Um tveggja vikna meltingartími á Wall Street er að baki en fimmtudag og föstudag 16. og 17. ágúst taka hlutabréf að rjúka á ný. Verðbreyting á mælikvarða vísitölu stórfyrirtækjanna í S&P 500 er 2% samtals í vikum 32 og 33 til 17. ágúst 2012. Á mælikvarða heimsvísitölu er hækkun þessar tvær vikur 2,4% en þá þarf að hafa í huga að Asíuvísitalan hækkaði um 3% í 32. viku til 10. ágúst sl. (nánar í töflu 1 hér að neðan).

Þrátt fyrir óvenjulega lítið flökt á tveggja vikna meltingartíma er þrýstingur á söluhlið hverfandi. Raunar er kraftur á eftirspurnarhlið litlu meiri en þó sígur hlutabréfaverð hægt og bítandi upp á við í flestum kauphöllum veraldar. Fimmtudag og föstudag 16. og 17. ágúst er hækkun á Wall Street í aukinni veltu sem líkja má við uppbrot. Lokagengi S&P 500 síðari daginn er 1418,16 og lítill vafi er á því að fjárfestar eru í sóknarhug. Það sýnir hækkun í sóknargreinum umfram varnargreinar og jafnvel þátttaka kauphalla í „sóknarlöndum“ eins og til dæmis í BRIC ríkjunum Brasilíu, Rússlandi, Indlandi og Kína. Kína situr raunar eftir á rauðu ljósi í litakerfi Eignastýringar en Rússland er á gulu ljósi.

Mynd 1 sýnir hvernig S&P 500 hvílir ofan til í viðnámsblokk á verðbilinu 1407 til 1422 og reynir að brjótast alla leið í gegnum hana. Er líklegt að það takist? Það veit enginn ennþá en líkur benda fremur í átt til frekari hækkunar en til snúnings til lækkunar án þess að nýtt hágildi myndist í ágúst 2012. Ein vísbending er að núverandi hækkunarbylgja nær til flestra kauphalla veraldar þótt í mismiklum mæli sé. 

Mynd 2 sýnir línukort af DAX vísitölu þýskra hlutabréfa og FTSE vísitölunni á London Stock Exchange. Um nána fylgni er að ræða á milli þessara vísitalna eins og fylgnilína í neðsta glugga sýnir. Báðar þessar vísitölur hlutabréfa í helstu kauphöllum Evrópu liggja einnig uppi undir viðnámsblokk sem myndast hefur vegna hágilda vorsins 2012. Hvort kraftur bolanna reynist nægur á næstu dögum og vikum til að rjúfa þessi viðnám kemur í ljós. DAX hefur þegar rofið múr við gildið 7000 og lokað ofan við það gildi. Græna línan 

í glugga neðan við dagkortið sýnir PPO (65,170), prósentumyndina af MACD. PPO mælingin er stillt á 65 og 170 á dagkorti sem samsvarar 13 og 34 á vikukorti, tímalengd vegnu meðaltalanna sem beitt er í litakerfi Eignastýringar. Græna PPO línan fyrir DAX rýfur 0-ásinn eftir miðjan júlí (13 vikna línan sker upp í gegnum 34 vikna línuna) og stefnir allhratt til hækkunar. Sé ekki litið á fleiri þætti en dagkort á mynd 2 má auðveldlega draga þá ályktun að DAX (og líklega FTSE) takist að rjúfa viðnám við hágildi frá vorinu 2012 – þrátt fyrir langvarandi barlóm fréttaskýrenda og talspekinga. 

Bandarísk ríkisskuldabréf taka dýfu til marks um áhættusækni fjárfesta

Á leiðréttingartíma hlutabréfa á Wall Street frá lokum marsmánaðar 2012 til júní rennur upp tími skuldabréfa er fjárfestar selja hlutabréf og færa hluta af eignum sínum í skuldabréf. Einkum á þetta við ríkisskuldabréf með mjög löngum meðaltíma (e. duration) þar sem áhrif af lítilli breytingu á markaðskröfu hefur mikil áhrif á verð. Á mynd 2 sést hvernig TLT hækkar mjög hratt í apríl og maí 2012 þegar fjárfestar ryðja fé í skuldabréf. Nokkurt hlé verður á í júní en áframhald þrjár vikur í júlí uns hágildi næst í síðustu heilu vikunni. Eftir það tekur við lækkun síðustu daga í júlí og í ágúst sem við lokun föstudags 17. ágúst hefur hrundið til baka um 50% af hækkun apríl til júlí.

Hreyfingar TLT eru svolítið ýktar vegna þess hve meðaltíminn er langur, yfir 20 ár. Þær eru vel til þess fallnar að endurspegla hugarheim fjárfesta. Verð á TLT rýkur upp í apríl og maí þegar skelfing ríkir á markaði. Mars og júní eru nokkurs konar snúningsmánuðir, jafnræði ríkir á milli bola og bjarna og hvorugir hafa hreina yfirburði. Loks renna upp síðustu dagar í júlí en á þeim sannfærast fjárfestar um að óhætt sé að ráðast til kaupa á hlutabréfum á ný. Um 5,5% lækkun á TLT á aðeins um þremur vikum er allmikil, jafnvel þótt um svo löng skuldabréf sé að ræða.

Á mynd 3 sjást líka 65 daga og 170 daga vegin meðaltöl TLT. Græna 65 daga línan er langt ofan við rauðu 170 daga línuna og báðar halla upp og sýna að TLT er í hækkunarfasa og hefur hækkað mikið síðustu misseri. Fáeina daga í lok mars og byrjun apríl 2012 rekst þó verðið niður fyrir 170 daga línuna – og kortið sýnir að við lokagengið 122 föstudaginn 17. ágúst er innan við 2% niður að rauðu línunni. Fari TLT niður fyrir 170 daga línuna kviknar gult ljós í litakerfi Eignastýringar til marks um að aðgát skuli höfð þar sem TLT er í söfnum.

Í glugga neðan við dagkortið sést markaðskrafa á 10 ára bandarískum ríkisskuldabréfum mars til ágúst 2012. Þótt nokkru muni á markaðskröfu 10 ára og 20 ára skuldabréfa eru hreyfingar hliðstæðar. Krafan er um 2,25% í byrjun apríl 2012 í lok hækkunartíma hlutabréfa og lækkar allhratt á næstu vikum. Í lok júlí er komið að því að krafan hækkar á ný (verð á skuldabréfum lækkar). Krafan við lokun föstudaginn 17. ágúst er 1,82% (ath. hægri skalinn sýnir þá prósentu margfaldaða með 10). Vissulega er ekki neitt á kortinu á mynd 3 sem bendir til þess að lækkun skuldabréfa (hækkun hlutabréfa) sé senn á enda.

Hvað er í stöðunni? Hægfara en stöðug hækkun hlutabréfa, heimsvísitalan á grænu ljósi 

Núverandi hækkunarleggur á markaði alþjóðlegra hlutabréfa telst hafa staðið júní til ágúst 2012 jafnvel þótt miklar sveiflur séu í júní. Eins og til mótvægis við það mikla flökt hefur hækkun í ágúst verið hæg og væg en sígandi og flökt er í lágmarki. Styrkur núverandi hækkunarleggs er ekki síst hve víðtæk hækkun er á markaði en einnig hvernig varnargreinar láta undan síga fyrir sóknargreinum. Í 33. viku 2012 til föstudags 17. ágúst eru aðeins sjö þættir af 36 í hlutabréfablokkum töflu 1 (efstu þrjár blokkir) sem ekki hækka, þar af tvær varnargreinar. Fimm þættir varnargreina (US heilsa, veitur og þrír flokkar bandarískra ríkisskuldabréfa) lækka allir. Heimsvísitala hlutabréfa færst aftur á grænt ljós eftir að hafa verið á gulu ljósi síðustu vikur.

Í töflunni eru athyglisverðar tölur um hækkun í Japan (3,9% og 3,0%) (fyrri talan vísar til verðhækkunar hlutabréfa í 32. viku en sú síðari í 33. viku), Suður-Kóreu (5,3%, 0%), á Spáni (4,3%, 7,3%) og á Ítalíu (2,8%, 3,7%). Þá eru loks hlutabréf gullnámufyrirtækja tekin að hækka (4,6% og 1,1%) og áfram hækka byggingafyrirtæki og húsbúnaður (3,3% og 5,8%). Verð á skuldabréfum lækkar í báðum vikum.

Þrátt fyrir þessar háu tölur sem sérstaklega hafa verið dregnar fram er hækkun heimshlutavísitalnanna hógvær, einkum í viku 33 til föstudags 17. ágúst þegar mánudagur til miðvikudags sýna hreina biðstöðu. Eins og mynd 1 sýnir liggur S&P 500 ofan til í viðnámsblokk sem vísitalan á enn eftir að sigrast á og loka ofan við gildin 1422 til 1425. 

Hvort það tekst í þessum áfanga er ekki gott að segja – en langþráður kraftur í eftirspurn í lykillöndum í Asíu vekur bjartsýni, svo og visst æðruleysi sem virðist ríkja á markaði eftir ógnarfréttir af gjaldþroti Evruríkja sem fjárfestar virðast hafa fengið sig sadda af og skjóta nú skollaeyrum við.

Óttavísitalan VIX leitar í lægstu gildi síðan á árinu 2007

Það er vel þekkt staðreynd að óttavísitalan VIX (e. Volatility Index, flöktvísitala) stendur í öfugu sambandi við vísitölur hlutabréfa, t.d. S&P 500 eins og sýnt er á mynd 4. Á mánaðakorti hefur gildi VIX ekki verið lægra síðan í upphafi árs 2007 og sé mælt eftir lokagildum mánaða (til 17. ágúst 2012) hefur gildi S&P 500 ekki verið hærra síðan í lok árs 2007. Mánaðakortið sýnir vel hina neikvæðu fylgni flöktvísitölu og hlutabréfa. Athyglisvert er að á árunum 2007 til 2009 er VIX leiðandi, þ.e. framvirkur hagvísir. Þannig er lággildi VIX í byrjun árs 2007 en S&P 500 nær ekki hágildi fyrr en í lok október það ár. VIX nær hágildi í hinu ofurháa gildi nær 60 á fyrstu dögum 2009 en hlutabréf ekki lággildi fyrr en um 10. mars það ár. Árin 2010 og 2011 virðist ekki vera um þennan leiðandi eiginleika að ræða hjá VIX.

Hvaða ályktun er hægt að draga af lokastöðu á mynd 4 varðandi framvindu á Wall Street á næstu vikum? Eins og fyrri daginn byggist tæknigreining á því að bera núverandi stöðu saman við það sem gerst hefur á fyrri tímum. Mannlegt eðli breytist ekki og mynstur geta endurtekið sig aftur og aftur þótt ekki sé í nákvæmlega sömu mynd.

Ferill VIX árin 2004 til 2007 þegar S&P 500 fer hækkandi ár fyrir ár án mikilla leiðréttinga hefst einmitt við gildin 14 til 15 og á líkum slóðum og óttavísitalan hvílir í lok föstudags 17. ágúst. Lággildi í þeim lækkunarlegg náði ekki VIX fyrr en í byrjun árs 2007 við gildið 10,40 á mánaðakorti – og á því fyrir höndum langa leið ef sú saga endurtekur sig á næstu misserum. Athyglisvert er að PPO gildið (prósentumæling MACD) á mánaðakorti er við -10% í byrjun árs 2004, á líkum slóðum og lokagildi föstudags 17. ágúst 2012. Frá byrjun árs 2004 fer PPO hækkandi og línurnar (3,7 á mánaðakorti, svara nokkurn veginn til 13 og 34 vikna á vikukorti) skerast svo endanlega snemma árs 2007 þegar VIX tekur að rjúka.

Í dagbók Eignastýringar er á það minnt reglubundið að enginn einn mælikvarði í tæknigreiningu er einhlítur. Sé aðeins dæmt eftir stöðu VIX og SPX á mánaðakortinu á mynd 4 er fátt því til fyrirstöðu að frekari lækkun VIX geti haldið áfram rétt eins og á síðast áratug árin 2004 til 2006. Samkvæmt því gætu hlutabréf í S&P 500 haldið áfram að hækka enn um sinn, a.m.k. upp að hágildi allra tíma frá haustinu 2007 í grennd við 1550. Lokagildið 1418,16 föstudaginn 17. ágúst 2012 er um 9,5% lægra. Jafnvel þótt núverandi hækkunarleggur liggi alla leið þangað án mikilla leiðréttinga er þess naumast að vænta fyrr en á árinu 2013 að nýtt hágildi allra tíma sjái dagsins ljós.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Fyrstu tvær vikur ársins skila hækkun á verði hlutabréfa um allan heim. Af vísitölum 22 landa í töflu 1 hér á eftir eru aðeins tvær sem ekki hækka í annarri viku 2012, FTSE í London og Bolsa vísitalan í Mexíkó – en lækkun beggja er óveruleg. Í fyrsta sinn mánuðum saman hækka allar vísitölur hlutabréfa í Asíu og Kyrrahafslöndum í töflu 1. Kortin benda til þess að snúningur frá lággildi hafi myndast og hækkunarleggur sé í mótun. Enn er ekki unnt að slá því föstu. Hafa þarf í huga að hlutabréf í kauphöllinni í Kína hafa lækkað nærri samfellt síðan í byrjun ágúst sumarið 2009 eða í 30 mánuði og hugsanlega mál að linni (hækkun í víkunni er 3,8%).

Hlutabréf í Evrópu eru harla veikburða eftir mikla lækkun ársins 2011. Hlutabréf í kauphöllinni í London, þau einu á Evrópumarkaði sem eru ekki á rauðu ljósi, munu færast á grænt ljós í næstu viku ef svo fer sem horfir. Evra lækkar um 2,2% gagnvart dollara í vikunni og stendur 15,7% lægra en í hágildi frá 23. október 2009. Síðla föstudags 13. janúar 2012 tilkynnir matsfyrirtækið Standard and Poors um lækkun á lánshæfismati Frakklands og Austurríkis úr AAA í AA+. Holland, Finnland og Luxemborg ásasmt Þýskalandi halda AAA einkunnagjöf sinni en Spánn og Ítalía eru á meðal níu Evrópuríkja sem lækka í lánshæfismati hjá Standard and Poors sem lækkaði lánshæfismat Bandaríkjanna úr AAA í AA+ í ágúst 2011.

Hver leiðtogi Evrópubúa er kemur enn í ljós er Angela Merkel bregst við með því að hvetja kollega sína til dáða, miklu meira þurfi til að koma fjármálum ríkisins á réttan kjöl. Þessi ákvörðun "staðfesti sannfæringu hennar um að þau eigi langa leið fyrir höndum til að vinna traust fjárfesta á ný". Þetta eru vissulega orð að sönnu. Lækkun skulda og skuldahlutfalla er ekki skammtímaverkefni. Evrópubúar eru þó hugsanlega komnir betur á leið en Japanir eða Bandaríkjamenn.

Heimsvísitala Dow Jones hækkar um 1,14% í vikunni til föstudags 13. janúar 2012

Á mynd 1 eru einföld vikukort af heimsvísitölunni ásamt vísitölum hlutabréfa í Asíu og Kyrrahafslöndum, Evrópu og í Bandaríkjunum. Þetta einfalda yfirlit sýnir með ánægjulegum hætti að í fyrsta sinn mánuðum eða misserum saman eru hlutabréf í Asíu leiðandi í hækkun en vísitalan þar hækkar um 2,22% í annarri viku 2012. Á hinn bóginn eru þau fjarri því að vera leiðandi í þeim skilningi að S&P 500 fór í liðinni viku yfir hágildi sitt frá október 2011 (1285,08). Vísitala stórfyrirtækjanna á Wall Street lokar í annarri viku 2012 5,5% neðan við hágildi sitt 1363,61 frá 29. apríl 2011 en Asíu- og Kyrrahafsvísitalan liggur á sama tíma 16 til 17% neðan við hágildi sitt frá fyrri hluta júlí 2011.

Mynd 1 Heimsvísitala Dow Jones (efri til vinstri) hækkar um 1,14% í annarri viku 2012. Asía og Kyrrahafslönd eru leiðandi í hækkun í þeirri viku með 2,22% hækkun en þar munar mestu um Kína, Hong Kong og Singapore (sjá töflu 1).

Mynd 2 Asíu- og Kyrrahafsvísitala hlutabréfa frá mars 2009 og samanburður hennar við S&P 500 (bleika línan).

Þrátt fyrir mjög ánægjulega hækkun Asíuvísitölunnar í annarri viku 2012 sýnir mynd 2 hvernig hún hefur dregist aftur úr S&P 500 frá miðjum júlí 2011 en mismunur þeirra sem myndast hefur á rétt um sex mánuðum er nálægt 15%. Mjög spennandi verður að fylgjast með á næstu vikum hvort Asíukauphallir sækja í sig veðrið til að endurheimta hlutfallslegan styrk. Leiða má að því líkur að framhald núverandi hækkunarleggs á alþjóðlegum markaði hlutabréfa ráðist ekki síst af framvindu í kauphöllum Asíu og Kyrrahafslanda.

Samfelld og mikilvæg hækkun um allan heim í annarri viku 2012

Tafla 1 Annar dálkur töflunnar sýnir nær samfellda hækkun hlutabréfa um allan heim. Fimmti dálkurinn sýnir hve langt er upp að síðasta hágildi (sjá dagsetningu þess í fjórða dálki).

Breytingar í litakerfi Eignastýringar eru svo margar og mikilvægar að þeim er hér stillt upp í töflu 2 til glöggvunar. Indónesía, Malasía og Thailand eru vissulega sterkasti hluti markaðsins í Asíu og Kyrrahafslöndum. Hlutabréf í þeim löndum eru aftur komin á grænt ljós í litakerfinu. Grænt ljós myndast þegar 13 vikna meðaltal hlutabréfavísitölu hækkar og sker 34 vikna meðaltal sömu vísitölu og verðið er þegar búið að hækka upp fyrir báðar línurnar.

Tafla 2 Svo margar breytingar í litakerfinu á græn eða gul ljós kunna að vera vísbending um að meginstefna á alþjóðlegum markaði hlutabréfa sé að snúast aftur til hækkunar.

Í Norður- og Rómönsku Ameríku eru það Brasilía, S&P 500 og Nasdaq sem öll færast af gulu á grænt ljós í sömu vikunni. Enginn einn mælikvarði tæknigreiningar getur staðið einn og óstuddur þannig að kveða megi upp úr um að nú sé lækkunarskeiði lokið og stefna hlutabréfa sé til hækkunar á nýjan leik. Með skurði 13 vikna meðaltals upp í gegnum 34 vikna meðaltal hefur einu af fáeinum skilyrðum nýs hækkunarskeiðs verið fullnægt. Of snemmt er að spá fyrir um hve lengi núverandi hækkunarleggur endist og vafalaust dregur úr bjartsýni hve langa leið vísitölur í Evrópu og í Asíu eiga eftir til að færast á grænt ljós aftur.

Fleira verður til að skyggja á bjartsýni fjárfesta um þessar mundir og óþarft er að minna á linnulausar fréttir af skuldavanda í Evrópu, lækkun lánshæfismats mikilvægra ríkja o.s.frv. Hækkun á meðalgengi dollara og hröð lækkun evru gagnvart dollara vekur jafnframt spurningar. Eðlilegt kann að sýnast að gengi evrunnar sem gjaldmiðils lækki vegna skuldavanda ýmissa aðildarríkja. Í meira en áratug hefur engu að síður ríkt neikvæð fylgni á milli gengis Bandaríkjadollara og hlutabréfa á alþjóðlegum markaði. Svo virðist sem fjárfestar hafi selt dollara til að kaupa hlutabréf á alþjóðlegum markaði á hækkunarskeiði en selt hlutabréfin aftur í lækkun og keypt dollara til að kaupa bandarísk ríkisskuldabréf. Nú virðist sem þessi hegðan hafi breyst. Hugsanlegt er að svonefnd Carry Trade viðskipti hafi færst yfir á evrumarkað. Fjárfestar taka þá lán í evrum, selja evrur til að kaupa Bandaríkjadollara til að kaupa bandarísk hlutabréf. Lítum aðeins nánar á þetta nýlega fyrirbæri sem þó var ríkjandi um langa hríð á síðasta áratug síðustu aldar.

Gengi dollara á alþjóðlegum markaði hækkar um 12% frá maí 2011

Í afar flóknu samhengi helstu stærða á alþjóðlegum gjaldeyrismarkaði er oftar en ekki torvelt að rekja skýringu og jafnvel afleiðingar þess sem maður horfir þú á að gerist. Gengi evru lækkar líklega vegna þess að fjárfestum líst ekki á blikuna í fjárhagsmálum Evrulanda og lækka hlutfall eigna sinna í þeim gjaldmiðli. Gengislækkun kemur Evrulöndum til góða vegna þess að útflutningur verður samkeppnishæfari fyrir vikið og lágt gengi gjaldmiðils laðar að ferðamenn eins og Íslendingar þekkja.

Þessu er öfugt farið í Bandaríkjunum með hækkandi gengi dollara. Útflutningur bandarískra fyrirtækja verður ekki eins samkeppnishæfur og áður. Mynd 3 sýnir S&P 500 á Wall Street síðan vorið 2009 og meðalgengisvísitölu dollarans á sama tíma.

Mynd 3 Síðustu þrjú árin er fátítt að fylgni á milli gengisvísitölu dollara og S&P 500 vísitölu hlutabréfa á Wall Street sé jákvæð. Svo er þó nú um þessar mundir – en fylgni er þó enn veik.

Meðalgengi Bandaríkjadollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum hefur hækkað um 12% frá lokum apríl árið 2011. Ekki leikur vafi á því að í snörpum kipp til hækkunar í maí 2011 var fyrirboði lækkunar á verði hlutabréfa á alþjóðlegum markaði þegar frá lokum apríl 2011 en einkum síðar á árinu. Umtalsverð hækkun á gengi dollarans í desember 2011 og í janúar 2012, samtals að nálgast 4%, vekur spurningar varðandi áframhaldandi hækkun á verði hlutabréfa á sama tíma. Mynd 3 sýnir að fylgni dollarans og hlutabréfa hefur færst frá því að vera neikvæð um 0,50 í byrjun október í +0,16 föstudaginn 13. janúar 2012.

Hækkandi gengi dollarans fylgir að verð á hrávörum, olíu og málmum, svo að dæmi sé tekið, sem skráð er í dollurum, lækkar á markaði eða hækkar minna en ella. Sú lækkun eða minni hækkun kann vissulega að hafa áhrif á verð hlutabréfum í fyrirtækjum sem tengjast þeim markaði en sambandið þar er vissulega óvisst og ekki greinilegt. Sú spurning sem eftir situr og ristir miklu dýpra er hvort neikvæð fylgni á milli gengis Bandaríkjadollara og verðs á hlutabréfum á alþjóðlegum markaði sé að hverfa og breytast í jákvætt samband. Þar væri um grundvallarbreytingu á sambandi á milli mikilvægra stærða á fjármálamarkaði að ræða, breytingu til jákvæðrar fylgni sem var á tíunda áratug síðustu aldar.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Um miðja viku til föstudags 2. desember 2011 er uppi orðrómur um að lausafé evrópskra banka sé að verða uppurið og ný lánsfjárkreppa sé yfirvofandi. Seðlabanki Bandaríkjanna og Evrópu ásamt seðlabönkum Kanada, Bretlands, Sviss og Japans grípa til samhæfðra aðgerða og greiða fyrir lántöku evrópskra banka í dollurum. Fjárfestar á hlutabréfamarkaði um gervallan heim taka fegins hendi vísbendingu um að betri tíð fari í hönd. Heimsvísitala hlutabréfa hækkar um 8,4% í vikunni til föstudags 2. desember 2011 sem er mesta vikuhækkun síðan í mars 2009. Aðgerðir seðlabanka ,,kicked the can down the road rather than solve the crisis“ svo að gripið sé til málfars frá Wall Street. Að þessu sinni er dósinni sparkað aðeins lengra niður götuna en áður að dómi fjárfesta í hlutabréfum.

Frétt um aðgerðir seðlabanka sem birtist miðvikudag 30. nóvember kemur á fjórða degi hækkunar hlutabréfa í Evrópu. Fréttin eykur eftirspurn eftir hlutabréfum sem þegar er hlaupin af stað. Snúninginn sjálfan (e. pivot point) er að finna föstudaginn 25. nóvember 2011 eins og glögglega kemur í ljós á klukkutímakorti DAX vísitölunnar í Frankfurt í Þýskalandi. Sömu mynd sýna bæði CAC vísitalan í Frakklandi og FTSE í London.

Mynd 1 Klukkutímakort af DAX vísitölu hlutabréfa í Þýskalandi sýnir að viðsnúningur varð föstudaginn 25. nóvember sl. og miðvikudagur 30. nóvember er fjórði dagur hækkunar.

Viðsnúningsdagur er mikilvægur í tvennum skilningi. Ekki er rétt, eins og látið er í veðri vaka í fjölmiðlum á fjármálamarkaði, að frétt um aðgerðir seðlabanka hafi hrundið af stað ofurhækkun á markaði hlutabréfa. Hækkun er komin af stað þremur dögum fyrr. Hitt atriðið er þó mikilvægara. Með snúningi á föstudag 25. nóvember 2011 verður mikil hækkun á fjórða degi frá snúningi (nærri 5% á mælikvarða DAX) í rífandi veltu. Miðvikudagur 30. nóvember er þannig ,,löglegur“ staðfestingardagur á hlutabréfamarkaði í Þýskalandi og víðar í Evrópu.

Staðfestingardagur í Frankfurt, París, London; snúningur degi síðar á Wall Street

Staðfestingardagur (e. follow through day) er úr fræðum Investors Business Daily í Los Angeles (sjá www.investors.com). Formlegur hækkunarleggur hlutabréfa telst kominn af stað eftir viðsnúning og síðan staðfestingardag. Staðfestingardagur er minnst á fjórða degi eftir snúning og oftast ekki síðar en tólf dögum eftir viðsnúningsdag (sá dagur talinn með). Á staðfestingardegi þarf hækkun á mælikvarða a.m.k. einnar af fjórum helstu vísitölum í Bandaríkjunum (S&P 500, Dow Jones Industrials, Nasdaq Composite og NYSE Composite) að vera minnst 1,7% í aukinni veltu frá fyrra degi. Staðfesting er til marks um að fagfjárfestar (e. Big Money) hafi hoppað með á lestina. Mikil velta og rífleg hækkun staðfestir að þeir hafi trú á því að stefna hlutabréfa hafi snúist til hækkunar. Þar sem snúningur í Bandaríkjunum telst ekki fyrr en mánudag 28. nóvember sl. er miðvikudagur 30. nóvember þriðji dagur frá snúningi og getur ekki talist staðfestingardagur.

Ekkert rall á markaði hlutabréfa hefst síðustu hálfa öldina nema þessum skilyrðum sé fullnægt. Á hinn bóginn er hægt að finna viðsnúning og síðan staðfestingu án þess að á eftir fylgi rall á hlutabréfamarkaði sem endist í fáeinar vikur. Rannsóknir Williams O‘Neil stofnanda Investors Business Daily ná yfir alla 20. öldina á hlutabréfamarkaði í Bandaríkjum. Á 21. öldinni er heimsmarkaður samofinn. Evrópa hefur verið í sviðsljósi síðustu mánuði og ekki kemur á óvart að atburðir á markaði þar séu leiðandi. Ef til vill þarf að útvíkka rannsóknir O‘Neils til að þær nái til allra helstu kauphalla veraldar og ekki aðeins til Bandaríkjanna. Staðfesting miðvikudag 30. nóvember nær til Þýskalands, Frakklands og Bretlands að minnsta kosti og kann að vera fullnægjandi sem grunnur fyrir nýrri bylgju hækkunar á alþjóðlegum markaði sem varir minnst fáeinar vikur. Fyrir því liggja þó ekki tölfræðilegar rannsóknir eins og gerðar hafa verið á vegum Williams O‘Neil í Bandaríkjunum.

Á mynd 2 er dagkort af heimsvísitölunni og sýnir svo að ekki verður um villst að hækkun er hvern viðskiptadag frá 28. nóvember til 2. desember. Þar mótar aðeins fyrir snúningi föstudaginn 25. nóvember (sjá stutt niðurskott rauðu súlunnar fyrir 25. nóvember) en hann er ekki sterkur á þessu korti. Ánægjulegt er að sjá hækkun alla viðskiptadaga 48. viku vegna þess að Asía kemur inn síðustu dagana og tekur við eftir að Evrópa og Ameríka ,,taka hvíld“ eftir rokuna (sést vel á DAX klukkutímakorti á mynd 1). Dagkort á mynd 2 sýnir yfirlit yfir núverandi hækkunarbylgju sem eftir snúning föstudaginn 25. nóvember telst hefjast 4. október 2011 (sjá langa niðurprjóninn á súlunni næstlengst til vinstri á kortinu). Lágildi föstudaginn 2. desember 2011 myndar hærra lággildi sem er fyrsta skilyrði fyrir að langtímastefna teljist til hækkunar. Næst þarf að mynda hærra hágildi, þ.e. heimsvísitalan þarf að rjúfa mótstöðuna við gildið 245, sjá mynd 2. Er líklegt að það takist í desember 2011? Við lítum á fáein vikukort til að meta líkur á því.

Mynd 2 Dagkortið sýnir hækkun heimsvísitölu Dow Jones dagana 28. nóvember til 2. desember 2011, samtals 8,4% í viku 48.

Vikukort sýna spennandi stöðu eftir snúning – en viðnám á hverju leiti

Á myndum 3 til 5 eru vikukort af DAX, KOSPI í Suður-Kóreu og US-lífstíl í Bandaríkjunum (e. Consumer Discretionary). Öll vikukortin eru spennandi en þau eru valin vegna þess að DAX hefur RS ST (-15%) (afar slakt), Kospi er með RS ST (-4%) (aðeins rétt á eftir S&P 500 mælt yfir síðustu 12 mánuði) og US-lífstíll er með RS ST (+5%) (ein sterkasta atvinnugrein í US), sjá nánar í töflu 1 hér á eftir, næstaftasta dálk.

Þrátt fyrir 10,7% hækkun í 48. viku á DAX langan leið fyrir höndum til að ná fyrri hæðum. Samkvæmt mælingum í töflu 1 eru hlutabréfin nokkurn veginn miðja vegu á milli hágildis sem náðist 2. maí í vor og lággildis frá 9. september í haust, nánar tiltekið 20% neðan við hágildið frá maí 2011. Tæknigreinendur sjá strax viðnám við gildið 6400, hágildi frá október sl. og sumrinu 2010, og eftir það er ekki langt í 200 daga línuna rétt við gildið 6600 (40 vikna línan).

Það er samt freistandi að draga upphallandi göng inn á DAX-kortið sem sýnir að við lokun föstudag 2. desember eru hlutabréfin rétt ofan við miðjulínu í þeim. Hallinn á stefnulínu gangnanna er mjög brattur og svarar líklega til um 50% hækkunar á ári og á eftir að slakna ef framhald verður á hækkun. Hér er myndin máluð frá bæjardyrum bolanna. Gleymum ekki maí 2008 (sjá dagbók Eignastýringar 21. nóvember 2011). Langtímastefna hlutabréfa telst enn til lækkunar þrátt fyrir tilþrif bolanna í vikunni sem leið.

Mynd 3 Vikukort af DAX sýnir snúning í 47. viku, næstsíðustu rauðu súlunni. Hækkun í Frankfurt í viku 48 reynist 10,7%.

Mynd 4 Kospi vísitala hlutabréfa í Suður-Kóreu nálgast viðnámsblokk umhverfis gildið 1950 frá hágildi í október 2011 og sumrinu 2010, og niðurhallandi 200 daga (40 vikna) línu.

Hlutabréf í Suður-Kóreu hafa verið á meðal þeirra sterkustu hlutfallslega á árinu 2011. Verði framhald á þeim hækkunarlegg sem myndast hefur er áhugavert að fylgjast með hvernig viðnámsblokk rétt ofan við núverandi gildi við 1916 rofnar, hugsanlega þegar mánudaginn 5. desember á meðan fjárfestar í Reykjavík eru flestir í fastasvefni.

Vísitala lífstílsfyrirtækja í Bandaríkjunum er aðeins 6,2% undir hágildi sumarsins 2011

Mælt eftir hlutfallslegum styrk er US-lífstíll ekki aðeins ein sterkasta vísitala í Bandaríkjunum heldur hvar sem er á heimsmarkaði hlutabréfa. Samkvæmt töflu 1 eru hlutabréfin aðeins 6,2% undir hágildi frá 6. júlí í sumar og þau eru 18,1% yfir lággildi frá 4. október 2011. Vísitalan er auk þess 4,4% yfir upphafsgildi ársins 2011 en aðeins sex af 33 vísitölum í töflu 1 eru yfir því gildi. Í vikunni til 2. desember skýst vísitalan yfir 40 vikna línuna en það gerir hún raunar líka í byrjun október. Viðnám er í niðurhallandi stefnulínu sem dregin er frá hágildi í júlí 2011 niður á hágildi í október. Ef framhald verður á hækkun á markaði alþjóðlegra hlutabréfa nú síðar í desember munu lífstílsfyrirtæki rjúfa þessa mótstöðu og það jafnvel þegar í vikunni sem hefst mánudag 5. desember 2011.

Mynd 5 Lífstílsfyrirtæki í Bandaríkjunum (e. Consumer Discretionary) hafa staðið sig vel í mikilli lækkun undanfarinna mánaða.

Niðurhallandi stefnulínu frá hágildum sumarsins 2011 til hágildis í október sl. er hægt að draga á kortin frá Seoul og Frankfurt líka. Frá bæjardyrum bjarndýranna má líta þannig á að margar vísitölur hlutabréfa séu aðkrepptar í þríhyrningi á milli slíkarar niðurhallandi stefnulínu (sjá mynd 5) og upphallandi stefnulínu sem dregin er frá lággildi í október til lággildis í nóvember. Þessi þríhyrningur, segja birnirnir, getur allt eins rofnað niður á við eins og upp á við. Jú, það er rétt, en kraftur uppsveiflunnar í 48. viku þegar helstu vísitölur um allan heim hækka um 5 til 10% færir lóðin á vogarskál líkindareiknings yfir til bolanna að því er virðist.

Hvað er í stöðunni? Vika 48 skilar meiri hækkun en nokkur vika síðan í mars 2009

Tafla 1 Byggingafyrirtæki í Bandaríkjunum hækka um 12,2% í vikunni til föstudags 2. desember og Euro Stoxx 50 fyrirtækin hækka um 11%.

Ljósakerfið í töflu 1 hefur tekið stakkaskiptum í 48. viku eftir eina bestu vikuhækkun sögunnar. Ellefu vísitölur hlutabréfa af 33 fara af rauðu ljósi á gult og tvær á grænt. Í lok viku 48 eru 17 vísitölur hlutabréfa eftir á rauðu ljósi eða rétt um helmingur (17 af 33). Eftir róstusamt sumar og haust þar sem flökt á markaði hefur verið meira mánuðum saman en algengt er hefur myndast mikill munur í styrk á milli hlutabréfa í kauphöllum víðs vegar um heiminn. Vafalaust er ekkert óeðlilegt að gangur í hlutabréfum sé ólíkur eftir því hvert er litið er á heimsmarkaði. S&P 500 er áfram viðmið og tölurnar í næstaftasta dálki sýna hækkun umfram viðmið síðustu fjóra ársfjórðunga þar sem sá síðasti hefur tvöfalt vægi á við hina fyrri þrjá. Bil á milli hinna slökustu og þeirra bestu er gríðarlegt. Spánn og Euro Stoxx 50 eru 23% neðan við S&P 500 en vísitölur US neysluvara og gullnámufyrirtækja eru 8% ofan við. Þá eru ónefndar vísitölur eðalmálmanna gulls og silfurs sem hafa hækkað um 30 og 33% meira en S&P 500. Yfir 30% bil hlýtur að teljast mikið, yfir 50% mjög óvenjulegt.

Evrópublokkin að Bretlandi undanskildu er veikust en Kína, Hong Kong, Singapore og Taiwan eru líka hlutfallslega veik. Brasilía er með -18% og Rússland með -14% og Indland með -12%. Í ljósi þessarar miklu dreifingar í hlutfallslegum styrk þegar mælt er yfir 12 mánuði sem hér er dregin fram í dagsljósið vaknar sú spurning hvort sterkir hlutar markaðsins dragi hina veikari með sér til hækkunar – eða öfugt. Langtímastefna hlutabréfa er enn til lækkunar (þar til tekst að mynda hærra hágildi yfir hágildi frá október 2011). Þess vegna má ekki gleymast að kannske vinna bjarndýrin þennan slag, jafnvel þótt bolar teljist á margan hátt sigurstranglegir eftir þrumuvikuna til 2. desember 2011. Við sýnum að lokum þrjú kort sem ná frá upphafi uppsveiflunnar í mars 2009 og sýna bæði styrk og veikleika þriggja mikilvægra vísitalna.

Langtímakort bera merki veikleika í eftirspurn

Byrjum á Shanghai vísitölunni í Kína sem rís nánast lóðrétt upp frá snúningi í lok árs 2008 og hækkar án afláts til 4. ágúst sumarið 2009 (mynd 6). Eftir það tekur við samfelld runa af lækkandi hágildum og lækkandi lággildum allar götur til október 2011. Takið eftir að lággildi í október 2011 er lægra en lágildi í júní 2010; en lággildi MACD línunnar er hærra í október 2011 en sumarið 2010. Þarna er að finna jákvætt frávik (raunar varla mælanlegt) sem er eitt frumskilyrða fyrir nýjum hækkunarlegg.

Mynd 6 Hlutabréf í Shanghai hafa ekki verið hagstæð fjárfestum með langar stöður en lækkunarskeið nær aftur til 4. ágúst 2009.

Verður það hækkunarskeið burðarás í nýrri uppsveiflu á alþjóðlegum markaði? Líklega ekki. Þótt MACD hafi myndað jákvætt frávik eins og jafnan gerist á undan snúningi til hækkunar langtímastefnu er kraftur ekki mikill. Sterkt viðnám liggur í blokkinni á milli 2500 og 2600 og tímasóun er að ræða uppskot til hækkunar fyrr en sú blokk er að baki.

Lítum næst á FTSE í London en hlutfallslegur styrkur hennar er -6% á eftir viðmiði reiknað yfir 12 mánuði en á pari þegar litið er til síðustu fjögurra ára (tafla 1). Langtímakortið er hálfskelfilegt. Risastórt hauss- og axlamynstur hefur myndast frá apríl 2010. Öllu lakara er að MACD (13,34) á vikukorti myndar vígaleg neikvætt frávik, alls ekki jákvætt frávik sem jafnan birtist á undan snúningi langtímastefnu til hækkunar. Við þessar aðstæður geta hlutabréf vissulega hækkað en líklega er um bjarndýrsrall að ræða (á móti langtímastefu hlutabréfa). Takið eftir að hágildi á vinstri öxl liggur við gildið 5800. Það er aðeins 3,6% ofan við lokagildi föstudaginn 2. desember en rétt neðan við er hágildi frá október sl. Best er að doka við og sjá hvernig FTSE reiðir af í átökum við þessa mótstöðu.

Mynd 7 FTSE vísitalan í London. Lággildi sumarið 2011 er við 4800 við sama gildi og sumarið 2010. Neikvæð frávik MACD (13,34) eru sláandi og RSI ekki uppörvandi.

Mynd 8 Kauphallarsjóðurinn XLY speglar US-lífstíl, eina sterkustu atvinnugrein á heimsmarkaði hlutabréfa. Lággildi í október er með stuðningi frá hágildi í apríl 2010 – en MACD sýnir verulega neikvætt frávik.

Við komum þá loks að US-lífstíl (e. Consumer Discretionary) sem er ein sterkasta atvinnugrein á hlutabréfamarkaði í Bandaríkjunum. Eins og sést á mynd 5 hér að framan eru hlutabréfin ofan við 200 daga línuna. Á langtímakorti er þó sláandi hve frávik á milli vísitölunnar og MACD (13,34) á vikukorti eru neikvæð. MACD línan liggur auk þess rétt við núll sem merkir að jafnvægi, hlutleysi, ríkir á milli framboðs og eftirspurnar. Ekki er að finna spennu eða kraft til að knýja hlutabréf upp eða niður á þessu langtímakorti.

Hver er þá niðurstaðan? Hugsanlegt er, og ekki ólíklegt, að framundan sé hækkunarleggur hlutabréfa í desember 2011. Hve langur hann verður eða sterkur er ekki gott að segja. Líklegt er að stóru vísitölurnar, S&P 500, FTSE í London og NYSE Composite (lítur út mjög líkt og FTSE á vikukorti) muni stöðvast við hágildi sumarsins 2011. Þangað eru 8 til 12% sem ætti að nægja í ágætis desemberrall 2011.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita