Mjög harkaleg lækkun á verði alþjóðlegra hlutabréfa sem hófst síðustu dagana í júlí og fyrstu dagana í ágúst hægði á sér í annarri viku ágúst en herti á sér aftur vikuna 15. til 19. ágúst. Vikukort á mynd 1 sýnir DAX vísitöluna í kauphöllinni í Frankfurt í Þýskalandi þar sem lækkun hefur verið hvað mest. Í vikunni til föstudags 19. ágúst var lækkun 8,63% en frá því að lækkun hófst í lok júlí sl. er hún um 25%. Mælikvarðarnir báðir í gluggunum, RSI(14) í efri glugga og CCI(20) í þeim neðri, sýna lág gildi sem að jafnaði boða áframhald lækkunar. Græna línan á kortinu, 13 vikna vegið meðaltal af DAX, skar í fyrri hluta ágústmánaðar niður í gegnum 34 vikna línuna sem táknar að jafnaði áframhald á lækkun framundan. Enginn mælikvarði er þó fullkominn og líta ber á þessar niðurstöður sem vísbendingar.
Mynd 1 DAX vísitalan í Þýskalandi hefur lækkað skelfilega síðustu þrjár vikur. Vikukort sýnir 13 vikna meðaltal lækka niður fyrir 34 vikna línuna; CCI lækkar niður fyrir -400, hækkar en er þó enn við -300. RSI er aðeins 23,27 við lok föstudags 19. ágúst 2011.
Spurningin um hvert framhaldið verður brennur á allra vörum. Svarið veit enginn. Enginn getur með vissu sagt fyrir um hvort sú harkalega lækkun sem brast á í lok júlí sl. með ógnarsölu í fyrstu viku í ágúst og hélt áfram í þeirri þriðju er fyrsti leggur í langvinnum bjarndýrsmarkaði (e. bear market) eða aðeins óvenjulega harkaleg dýfa. Skilgreining á bjarndýrsmarkaði er lækkun sem er 20% eða meira mælt eftir vísitölum sem ná vítt og breitt um markaðinn. Lækkun hlutabréfa er vel kunn í vikunum ágúst til október. Þær árvissu leiðréttingar á verði hafa ekki jafnaðarlega þau einkenni ógnarsölu (e. panic selling) sem nú hefur orðið í flestum kauphöllum veraldar.
Mynd 2 DAX vísitalan á vikukorti frá október 2008. Lækkun frá hágildi í lok apríl 2011 er meiri en 50% af hækkun frá lággildi í mars 2009 – og að mestu aðeins á fjórum vikum.
Annað vikukort af DAX vísitölunni í Frankfurt á mynd 2 sýnir að lækkun frá hágildi í lok apríl 2011 nemur nú meira en 50% hækkunar vísitölunnar allt frá lægsta gildi í mars 2009. Gildi RSI(14) á vikukorti er aðeins 23,27 og hefur ekki verið jafnlágt síðan ógnarsala reið síðast yfir markaðinn í október 2008. MACD stöplarit í glugga neðan við DAX-vikukortið sýnir gildið -200 og hefur ekki legið jafnlágt síðan í október 2008. Stöplarnir sýna mismun á MACD-línunni (hér mismunur á 12 vikna og 26 vikna vegnum meðaltölum) og svonefndri merkjalínu (e. signal line) sem er 9 daga vegið meðaltal MACD-línunnar. Engin leið er að draga aðra ályktun af þessum kortum en að ástandið er alvarlegt; svo alvarlegt að ólíklegt er að orsakir þess gufi upp og hverfi eins og dögg fyrir sólu á fáum dögum.
Lækkun hlutabréfa er almenn og nær til flestra kauphalla veraldar
Heimsvísitala Dow Jones á mynd 2 lækkar um 3,9% í vikunni til föstudags 19. ágúst. Í samanburði við DAX vísitöluna á mynd er lækkun heimsvísitölunnar hófleg enda er hér um sjálft meðaltal meðaltalanna að ræða. Í lok síðustu viku er lækkun frá hágildi í lok apríl um 19% og nemur nú við 38,2% Fibonacci bandið þar sem viðnáms er að vænta. Eins og kortið sýnir lék heimsvísitalan um langan tíma á bilinu 210 til 230 og sveiflast um flatan ás frá október 2009 til september 2010.
Mynd 3 Heimsvísitala Dow Jones hvílir rétt ofan við gildið 220 en um þann lárétta ás sveiflast vísitalan frá október 2009 til september 2010.
Meðaltal meðaltalanna sýnir jafnan minna flökt en vísitölur einstakra landa en í heimsvísitölunni munu vera hátt í 1500 fyrirtæki skráð í kauphöllum víðs vegar um heiminn. Engu að síður hefur skörp lækkun í ágúst 2011 leitt til þess að CCI(20) slær niður í gildið -300 sem er afar sjaldgæft. Jafnvel í lækkuninni miklu haustið 2008 sem mörgum er minnisstæð fór CCI(20) ekki alveg eins neðarlega og í ágúst 2011. Ástæður þekkjum við ekki enn en þær koma í ljós á næstunni. Annaðhvort hefur flökt aukist til muna á alþjóðlegum markaði hlutabréfa þessi þrjú ár síðan 2008 svo að mælikvarðar sýna nú ýktari gildi en áður var - eða lækkun í ágúst 2011 er alvarleg og leiðir af sér lækkunartímabil til margra vikna eða mánaða.
Fleiri dæmi til samanburðar sýna að allt er á eina bókina lært þessar vikurnar
Myndir 4 og 5 sýna Bovespa vísitöluna í Brasilíu og Nasdaq Composite vísitölu tæknifyrirtækja í Bandaríkjunum. Á bæði kortin hafa verið dregnar mælingar sem sýna lækkun síðustu vikna sem hlutfall af heildarhækkun frá lággildi í fyrri hluta mars 2009. Samanburður sýnir að Bovespa, eins og DAX í Frankfurt, hefur þegar lækkað um helming af allri hækkun frá mars 2009 til hágildis í nóvember 2010 en Nasdaq Composite ,,aðeins" um 38,2%, mjög líkt og heimsvísitalan á mynd 3 hér að ofan.
Það er líka athyglisvert að bera saman allan feril þessara vísitalna frá mars 2009. Þá snerist meginstefna (langtímastefna) hlutabréfa á alþjóðlegum markaði til hækkunar eftir 18 mánaða bjarndýrsmarkað; á síðustu dögum hefur meginstefna snúist til lækkunar í Bandaríkjunum og í Evrópu en í Brasilíu og í Kína, svo að dæmi séu tekin, er snúningur til lækkunar mun fyrr í vor (sjá Brasilíu á mynd 4).
Því hefur verið velt upp í dagbók Eignastýringar hvort Brasilía, Kína og Indland, þar sem eftirspurn eftir hlutabréfum hefur verið afar veik á síðustu misserum, ættu ef til vill eftir að leiða heimsmarkaðinn upp í nýjan legg til hækkunar í lok sumars eða í haust. En þessi lönd hafa alls engan nýjan styrk sýnt í lækkunarhrinu ágústmánaðar 2011. Þvert á móti hefur umframboð hlutabréfa aukist þar enn og jafnvel meira en annars staðar. Það skal tekið fram að hér kann að vera um áhrif frá alþjóðlegum fjárfestum að ræða; fjárfestum sem flytja eignir fram og aftur um hnöttinn og valda oft flökti með tilfæringum sínum. Slík áhrif eru vel kunn á markaði í Frankfurt á síðasta áratug. Hugsanlegt er að óvenjumikil lækkun á DAX á síðustu vikum eigi rætur að rekja til flutnings fjármuna frá Þýskalandi - eða a.m.k. frá þýskum hlutabréfum yfir í þýsk skuldabréf.
Mynd 4 Frá hágildi í október 2010 hefur Bovespa vísitalan í Brasilíu lækkað um 50% af hækkun sinni frá mars 2009. Bovespa hefur verið á rauðu ljósi í litakerfi Eignastýringar frá mars 2011.
Mynd 5 Nasdaq Composite, vísitala tæknifyrirtækja í Bandaríkjunum, hefur hlutfallslega lækkað minna en DAX eða Bovespa og liggur við lokun föstudaginn 19. ágúst rétt ofan við 38,2% Fibonacci bandið. Þar er jafnframt að finna stuðning nálægt gildinu 2300 frá árinu 2010.
Lækkun Nasdaq Composite frá hágildi í júlí 2011 til föstudagsins 19. ágúst er um 19%. Vikukort af Nasdaq vísitölunni frá haustinu 2008 sýnir að mikils stuðnings er að vænta við 38,2% Fibonacci bandið. Í lækkun eða hækkun hlutabréfa eru Fibonacci gildin sem sjást á myndunum hér að ofan oft merki um stuðning eða viðnám. Við Nasdaq gildið 2300 var stuðningur vorið 2010 sem síðan rofnaði og varð viðnám - sem var rofið í uppskoti í ágúst og september 2010 og er nú orðið að stuðningslínu aftur. Rofinn stuðningur verður viðnám, rofið viðnám verður stuðningur. Þess vegna má hugsanlega vænta roku í hlutabréfum einhvern tíma á næstu dögum eða tveimur til þremur vikum. Betra er að fara fram með gát. Rokur í lækkunarmarkaði eru sérstaklega viðsjárverðar. Þær vara ef til vill aðeins fáa daga og lýkur með gapi niður rétt eins og rokunni frá 11. til 17. ágúst lauk nú í vikunni.
Hver er staðan? 19 af 22 löndum í efri hluta töflu 1 eru á rauðu ljósi
Fara þarf aftur til ársins 2008 til að finna aðra eins ásýnd á litakerfi Eignastýringar í töflu 1 eins og í 33. viku 2011. Aðeins tvö græn ljós eru eftir í landavísitölum, þ.e. í Indónesíu og í Thailandi. Gullnámufyrirtæki í Bandaríkjunum eru með þriðja græna ljósið af öllum 33 þáttum alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs. Ekki er að undra að grænu ljósin eru í skuldabréfahlutanum núna; skuldabréf í Bandaríkjunum hafa hækkað mikið í verði og markaðskrafa er með lægsta móti í sögulegu samhengi. Eðalmálmarnir gull og silfur hafa hækkað mikið og evra og yen eru líka á grænu ljósi.
Tafla 1 Aðeins þrjú græn ljós loga eftir af 33 þáttum alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs í lok 33. viku. Vísbendingum um að lækkun síðustu fjögurra vikna sé upphaf lengra lækkunarskeiðs fjölgar með hverjum degi sem líður.
Þriðji dálkur töflunnar sem sýnir hækkun frá upphafi árs 2011 er skelfilegur á að líta en flestar tölur eru rauðar. Mest er lækkun sem af er ári í Brasilíu, 23,4%, en byggingafyrirtæki í Bandaríkjunum (-24,2), fjármálafyrirtæki þar (23,9), Euro Stoxx 50 (23,8), Frakkland, Þýskaland og Indland fylgja fast í kjölfarið. Allar þessar tölur sýna að lækkun hlutabréfa á síðustu vikum verður að taka alvarlega og bregðast við eins og reglur kveða á um í hverju tilviki fyrir sig.
Mynd 6 Varnar- og sókargreinar í samanburði við SPY, kauphallarsjóð sem fylgir S&P 500, frá 7. júlí sl., en vísitalan náði hágildi fyrir lækkun þann dag.
Mynd 6 sýnir til frekari skýringar samanburð á verðbreytingum hlutabréfa mismunandi atvinnugreina í Bandaríkjunum en þar er oft að finna vísbendingar um hug fjárfesta. Myndin nær frá frá hágildi 7. júlí til lokagildis föstudags 19. ágúst. Bláa línan sýnir SPY, kauphallarsjóð sem fylgir S&P 500 vísitölunni. Rauða og purpuralínan ofan við SPY sýna veitufyryirtæki og neysluvörur sem báðar eru varnargreinar sem lækka minna en aðrar þegar kemur til bjarnarmarkaðs. Græna línan og appelsínugula neðan við SPY sýna lífstíl og efni og málma (e. Materials) sem báðar eru sóknargreinar. Hækkandi sóknargreinar leiða markað í hækkun; að sóknargreinar leiði lækkun sýnir fram á áhrif bjarndýrsmarkaðsins. Fjárfestar leita þá skjóls í varnargreinum (t.d. veitum og neysluvörum en einnig heilsu) sem einmitt eru hækkandi um þessar mundir.
Fyrir áhugamenn um Day Trading og Swing Trading og okkur öll hin líka
Hér að ofan er reynt að leiða líkur að því hver framvinda verður á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði eftir verðlækkun sem víða er á milli 15 og 25% en samkvæmt almennri skilgreiningu tekur bjarndýrsmarkaður við eftir 20% lækkun sem staðfest er af vísitölum margra mikilvægra kaupahalla. Af þeim ástæðum hefur áhersla verið á meginstefnu markaðsins og vikukort sem sýna vel langtímastefnu hlutabréfa.
Við lifum þó öll og hrærumst á lifandi stund og fylgjust með framvindu á markaði klukkutíma fyrir klukkutíma. Fyrir áhugamenn um kaup og sölu innan dagsins (e. Day Trading) eða innan fáeinna daga sýnir mynd 7 skemmtilega uppsetningu nokkurra mælikvarða í tæknigreiningu. Dagkaupmenn opna að jafnaði stöður til að loka þeim aftur fyrir lokun markaðs en Swing Traders eru þeir nefndir sem taka stöður til fáeinna daga í senn. Þeir beina sjónum sínum oft að fimm til átta daga sveiflu hlutabréfa á Wall Street eða annars staðar sem er einmitt viðfangsefni hér.
Klukkutímakortið á mynd 7 kann að virðast flókið í fyrstu en svo er alls ekki. Súlurnar sýna hæsta, lægsta og lokagildi hvers klukkutíma, rauð súla fyrir lækkun og blá fyrir hækkun. Í efsta glugga er RSI(15) mælikvarði og kemur ekki mikið við sögu. Mikilvægust er gráa línan á klukkutímakortinu og sú græna sem fylgir henni með töf. Þar eru á ferðinni MACD (PPO)(13,34) á klukkutímakorti og græna línan er merkjalína sem er níu klukkutíma meðaltal. Í neðsta glugganum er þessi sami mælikvarði endurtekinn til að auðvelda skilning á kortinu. Í glugganum þar ofan við er Slow Stochastic sem er mjög fljótur til að sýna merki um breytingu á stefnu.
Mynd 7 Klukkutímakort af SPY, kauphallarsjóði sem speglar S&P 500. Mælikvarðarnir á kortinu reynast vel við greiningu á dagstefnu hlutabréfa á Wall Street.
Gyllta línan á kortinu er 84 klukkutíma meðaltal sem samsvarar 13 daga línu á dagkorti og er vísbending um dagstefnuna sjálfa. Loks er önnur grá lína á kortinu sem er 13 klukkutíma vegið meðaltal og er vísbending um klukkutímastefnuna.
Þótt hér séu rýmisins vegna aðeins sýndar fjórar vikur sést vel hve markviss mælikvarði MACD (13,34,9) á klukkutímakorti er fyrir kaup og sölu hlutabréfa til fáeinna daga. Eins og fyrr segir er hér einblínt á kaup til fáeinna daga og hækkunarlegginn í fimm til átta daga sveiflunni á Wall Street. Kortið sýnir að skurðpunktar merkjalínu og MACD línu vísa vel á snúning á klukkutímastefnu markaðsins. Auðvitað er mælikvarinn ekki einhlítur fremur en aðrir. Þegar sveiflur endast í tvo til fimm daga gefur hann þó afar góðar ábendingar um rétta tímann til að opna stöður og loka þeim aftur.
Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita
