna gullverðs er til lækkunar.

Af þessum ástæðum er mikilvægt að fylgjast grannt með hækkun gullverðs á næstu dögum og vikum. Hækkun í vikunni til föstudags 6. janúar 2012 er 3,43% (sjá mynd 4) sem vekur vonir um að framhald verði á hækkunarleggnum. Glugginn neðan við kortið sýnir hlutfallslegan styrk gullverðs gagnvart heimsvísitölu hlutabréfa. Styrkurinn hefur farið minnkandi frá dögum hágildisins í september 2011 sem von er og nú mótar fyrir tvöföldum botni í styrkleikalínunni líka. Líklega þarf verð á gulli að hækka hraðar en heimsvísitala hlutabréfa á næstu vikum til að dæmið gangi upp. Eitt af því sem gæti komið til hjálpar eru ,,óttakaup“ er skortsalar taka að snúa stöðum sínum og kaupa gull til að loka þeim. Lækkun á gengi dollara á gjaldeyrismarkaði vinnur á sama hátt með hækkun gullverðs – en í 1. viku ársins 2012 hefur gengi dollarans einmitt hækkað og þannig unnið gegn hækkun gullverðs.

Gengi dollarans hækkar um leið og hlutabréf, hrávörur og málmar

Ástæða er til að veita því athygli að meðalgengi dollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum Bandaríkjamanna fer hækkandi í 1. viku 2012 á sama tíma og fjárfestar leita í sóknargreinar og skuldabréf og varnargreinar lækka. Um leið og gengi dollarans hækkar fer verð á hrávörum, olíu og málmum sem eru skráð í dollurum líka hækkandi. Rýnum betur í fylgni dollara við hlutabréf og gullverð á vikukorti á mynd 5.

Í glugga neðan við kortið á mynd 5 sést fylgni S&P 500 við gengi dollara en á síðustu árum hefur sú fylgni löngum haldist neikvæð eins og áður hefur verið nefnt í dagbók Eignastýringar. Svo virðist sem alþjóðlegir fjárfestar selji hlutabréf og kaupi dollara til að færa eignir sínar í bandarísk ríkisskuldabréf þegar þeir snúast í varnarham og þá fer verð á hlutabréfum lækkandi. Allt þetta snýst síðan við þegar sóknarhamur brestur á. Fylgnilína milli dollara og hlutabréfa er neðan við -0,50 lengst af síðan meginstefna hlutabréfa snerist til hækkunar í mars 2009. Þó eru mikilvægar undantekningar á þessu tímabili – og þeirra á meðal síðasta vika ársins 2011 og sú fyrsta 2012.

Mynd 5 Gengisvísitala dollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum hefur hækkað úr 74 í 81,25 frá ágúst 2011 eða um nærri 10%.

Nærri 10% hækkun á meðalgengi dollara gagnvart viðskiptamyndum á vafalaust sinn þátt í mikilli lækkun á gullverði frá svipuðum tíma en fleiri ástæður koma til. Mynd 5 sýnir svo að ekki verður um villst að verð á gulli hækkar meira eða minna sleitulaust allt frá mars 2003 til september 2011 þrátt fyrir umtalsverðar sveiflur í gengi dollara. Kortið sýnir líka með afgerandi hætti að verð á gulli getur tekið miklar rokur jafnvel þótt gengi dollara sé að hækka á sama tíma, sjá t.d. fyrstu mánuði ársins 2010. Neikvætt samband á milli gullverðs og gengis dollara að því marki að verð á gulli á heimsmarkaði er skráð í dollurum.

Um 10 til 15% árlega ávöxtun og uppbyggingu eigna með alþjóðlegum hlutabréfum

Markmið með eignastýringu er jafnan að skila eigendum fjármuna sem bestri ávöxtun og helst aldrei lægri en sem svarar hækkun viðkomandi markaðsvísitölu eða viðmiðs. Greining í dagbók Eignastýringar Landsbankans lýtur að því að fylgja hlutabréfum í hækkun bestu vísitalna landa eða atvinnugreina; eða hlutabréfum leiðandi fyrirtækja í leiðandi greinum í Bandaríkjunum, en verja eignir þegar kemur til lækkunar. Í greiningu er því fylgst með meginstefnu hlutabréfa á alþjóðlegum markaði en jafnframt leitað eftir þeim vísitölum hlutabréfa sem sýna mestan hlutfallslegan styrk. Í dagbókinni á síðustu mánuðum hefur minna rými verið varið í að fjalla um leiðandi fyrirtæki í bestu greinum. Ástæðan er að meginstefna hlutabréfa var til lækkunar á síðasti hluta ársins 2011 og eignir því best varðar í bandarískum ríkisskuldabréfum með sem stystum meðaltíma.

Með þessari aðferð sem hér er lýst stuttlega er unnt að byggja upp eignir með alþjóðlegum hlutabréfum og stefna að árlegri hækkun að jafnaði um 10 til 15%. Sú hækkun svarar til þess að eignir tvöfaldast á hverjum fimm til sjö árum. Sum ár er vafalaust hægt að ná mun betri árangri. Inn á milli koma lakari ár þar sem erfitt er að festa hendur á 10 til 15%. Í byrjun árs 2012 eru vísbendingar um að meginstefna hlutabréfa á alþjóðlegum markaði sé að snúast til hækkunar á ný. Ef þær reynast réttar er mikilvægt að fjárfesta í sterkustu löndum, bestu atvinnugreinum og síðan í hlutabréfum leiðandi fyrirtækja í þeim greinum til að ná sem bestri hækkun. Á þetta verður lög áhersla í dagbókinni á næstunni ef framhald verður á hækkun frá fyrstu viku nýja ársins 2012.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Um miðja viku til föstudags 2. desember 2011 er uppi orðrómur um að lausafé evrópskra banka sé að verða uppurið og ný lánsfjárkreppa sé yfirvofandi. Seðlabanki Bandaríkjanna og Evrópu ásamt seðlabönkum Kanada, Bretlands, Sviss og Japans grípa til samhæfðra aðgerða og greiða fyrir lántöku evrópskra banka í dollurum. Fjárfestar á hlutabréfamarkaði um gervallan heim taka fegins hendi vísbendingu um að betri tíð fari í hönd. Heimsvísitala hlutabréfa hækkar um 8,4% í vikunni til föstudags 2. desember 2011 sem er mesta vikuhækkun síðan í mars 2009. Aðgerðir seðlabanka ,,kicked the can down the road rather than solve the crisis“ svo að gripið sé til málfars frá Wall Street. Að þessu sinni er dósinni sparkað aðeins lengra niður götuna en áður að dómi fjárfesta í hlutabréfum.

Frétt um aðgerðir seðlabanka sem birtist miðvikudag 30. nóvember kemur á fjórða degi hækkunar hlutabréfa í Evrópu. Fréttin eykur eftirspurn eftir hlutabréfum sem þegar er hlaupin af stað. Snúninginn sjálfan (e. pivot point) er að finna föstudaginn 25. nóvember 2011 eins og glögglega kemur í ljós á klukkutímakorti DAX vísitölunnar í Frankfurt í Þýskalandi. Sömu mynd sýna bæði CAC vísitalan í Frakklandi og FTSE í London.

Mynd 1 Klukkutímakort af DAX vísitölu hlutabréfa í Þýskalandi sýnir að viðsnúningur varð föstudaginn 25. nóvember sl. og miðvikudagur 30. nóvember er fjórði dagur hækkunar.

Viðsnúningsdagur er mikilvægur í tvennum skilningi. Ekki er rétt, eins og látið er í veðri vaka í fjölmiðlum á fjármálamarkaði, að frétt um aðgerðir seðlabanka hafi hrundið af stað ofurhækkun á markaði hlutabréfa. Hækkun er komin af stað þremur dögum fyrr. Hitt atriðið er þó mikilvægara. Með snúningi á föstudag 25. nóvember 2011 verður mikil hækkun á fjórða degi frá snúningi (nærri 5% á mælikvarða DAX) í rífandi veltu. Miðvikudagur 30. nóvember er þannig ,,löglegur“ staðfestingardagur á hlutabréfamarkaði í Þýskalandi og víðar í Evrópu.

Staðfestingardagur í Frankfurt, París, London; snúningur degi síðar á Wall Street

Staðfestingardagur (e. follow through day) er úr fræðum Investors Business Daily í Los Angeles (sjá www.investors.com). Formlegur hækkunarleggur hlutabréfa telst kominn af stað eftir viðsnúning og síðan staðfestingardag. Staðfestingardagur er minnst á fjórða degi eftir snúning og oftast ekki síðar en tólf dögum eftir viðsnúningsdag (sá dagur talinn með). Á staðfestingardegi þarf hækkun á mælikvarða a.m.k. einnar af fjórum helstu vísitölum í Bandaríkjunum (S&P 500, Dow Jones Industrials, Nasdaq Composite og NYSE Composite) að vera minnst 1,7% í aukinni veltu frá fyrra degi. Staðfesting er til marks um að fagfjárfestar (e. Big Money) hafi hoppað með á lestina. Mikil velta og rífleg hækkun staðfestir að þeir hafi trú á því að stefna hlutabréfa hafi snúist til hækkunar. Þar sem snúningur í Bandaríkjunum telst ekki fyrr en mánudag 28. nóvember sl. er miðvikudagur 30. nóvember þriðji dagur frá snúningi og getur ekki talist staðfestingardagur.

Ekkert rall á markaði hlutabréfa hefst síðustu hálfa öldina nema þessum skilyrðum sé fullnægt. Á hinn bóginn er hægt að finna viðsnúning og síðan staðfestingu án þess að á eftir fylgi rall á hlutabréfamarkaði sem endist í fáeinar vikur. Rannsóknir Williams O‘Neil stofnanda Investors Business Daily ná yfir alla 20. öldina á hlutabréfamarkaði í Bandaríkjum. Á 21. öldinni er heimsmarkaður samofinn. Evrópa hefur verið í sviðsljósi síðustu mánuði og ekki kemur á óvart að atburðir á markaði þar séu leiðandi. Ef til vill þarf að útvíkka rannsóknir O‘Neils til að þær nái til allra helstu kauphalla veraldar og ekki aðeins til Bandaríkjanna. Staðfesting miðvikudag 30. nóvember nær til Þýskalands, Frakklands og Bretlands að minnsta kosti og kann að vera fullnægjandi sem grunnur fyrir nýrri bylgju hækkunar á alþjóðlegum markaði sem varir minnst fáeinar vikur. Fyrir því liggja þó ekki tölfræðilegar rannsóknir eins og gerðar hafa verið á vegum Williams O‘Neil í Bandaríkjunum.

Á mynd 2 er dagkort af heimsvísitölunni og sýnir svo að ekki verður um villst að hækkun er hvern viðskiptadag frá 28. nóvember til 2. desember. Þar mótar aðeins fyrir snúningi föstudaginn 25. nóvember (sjá stutt niðurskott rauðu súlunnar fyrir 25. nóvember) en hann er ekki sterkur á þessu korti. Ánægjulegt er að sjá hækkun alla viðskiptadaga 48. viku vegna þess að Asía kemur inn síðustu dagana og tekur við eftir að Evrópa og Ameríka ,,taka hvíld“ eftir rokuna (sést vel á DAX klukkutímakorti á mynd 1). Dagkort á mynd 2 sýnir yfirlit yfir núverandi hækkunarbylgju sem eftir snúning föstudaginn 25. nóvember telst hefjast 4. október 2011 (sjá langa niðurprjóninn á súlunni næstlengst til vinstri á kortinu). Lágildi föstudaginn 2. desember 2011 myndar hærra lággildi sem er fyrsta skilyrði fyrir að langtímastefna teljist til hækkunar. Næst þarf að mynda hærra hágildi, þ.e. heimsvísitalan þarf að rjúfa mótstöðuna við gildið 245, sjá mynd 2. Er líklegt að það takist í desember 2011? Við lítum á fáein vikukort til að meta líkur á því.

Mynd 2 Dagkortið sýnir hækkun heimsvísitölu Dow Jones dagana 28. nóvember til 2. desember 2011, samtals 8,4% í viku 48.

Vikukort sýna spennandi stöðu eftir snúning – en viðnám á hverju leiti

Á myndum 3 til 5 eru vikukort af DAX, KOSPI í Suður-Kóreu og US-lífstíl í Bandaríkjunum (e. Consumer Discretionary). Öll vikukortin eru spennandi en þau eru valin vegna þess að DAX hefur RS ST (-15%) (afar slakt), Kospi er með RS ST (-4%) (aðeins rétt á eftir S&P 500 mælt yfir síðustu 12 mánuði) og US-lífstíll er með RS ST (+5%) (ein sterkasta atvinnugrein í US), sjá nánar í töflu 1 hér á eftir, næstaftasta dálk.

Þrátt fyrir 10,7% hækkun í 48. viku á DAX langan leið fyrir höndum til að ná fyrri hæðum. Samkvæmt mælingum í töflu 1 eru hlutabréfin nokkurn veginn miðja vegu á milli hágildis sem náðist 2. maí í vor og lággildis frá 9. september í haust, nánar tiltekið 20% neðan við hágildið frá maí 2011. Tæknigreinendur sjá strax viðnám við gildið 6400, hágildi frá október sl. og sumrinu 2010, og eftir það er ekki langt í 200 daga línuna rétt við gildið 6600 (40 vikna línan).

Það er samt freistandi að draga upphallandi göng inn á DAX-kortið sem sýnir að við lokun föstudag 2. desember eru hlutabréfin rétt ofan við miðjulínu í þeim. Hallinn á stefnulínu gangnanna er mjög brattur og svarar líklega til um 50% hækkunar á ári og á eftir að slakna ef framhald verður á hækkun. Hér er myndin máluð frá bæjardyrum bolanna. Gleymum ekki maí 2008 (sjá dagbók Eignastýringar 21. nóvember 2011). Langtímastefna hlutabréfa telst enn til lækkunar þrátt fyrir tilþrif bolanna í vikunni sem leið.

Mynd 3 Vikukort af DAX sýnir snúning í 47. viku, næstsíðustu rauðu súlunni. Hækkun í Frankfurt í viku 48 reynist 10,7%.

Mynd 4 Kospi vísitala hlutabréfa í Suður-Kóreu nálgast viðnámsblokk umhverfis gildið 1950 frá hágildi í október 2011 og sumrinu 2010, og niðurhallandi 200 daga (40 vikna) línu.

Hlutabréf í Suður-Kóreu hafa verið á meðal þeirra sterkustu hlutfallslega á árinu 2011. Verði framhald á þeim hækkunarlegg sem myndast hefur er áhugavert að fylgjast með hvernig viðnámsblokk rétt ofan við núverandi gildi við 1916 rofnar, hugsanlega þegar mánudaginn 5. desember á meðan fjárfestar í Reykjavík eru flestir í fastasvefni.

Vísitala lífstílsfyrirtækja í Bandaríkjunum er aðeins 6,2% undir hágildi sumarsins 2011

Mælt eftir hlutfallslegum styrk er US-lífstíll ekki aðeins ein sterkasta vísitala í Bandaríkjunum heldur hvar sem er á heimsmarkaði hlutabréfa. Samkvæmt töflu 1 eru hlutabréfin aðeins 6,2% undir hágildi frá 6. júlí í sumar og þau eru 18,1% yfir lággildi frá 4. október 2011. Vísitalan er auk þess 4,4% yfir upphafsgildi ársins 2011 en aðeins sex af 33 vísitölum í töflu 1 eru yfir því gildi. Í vikunni til 2. desember skýst vísitalan yfir 40 vikna línuna en það gerir hún raunar líka í byrjun október. Viðnám er í niðurhallandi stefnulínu sem dregin er frá hágildi í júlí 2011 niður á hágildi í október. Ef framhald verður á hækkun á markaði alþjóðlegra hlutabréfa nú síðar í desember munu lífstílsfyrirtæki rjúfa þessa mótstöðu og það jafnvel þegar í vikunni sem hefst mánudag 5. desember 2011.

Mynd 5 Lífstílsfyrirtæki í Bandaríkjunum (e. Consumer Discretionary) hafa staðið sig vel í mikilli lækkun undanfarinna mánaða.

Niðurhallandi stefnulínu frá hágildum sumarsins 2011 til hágildis í október sl. er hægt að draga á kortin frá Seoul og Frankfurt líka. Frá bæjardyrum bjarndýranna má líta þannig á að margar vísitölur hlutabréfa séu aðkrepptar í þríhyrningi á milli slíkarar niðurhallandi stefnulínu (sjá mynd 5) og upphallandi stefnulínu sem dregin er frá lággildi í október til lággildis í nóvember. Þessi þríhyrningur, segja birnirnir, getur allt eins rofnað niður á við eins og upp á við. Jú, það er rétt, en kraftur uppsveiflunnar í 48. viku þegar helstu vísitölur um allan heim hækka um 5 til 10% færir lóðin á vogarskál líkindareiknings yfir til bolanna að því er virðist.

Hvað er í stöðunni? Vika 48 skilar meiri hækkun en nokkur vika síðan í mars 2009

Tafla 1 Byggingafyrirtæki í Bandaríkjunum hækka um 12,2% í vikunni til föstudags 2. desember og Euro Stoxx 50 fyrirtækin hækka um 11%.

Ljósakerfið í töflu 1 hefur tekið stakkaskiptum í 48. viku eftir eina bestu vikuhækkun sögunnar. Ellefu vísitölur hlutabréfa af 33 fara af rauðu ljósi á gult og tvær á grænt. Í lok viku 48 eru 17 vísitölur hlutabréfa eftir á rauðu ljósi eða rétt um helmingur (17 af 33). Eftir róstusamt sumar og haust þar sem flökt á markaði hefur verið meira mánuðum saman en algengt er hefur myndast mikill munur í styrk á milli hlutabréfa í kauphöllum víðs vegar um heiminn. Vafalaust er ekkert óeðlilegt að gangur í hlutabréfum sé ólíkur eftir því hvert er litið er á heimsmarkaði. S&P 500 er áfram viðmið og tölurnar í næstaftasta dálki sýna hækkun umfram viðmið síðustu fjóra ársfjórðunga þar sem sá síðasti hefur tvöfalt vægi á við hina fyrri þrjá. Bil á milli hinna slökustu og þeirra bestu er gríðarlegt. Spánn og Euro Stoxx 50 eru 23% neðan við S&P 500 en vísitölur US neysluvara og gullnámufyrirtækja eru 8% ofan við. Þá eru ónefndar vísitölur eðalmálmanna gulls og silfurs sem hafa hækkað um 30 og 33% meira en S&P 500. Yfir 30% bil hlýtur að teljast mikið, yfir 50% mjög óvenjulegt.

Evrópublokkin að Bretlandi undanskildu er veikust en Kína, Hong Kong, Singapore og Taiwan eru líka hlutfallslega veik. Brasilía er með -18% og Rússland með -14% og Indland með -12%. Í ljósi þessarar miklu dreifingar í hlutfallslegum styrk þegar mælt er yfir 12 mánuði sem hér er dregin fram í dagsljósið vaknar sú spurning hvort sterkir hlutar markaðsins dragi hina veikari með sér til hækkunar – eða öfugt. Langtímastefna hlutabréfa er enn til lækkunar (þar til tekst að mynda hærra hágildi yfir hágildi frá október 2011). Þess vegna má ekki gleymast að kannske vinna bjarndýrin þennan slag, jafnvel þótt bolar teljist á margan hátt sigurstranglegir eftir þrumuvikuna til 2. desember 2011. Við sýnum að lokum þrjú kort sem ná frá upphafi uppsveiflunnar í mars 2009 og sýna bæði styrk og veikleika þriggja mikilvægra vísitalna.

Langtímakort bera merki veikleika í eftirspurn

Byrjum á Shanghai vísitölunni í Kína sem rís nánast lóðrétt upp frá snúningi í lok árs 2008 og hækkar án afláts til 4. ágúst sumarið 2009 (mynd 6). Eftir það tekur við samfelld runa af lækkandi hágildum og lækkandi lággildum allar götur til október 2011. Takið eftir að lággildi í október 2011 er lægra en lágildi í júní 2010; en lággildi MACD línunnar er hærra í október 2011 en sumarið 2010. Þarna er að finna jákvætt frávik (raunar varla mælanlegt) sem er eitt frumskilyrða fyrir nýjum hækkunarlegg.

Mynd 6 Hlutabréf í Shanghai hafa ekki verið hagstæð fjárfestum með langar stöður en lækkunarskeið nær aftur til 4. ágúst 2009.

Verður það hækkunarskeið burðarás í nýrri uppsveiflu á alþjóðlegum markaði? Líklega ekki. Þótt MACD hafi myndað jákvætt frávik eins og jafnan gerist á undan snúningi til hækkunar langtímastefnu er kraftur ekki mikill. Sterkt viðnám liggur í blokkinni á milli 2500 og 2600 og tímasóun er að ræða uppskot til hækkunar fyrr en sú blokk er að baki.

Lítum næst á FTSE í London en hlutfallslegur styrkur hennar er -6% á eftir viðmiði reiknað yfir 12 mánuði en á pari þegar litið er til síðustu fjögurra ára (tafla 1). Langtímakortið er hálfskelfilegt. Risastórt hauss- og axlamynstur hefur myndast frá apríl 2010. Öllu lakara er að MACD (13,34) á vikukorti myndar vígaleg neikvætt frávik, alls ekki jákvætt frávik sem jafnan birtist á undan snúningi langtímastefnu til hækkunar. Við þessar aðstæður geta hlutabréf vissulega hækkað en líklega er um bjarndýrsrall að ræða (á móti langtímastefu hlutabréfa). Takið eftir að hágildi á vinstri öxl liggur við gildið 5800. Það er aðeins 3,6% ofan við lokagildi föstudaginn 2. desember en rétt neðan við er hágildi frá október sl. Best er að doka við og sjá hvernig FTSE reiðir af í átökum við þessa mótstöðu.

Mynd 7 FTSE vísitalan í London. Lággildi sumarið 2011 er við 4800 við sama gildi og sumarið 2010. Neikvæð frávik MACD (13,34) eru sláandi og RSI ekki uppörvandi.

Mynd 8 Kauphallarsjóðurinn XLY speglar US-lífstíl, eina sterkustu atvinnugrein á heimsmarkaði hlutabréfa. Lággildi í október er með stuðningi frá hágildi í apríl 2010 – en MACD sýnir verulega neikvætt frávik.

Við komum þá loks að US-lífstíl (e. Consumer Discretionary) sem er ein sterkasta atvinnugrein á hlutabréfamarkaði í Bandaríkjunum. Eins og sést á mynd 5 hér að framan eru hlutabréfin ofan við 200 daga línuna. Á langtímakorti er þó sláandi hve frávik á milli vísitölunnar og MACD (13,34) á vikukorti eru neikvæð. MACD línan liggur auk þess rétt við núll sem merkir að jafnvægi, hlutleysi, ríkir á milli framboðs og eftirspurnar. Ekki er að finna spennu eða kraft til að knýja hlutabréf upp eða niður á þessu langtímakorti.

Hver er þá niðurstaðan? Hugsanlegt er, og ekki ólíklegt, að framundan sé hækkunarleggur hlutabréfa í desember 2011. Hve langur hann verður eða sterkur er ekki gott að segja. Líklegt er að stóru vísitölurnar, S&P 500, FTSE í London og NYSE Composite (lítur út mjög líkt og FTSE á vikukorti) muni stöðvast við hágildi sumarsins 2011. Þangað eru 8 til 12% sem ætti að nægja í ágætis desemberrall 2011.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita