Í hækkandi verði á hlutabréfum á Wall Street þrjár vikur til föstudags 10. maí 2013 eru sóknargreinar á Wall Street leiðandi á nýjan leik eftir nokkra ládeyðu frá byrjun ársins. Mynd 1 sýnir tvær stærstu sóknargreinarnar, fjármál og tækni, sem mynda lággildi á dagkorti 18. apríl sl. en taka síðan sterka roku. XLK, kauphallarsjóður sem fylgir vísitölu tæknigeirans í S&P 500, hækkar um nálægt 6% síðustu þrjár vikur en US fjármál nokkru minna.

Í glugga neðan við dagkort á mynd 1 er sýndur hlutfallslegur styrkur (e. Relative Strength) US fjármála og US tækni. Tæknifyrirtækin lækka allt frá ársbyrjun 2013 í hlutfalli við S&P 500 þar til kemur að snúningi frá lággildi seint í apríl sl. US fjármál eru heldur sterkari hlutfallslega. Græna línan sýnir að styrkur í hlutfalli við S&P 500 helst á sömu slóðum seint í apríl 2013 og í upphafi þess árs; fjármálageirinn heldur í við meðaltalið. Eftir snúning frá lággildi seint í apríl sækja fjármálafyrirtækin í sig veðrið. Það eru þó ekki bankar sem leiða för enn sem komið er heldur tryggingafyrirtæki og ýmis sérhæfð fjármálafyrirtæki.

Apple vegur þungt í vísitölum og hækkar ríflega 10% frá síðustu viku í apríl 2013

Stærstu fyrirtækin í tæknigeiranum á Wall Street eru Apple, Microsoft, Google og IBM og er breyting verðs á hlutabréfum þeirra frá áramótum til föstudags 10. maí 2013 sýnd á mynd 2. Hlutabréf í Apple eru enn 13,8% undir áramótagildinu þrátt fyrir um 10% hækkun frá lággildi 18. apríl sl. Hlutabréf í Google og Microsoft hafa líka hækkað yfir 10% frá þeim tíma en hlutabréf í IBM

sem eru veikara á markaði hafa hækkað um 7% frá lággildinu. Hækkun þessara fjögurra tæknirisa skýrir að verulegu leyti hvernig US tækni endurheimtir hlutfallslegan styrk sinn frá 18. apríl sl. og verður leiðandi á Wall Street á nýjan leik.

Apple er stærsta tæknifyrirtækið á markaði og mörgum fjárfestum efst í huga vegna ríflega sexföldunar í verði frá mars 2009 til september 2012. Hágildið er 693,21 þann 21. september 2012. Þá tekur við hatrammur lækkunarleggur (sjá mánaðakort af hlutabréfum í Apple á mynd 3) sem nær lággildi í 392,57 þann 19. apríl 2013. Margur spyr sig þeirrar spurningar hve lengi Apple muni hækka frá lággildinu í apríl. Nær Apple yfir $500 á ný á næstu vikum eða jafnvel yfir $600?

Enginn er þess umkominn að svara þessum spurningum svo að vit sé í. Óhætt er samt að segja að hlutabréf í Apple munu fylgja markaðnum, a.m.k. að hluta til. Eftir yfir sexföldun í verði á þremur og hálfu ári kemur ekki á óvart að hvíldarskeið taki við. Það gæti varað marga mánuði frá september 2012, jafnvel ár, en tæpir átta mánuðir eru þegar að baki. MACD prósentulínan í glugga neðan við vikukortið sýnir að hlutabréfin voru yfirseld þegar verðið fór niður fyrir $400. Þar er einnig að finna sterkan stuðning frá hágildi í október 2011. MACD línan hefur skorið merkjalínuna á leiðinni upp aftur. Ef bolamarkaður á Wall Street (og raunar um allan heim) heldur áfram næstu vikur er líklegt að verð á hlutabréfum í Apple nái frekari leiðréttingu, ekki síst ef tæknigeirinn verður áfram leiðandi í hækkun (nánar hér á eftir).

Rjúkandi bolamarkaður ríkir í öllum helstu kauphöllum í fyrri hluta maí 2013

Tafla 1 sýnir svo að ekki verður um villst að ný roka á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði nær til helstu kauphalla vítt og breytt. Í litakerfi Eignastýringar eru aðeins Brasilía og Rússland á rauðu ljósi og hækka ekki í 19. viku 2013 til föstudags 10. maí þótt hækkun sé á báðum stöðum í fyrri viku. Þá eru hlutabréf í Kína og í Suður-Kóreu einnig veik – svo og gullverð og hlutabréf í gullnámufyrirtækjum á Wall Street. Annars staðar hafa fjárfestar gefið bjartsýni sinni lausan tauminn og snúa ,,Sell In May And Go Away” alveg á hvolf – eins og þeir gerðu einnig í lok maí árið 2012.

Að ofan er rakið hvernig sóknargreinar, bæði fjármál og tækni og líka lífstíll og líftækni, eru leiðandi í hækkunarleggnum – og þau merki benda til þess að enn geti hækkun haldið áfram um skeið. Fjárfestar auka vægi sóknargreina í söfnum sínum en á móti minnkar vægi varnargreina. US veitur lækka um 2,6% í vikunni til föstudags 10. maí og US neysla um 0,6%. US heilsa hækkar um 1,1% en þá hækkun er án vafa að rekja til tæknifyrirtækja í heilsugeiranum svo og til líftæknifyrirtækja en vísitala þeirra hækkar tæp 4% samtals á síðustu tveimur vikum.

Hlutabréfin rjúka – önnur en í varnargreinum á Wall Street og að auki verða ríkisskuldabréf að gefa eftir. Allir þrír flokkar bandarískra ríkisskuldabréfa (sjá efstu línur í neðstu blokk töflunnar) lækka í verði í bæði 18. og 19. viku 2013 og liggur verð þeirra nokkru neðan við áramótagildin. Þá lækkar einnig verð á gulli áfram en hrávörur standa í stað séu vikurnar tvær teknar saman. Einnig er athyglisvert að gengi evru gagnvart dollara fellur á gult ljós af grænu í 19. viku en meðalgengi dollara hækkar áfram um 1,3%.

Hlutabréf á Wall Street rífa sig upp úr bjarndýrsmarkaði síðustu þrettán ára

Einn mánuður er of stuttur tími til að lýsa yfir að þrettán ára bjarndýrsmarkaður á Wall Street og víðast hvar í helstu kauphöllum sé að baki. Engu að síður er það hugsanlegt og fjárfestar líta nú framtíðina í nýju ljósi. Þrettán ára bjarndýrsmarkaður er engan veginn stutt tímabil – en í aðdraganda uppbrots árið 1981 var nær tuttugu ára bjarndýrsmarkaður. Sagan endurtekur sig alltaf en sjaldan í alveg sömu mynd. Í bráð er best að reikna með því að uppbrot S&P 500, DAX og fleiri vísitalna yfir hæstu hágildi frá 2007 muni halda. Slíkt uppbrot nefnist Blue Sky Breakout þar sem ekki er að finna frekari viðnám vegna fyrri sögulegra gilda. Rofið viðnám við fyrrum hæstu hágildi mynda nú stuðning í dýfu ef til hennar kæmi.

Byrjum á að líta á 117 ára feril Dow Jones Industrials, elstu formlega skráðu vísitölunnar, en hún birtist fyrst í Wall Street Journal þann 26. maí 1896 og var einfaldlega meðalverð á hlutabréfum í 12 helstu skráðum félögum í kauphöllinni á Wall Street. Árið 2011 kom út hjá Wiley & Sons Inc. bókin Super Boom: Why the Dow Jones Will Hit 38,820 and How You Can Profit From It eftir Jeffrey A. Hirsch, en hann er ásamt föður sínum Yale Hirsch mörgum að góðu kunnur fyrir Stock Trader’s Almanac sem út hefur komið í um fjóra áratugi.

Í Super Boom sýnir Jeffrey fram á að þrisvar sinnum á 20. öldinni hækkaði Dow Jones samfellt í einum hækkunarlegg um 500% eða meira (sjá grænu kassana á mynd 4). Aðstæður í aðdraganda þessara miklu hækkunarleggja voru að ýmsu leyti hliðstæðar og áttu mikilvæga þætti sameiginlega. Einn þeirra var mikil verðbólga sem vissulega á ekki við á árinu 2013 eða síðustu 13 árin.

Í Super Boom setur Jeffrey Hirsch fram reiknaðan feril fyrir Dow Jones Industrials þar sem hann á ekki von á uppbroti yfir 2007 hágildið fyrr en á árunum 2017 eða 2018. Eftir það gerir hann ráð fyrir hækkunarlegg fram til ársins 2025 sem færir með sér a.m.k. 500% hækkun vísitölunnar (sexföldun eða meira) reiknað frá lággildi 2009 sem er 6470. Þannig fæst gildið 38820 sem er einfaldlega 6470x6.

Jeffrey átti von á því við vinnslu bókarinnar árið 2010 að verðbólga ykist árin 2013 til 2016 vegna peningaprentunar helstu seðlabanka iðnríkjanna. Við slíkar aðstæður eiga hlutabréf erfitt uppdráttar (telur hann) og á von á lækkun Dow frá gildinu 14000 niður að gildinu 8000 árið 2014. Hann á von á því að Bandaríkjamenn dragi herlið sitt heim frá Afghanistan 2014 til 2015 og að draga taki úr verðbólgu árin 2017 til 2018. Á þeim tíma verður uppbrot frá 18 ára bjarndýrsmarkaði sem mótar upphaf hækkunarleggs með a.m.k. 500% hækkun til ársins 2025.

Sagan endurtekur sig jafnan en ekki í sömu mynd. Hugsanlega eigum við eftir dýfu Jeffreys niður undir gildið 8000 á árunum 2013 til 2015. Annar möguleiki er að væntingar fjárfesta til mikillar hækkunar á verði hlutabréfa, svo og mikil áhrif af lágum vöxtum og aukningu peningamagns hafi flýtt atburðarásinni um fimm ár. Uppbrot er að baki og hækkunarleggurinn sögulegi er hugsanlega framundan.

Dow Jones á árunum 2011 til 2013: talsvert rúm til frekari hækkunar

Jeffrey A. Hirsch setur fram sýn til 15 ára frá 2010 til 2025 í Super Boom sem er gagnleg og áhugaverð. Arthur Hill, annar af höfundum Market Message hjá StockCharts.com, greinir árin 2011 til 2013 til að móta mynd af hugsanlegri framvindu á Wall Street. Arthur dregur sterka

stuðningslínu sem nær aftur til ársins 2011 til hins mikla snúnings frá lággildi eftir hrun í alþjóðlegum kauphöllum er fjárfestar óttuðust að gjaldmiðilskerfi Evrópusambandsins riðaði til falls. Efra borð rörsins fæst með samsíða línu sem snertir hágildi Dow Jones í mars 2012. Það myndast eftir 23,2% hækkun á 25 vikum (rauða línan til vinstri). Rauða línan til hægri sýnir hækkunarlegg frá lággildi um miðjan nóvember 2012. Frá þeim tíma eru líka 25 vikur en hækkun Dow er 19,8% (m.v. gildið 15104,05).

Ekki þarf að fara lengra aftur en um 18 mánuði til að finna hækkunarlegg Dow sem er yfir 23%. Að auki bendir Arthur Hill á að sölulína rörsins liggur á milli gildanna 16000 og 16500 í júlí og ágúst sumarið 2013. Til að ná þeim gildum þarf 7 til 8% hækkun í síðari hluta maí, júní og júlí 2013. Af mynd 5 má draga þá ályktun að margt geti gerst í ágúst til október eins og fjárfestar á alþjóðlegum markaði þekkja sem best.

Daryl Guppy: Uppbrot Dow í mars 2013 bendir til að 15400 sé næsta takmark

Daryl Guppy ritar um tæknigreiningu á CNBC.com og einkum um Asíumarkaðinn. Hann setur fram hliðstæða mynd og Hill en með lítið eitt annarri túlkun. Guppy myndar göng fyrir Dow Jones Industrials árin 2012 og 2013 með því að draga stuðningslínu neðan við lággildin í maí og nóvember 2012. Samsíða viðnámslína snertir hágildi í mars og í september 2012.

Uppbrot Dow Jones Industrials í gegnum sölulínuna í þessum göngum merkir að næsta takmark er jafnlangt ofan við þá línu eins og kaupalínan er neðan við hana (sjá lóðréttu punktalínurnar tvær á mynd 6). Afgangurinn er einfaldur reikningur: (x – 14100) = (14100 – 12800), en úr þeirri jöfnu fæst X = 15400 (hæð í göngunum er um 1300 höld).

Tecnical analysis is a windsock, not a crystal ball, segir Carl Swenlin hjá DecisionPoint.com og þau orð er vert að hafa í huga alla daga. Ofangreind túlkun á hugsanlegri framvindu Dow Jones Industrials er sett fram til að skerpa hugann, sjá fyrir sér hvað hugsanlega getur gerst á næstu vikum. Enginn veit hvað framtíðin ber í skauti sér en við reynum okkar besta til að greina hugsanlegar leiðir.

Tvöföldun á verði hlutabréfa í Dow Jones á fáum misserum er algengari en mætti halda

Verð á hlutabréfum í Kauphöllinni í Reykjavík hefur tvöfaldast frá ársbyrjun 2011 til maí 2013 eða á tveimur árum og fjórum mánuðum. Verð á hlutabréfum 30 fyrirtækjanna í Dow Jones tvöfölduðust í verði frá lággildinu 6470 í mars 2009 til sama tíma árið 2012, þ.e. á þremur árum og litlu munaði að sá árangur næðist í apríl 2011.

Lágildið í mars 2009 er vissulega afbrigðilegt. Tvöföldun á verði hlutabréfa á fáum misserum er ekki algeng en gerist þó oftar en margur heldur. Mynd 7 sýnir hagstætt árferði á tíunda áratug 20. aldarinnar. Eftir uppbrot úr um tólf mánaða grunni árið1994 rýkur Dow Jones Industrials upp frá gildinu 4000 og nær tvöföldun við 8000 um mitt árið 1997, tveimur og hálfu ári síðar. Þá tekur við nýr grunnur – en hágildi í langa hækkunarleggnum frá 1981 er við 11750 í janúar árið 2000, nærri þrefalt hærra en uppbrotsgildið 4000 fimm árum áður.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Söguleg hækkun varð á helstu vísitölum á Wall Street föstudaginn 3. maí 2013 er hlutabréf göptu upp við opnun og héldu þeirri hækkun allt til loka dagsins. Velta jókst á New York Stock Exchange en lækkaði lítillega á Nasdaq. S&P 500 lokar ofan við gildið 1600 í fyrsta sinn í sögunni, nánar tiltekið í 1614,42 eftir 2,03% hækkun í vikunni (mynd 1).

Eftir þetta uppbrot á Wall Street og hliðstæð áhrif víðast í helstu kauphöllum aukast líkur á því að hækkunarleggur frá miðjum nóvember 2012 haldi áfram enn um sinn. Við fáum hugmyndina að upphallandi göngum SPX á vikukorti á mynd 1 að láni úr smiðju Arthurs Hill hjá StockCharts.com (sjá Market Message föstudaginn 3. maí 2013). Neðsta stefnulínan sem stundum er nefnd kauplína er dregin á vikukorti frá lággildi í ágúst 2011 um lágildin 2012 í júní og nóvember. Efsta stefnulínan, sölulínan, er síðan dregin samsíða kauplínunni ofan við hágildi í mars 2012. Miðlína í göngunum er dregin hálfa leið á milli kauplínu og sölulínu. Þannig kemur í ljós að miðlína veitti stuðning í leiðréttingunni í síðari hluta apríl sl. Lokaverð í 18. viku er um miðbik efri hluta í göngunum. Sölulínan nær gildinu 1700 eftir aðeins fáeinar vikur.

DAX vísitalan í Frankfurt nálgast sögulegt hágildi frá júlí 2007

Er líklegt að SPX hækki alla leið að efri línu ganganna áður en núverandi hækkunarleggur er allur? Það er ómögulegt að segja – en það er hugsanlegt. Hækkun á verði hlutabréfa í Bandaríkjunum er umfram það sem væntingar standa til; kauphallir í öðrum löndum standa langt að baki nema ef vera skyldi Tokíó þar sem Nikkei hækkar 56% síðustu sex mánuði. Hafa þarf í huga að vextir eru í sögulegu lágmarki og ávöxtun skuldabréfa slök. Jafnframt hafa uppgjör fyrir fyrsta fjórðung 2013 sýnt hagnað umfram væntingar hjá fleiri fyrirtækjum en færri á Wall Street, það er aðeins velta (brúttótekjur) sem ekki hefur staðið undir væntingum.

Frá lággildi um miðjan apríl er hækkun mest í kauphöllum í Evrópu, bæði í 17. og 18. viku 2013. Spánn og Ítalía færast aftur á grænt ljós í litakerfi Eignastýringar og það hefur kauphöllin í Frankfurt líka gert – en er e.t.v. ekki eins fréttnæmt þar sem hlutabréf í Þýskalandi hafa verið einhver hin sterkustu í Evrópu mánuðum saman.

Engu að síður var bakslag það sem reið yfir alþjóðlegan markað hlutabréfa frá miðjum mars 2013 harkalegt í Þýskalandi. Að jafnaði taka hlutabréf sem hafa til að bera mikinn hlutfallslegan styrk á sig minni lækkun en önnur. Mynd 2 sýnir nærri 10% lækkun DAX í leiðréttingunni frá miðjum mars sem verður að teljast mikið – ef sú leiðrétting reynist aðeins bakslag á áframhaldandi legg til hækkunar.

DAX vísitalan stendur í lok föstudags 3. maí 2013 aðeins 0,4% neðan við sögulegt hágildi sitt frá júlímánuði árið 2007. Þótt helstu vísitölur á Wall Street hafi þegar náð yfir hágildi sín frá 2007 eru góð tíðindi þegar sami árangur næst í Frankfurt. DAX stendur nú 56,5% yfir lággildi sínu haustið 2011 þann 9. september. Lággildi S&P 500 það haust var 19. september, tíu dögum á eftir DAX, en hækkun frá því lággildi er 43,7%. Hún er minni en hliðstæð hækkun DAX vafalaust vegna þess að lækkun í júlí og ágúst 2011 var hörðust í Evrópu og sá markaður átti því mest eftir til að vinna upp.

Sex kauphallir í Asíu og Evrópu færast á grænt ljós aftur eftir um þrjár vikur á gulu

Lítum á töflu 1 hér á eftir til að fá yfirlit um alþjóðlegan markað hlutabréfa. Taflan sýnir að rokan í 17. og 18. viku 2013 nær til allra helstu kauphalla, aðeins hlutabréf í Indónesíu og Malasíu lækka í báðum vikum. Í litakerfi Eignastýringar færast þrjár kauphallir í Asíu, í Indlandi, Hong Kong og Suður-Kóreu aftur á grænt ljós eftir skamma dvöl á gulu ljósi. Í Evrópu færast kauphallirnar í Frankfurt, Madrid og í Mílanó aftur á grænt ljós eins og fyrr segir, einnig eftir um þrjár vikur á gulu ljósi.

Bandarísk ríkisskuldabréf lækka í verði báðar vikur. Markaðsvextir í Bandaríkjunum hækka nokkuð í 18. viku er atvinnutölur birtast og reynast framar væntingum. Ávinningur ríkisskuldabréfa hefur verið allnokkur síðustu vikur á meðan hlutabréf taka dýfu. Haldi hlutabréf áfram að hækka í verði gætu skuldabréf lækkað áfram – samkvæmt gamla Risk-On, Risk-Off fyrirbærinu sem ríkt hefur fáein síðustu ár á Wall Street.

Athyglisvert er að verð á olíu og hrávörum og málmum tekur við sér á nýjan leik og hækkar, ekki síður í 17. viku en þeirri 18. Sú hækkun á gulli nægir þó ekki til þess að verð á hlutabréfum gullnámufyrirtækja hækki báðar vikur; hækkun í 17. viku er 7% en lækkun í 18. viku tæp 3%.

Hrávörur hækka lítillega í verði báðar vikur og er lokaverð föstudaginn 3. maí 2013 í 18. viku tæplega 5% lægra en upphafsverð ársins. Olía hækkar báðar vikur, ekki síst í 17. viku og er nú tæpum tveimur prósentum hærra en í upphafi ársins. Hluta hækkunar á olíu og hrávörum má rekja til lækkunar á gengi dollarans; hann stendur í stað í 17. viku en lækkar 0,8% gagnvart helstu viðskiptamyntum í 18. viku til föstudags 3. maí sl.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Hlutabréfaverð á alþjóðlegum markaði þokast í átt til hækkunar í 17. viku 2013, síðustu heilu vikunni í apríl. Verulega dregur úr afli eftirspurnar, þ.e. úr flæði nýs fjár sem streymir til kaupa á hlutabréfum. Á mynd 1 er tveggja klukkutíma kort af S&P 500. Purpuralínurnar sýna hækkun og lækkun sem er 3% eða meira. Lækkun dagana 11. til 19. apríl er 3,8% (frá hæsta gildi allra tíma 1597,35 til 1536,03) og hækkun frá 19. apríl til 25. apríl er 3,7% og nær ekki alveg hágildinu frá því tveimur vikum fyrr. Lággildið 19. apríl sl. er raunar líka lægra en lággildið tveimur vikum fyrr. Hér er um skammtímahreyfingar að ræða og breyting á dagstefnu þarf ekki að boða stórtíðindi um millistefnu og meginstefnu sem báðar eru til hækkunar.

Roka í 17. viku færir fimm kauphallir í Asíu og Evrópu af gulu ljósi á grænt

Á mælikvarða S&P 500 eru breytingar hlutabréfaverðs í apríl frá einni viku til annarrar 3 til 4% og það á við um margar fleiri af helstu vísitölum á alþjóðlegum markaði. Í 17. viku 2013 færast tvær kauphallir í Asíu, þ.e. á Indlandi og Hong Kong aftur á grænt ljós eftir tvær vikur á gulu. Í Evrópu færast kauphallirnar í Frankfurt, Madrid og Mílanó á grænt ljós, líka eftir fáar vikur á gulu ljósi. Kauphöllin í Mexíkó sem nær hágildi í janúar sl. fellur af grænu ljósi á gult eftir nokkurn barning í febrúar og mars sl.

Þegar verð á hlutabréfum tekur að sveiflast um flatan eða því sem næst flatan ás ber það vott um annaðhvort söfnun (e. accumulation) eða losun (e. distribution). Stórir fjárfestar (e. Big Money) eru annaðhvort að bæta við hlutabréfum í söfn sín eða að draga úr vægi þeirra. Fjöldi losunardaga á Wall Street hefur verið fimm til átta fyrir helstu vísitölur eftir því hvort talið er í fjórar, fimm eða sex vikur. En í vikunni frá föstudegi 19. apríl til fimmtudags 25. apríl var engan losunardag að finna en tvo söfnunardaga. Söfnunardagur telst viðskiptadagur þegar hækkun er töluverð og velta meiri en daginn áður.

Hækkun hlutabréfa í varnargreinum ber hitann og þungann af hækkun vorsins

Þegar erfitt er að ráða í stefnu mikilvægra vísitalna er forvitnilegt að skyggnast í undirhluta þeirra, þ.e. atvinnugreinar á Wall Street og einstakar landavísitölur í Evrópu og í Asíu. Á mynd 2 er að finna hækkunarkort fyrir helstu greinar í S&P 500 vísitölunni, en þær eru frá vinstri á kortinu: lífstíll (e. consumer discretionary, consumer durables), tækni, iðnaður, efni og málmar, orka, neysluvörur (matur, drykkjarvörur o.s.frv.), heilsa, veitur og fjármál. Mest hækka varnargreinar sem eru heilsa, veitur og neysluvörur en hefðbundnar

sóknargreinar, þ.e. tækni, fjármál og síðan lífstíll og iðnaður, annaðhvort lækka eða hækka minna en varnargreinar.

Slík uppröðun greina eftir árangri í hækkun yfir margra vikna tímabil ber ekki vott um kröftugan upplegg á Wall Street. Hafa skal í huga að mynd 2 sýnir hækkun og lækkun umfram S&P 500 en vísitalan sjálf, meðaltalið, hækkar um 7,9% frá 7. janúar til 26. apríl 2013.

Hlutabréf í Tokíó bera uppi hækkun hlutabréfa í Asíu; Evrópa situr eftir

Japan sker sig algerlega úr á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði þegar litið er á fyrstu 17 vikur 2013 eða tímabilið frá nóvember 2012 til apríl 2013. Hækkun á mælikvarða Nikkei vísitölunnar í Tokíó er 50% á aðeins sex mánuðum. Hafa verður í huga að hlutabréf í Japan hafa barist í bökkum árum saman og ugglaust var verðlagning afar lág fyrir þennan myndarlega hækkunarlegg.

Þessi ríflega hækkun kemur þó alþjóðlegum fjárfestum ekki til góða nema að hluta heldur aðeins þeim sem gera út í yenum. Á sama tíma og Nikkei hefur hækkað um 50% hefur gengi yens gagnvart Bandaríkjadollara lækkað um 22%. Fyrir sölu á yenum fæst aðeins 78% til baka af þeim dollurum sem varið var til kaupa á yenum í október 2012. Því skilar sér innan við helmingur af 50% hækkun á verði hlutabréfa í yenum á síðustu sex mánuðum til fjárfesta sem fjárfesta í dollurum.

Óþarft er að taka fram að deildar meiningar eru á meðal fjárfesta um það hvort aðgerðir japanska seðlabankans til að lækka gengi yensins og örva þannig atvinnulíf heima fyrir og auka hraða verðbólgu í um 2% beri árangur þegar lengra er litið. Skuldir ríkissjóðs Japana eru með því hæsta í veröldinni, langt yfir tvöfaldri landsframleiðslu eins árs. Shinzo Abe forsætisráðherra hefur heitið því að gera endurbætur á innviðum fjármálakerfisins fyrir júní 2013 en ekki er vitað hvernig til tekst. Ekki þykir í stíl japanskrar ráðdeildarsemi að ráðast í að lækna efnahagsvanda og skuldabyrði með peningaprentun og verðbólgu – eins og Bandaríkjamenn og Evrulandabúar víla þó ekki fyrir sér – en segja má að Japanir hafi ekki átt margra kosta völ og líklega ekki efni á því að reyna ekki allar tiltækar leiðir til að leysa úr læðingi eftirspurn í þjóðarbúskapnum.

Flug hlutabréfa í Tokíó hefur áhrif á Asíuvísitölu og á heimsvísitölu hlutabréfa

Hlutabréf í Tokíó vega um 40% í Asíuvísitölu Dow Jones og um 9% í heimsvísitölu hlutabréfa. Um 50% hækkun hlutabréfaverðs í svo stórri kauphöll hefur því mikil áhrif á heimshlutavísitöluna. Á mynd 5 er dagkort af heimshlutavísitölum. Þar sést að á 17 fyrstu vikum ársins 2013 heldur Asíuvísitalan í við S&P 500 á Wall Street – þ.e. Asíuvísitalan að Japan meðtöldu (appelsínulínan). Séu áhrifin frá Tokíó talin frá (ljósgráa línan) er árangur mun lakari og í líkingu við Evrópuvísitöluna (græna línan).

Á mælikvarða hlutabréfa er það hvergi í veröldinni ljósara en í Japan hver áhrif af peningaprentun seðlabankanna eru. Aukning peningamagns í umferð hefur fyrst þau áhrif að veikja gengi gjaldmiðilsins. Veikara gengi hækkar samstundis tekjur útflutningsfyrirtækja og hagnað þeirra. Væntingar fjárfesta um betri framtíð vegna hækkandi tekna eykur þegar í stað eftirspurn á hlutabréfamarkaði og hrindir af stað nýjum hækkunarlegg.

Styrkari rekstur útflutningsgreina eykur hagvöxt og tekjur þjóðarbúsins og kann að reynast fullnægjandi til að hrinda í gang nýju hagvaxtarskeiði – sem síðan eykur tekjur ríkissjóðs og auðveldar grynnkun skulda. Hvort Japanir komast alla þessa leið með peningaprentun veltur á því hve raunhæfar endurbætur Abes á innviðum fjármálamarkaðs og atvinnureksturs í heild reynast. Lærdómurinn af tilraun Japana mun varpa ljósi á hliðstæð úrlausnarefni í Bandaríkjunum og mörgum ríkjum Evrópusambandsins.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Verð á hlutabréfum lækkar um allan heim í vikunni til föstudags 19. apríl 2013, mest í Evrópu og á Wall Street en Asía stendur áhlaupið betur af sér. Verð á gulli lækkar um 5,9% í vikunni, gullnámufyrirtæki lækka 11,3%, hlutabréf í Moskvu lækka um 4,9% og um 4,6% á Norðurlöndum. S&P 500 lækkar 2,1% í vikunni en 2,3% mánudaginn 15. apríl. Eins og sakir standa virðist uppbrot yfir viðnámslínu frá árunum 2000 og 2007 við bandið 1530 til 1560 (sjá mynd 1) ekki munu takast að þessu sinni. Rokan í annarri viku virðist vera ,,lokaroka” (e. climax run) ef þannig mætti að orði komast.

S&P 500 vísitalan situr nú ofan á 50 daga línu sinni rétt við gildið 1540 og hefur góðan stuðning þar í bráð. MACD (PPO) línan í glugga neðan við dagkortið sýnir að allur máttur er úr eftirspurn eftir hlutabréfum; losunardagar á markaði S&P 500 eru átta sé talið frá miðjum mars sl. Í neðri glugganum sést að hlutfall fyrirtækja í S&P 500 vísitölu stórfyrirtækja á Wall Street ofan við 50 daga línuna er 52% - og kemur ekki alveg á óvart þar sem vísitalan sjálf (meðaltalið) hvílir á 50 daga línunni.

Kauphöllin í Frankfurt, ein hin sterkasta í Evrópu, fellur á gult ljós í viku 16

DAX vísitalan í Þýskalandi hefur verið með sterkustu þáttum alþjóðlega markaðsins síðustu mánuði – allt fram til annarrar viku mars 2013 (mynd 2). Eftir 3,7% lækkun í viku 16 til föstudags 19. apríl, þar af 2,34% miðvikudaginn 17. apríl, fellur DAX vísitalan á gult ljós eins og Spánn í síðustu viku og Ítalía í 9. viku 2013.

Miðvikudaginn 17. apríl sl. sker DAX í gegnum stuðningsband við gildið 7600 sem er frá lággildum í febrúar 2013. Næsti stuðningur er raunar ekki langt undan eða við gildið 7400 og markast af hágildum frá september til nóvember 2012. Brostið viðnám snýst í stuðning er ein af kennisetningum í greiningu á markaðsgögnum. MACD (PPO) línan í glugga neðan við dagkortið gæti vart litið lakar út en í tilviki DAX.

Hröð verðlækkun á koparmarkaði kann að boða hægari framvindu í heimsbúskapnum

John J. Murphy hjá StockCharts.com bendir á að kopar er talinn endurspegla betur stefnu hagvaxtar í heimsbúskapnum en aðrar vörur á hrávörumarkaði (Market Message, 18. apríl 2013). Verð á kopar hefur lækkað um nær 30% frá hágildi um mitt árið 2011 (mynd 3). Hlutabréf fyrirtækja í kopariðnaði hafa lækkað enn meira, t.d. Freeport McMoran Copper & Gold (FCX) um nærri 50% frá hágildi í lok árs 2010. Hlutabréf í FCX eiga skammt í að rjúfa stuðningslínu við $27,50 og hafa þá ekki verið lægri á markaði síðan um mitt árið 2009.

Koparverð hefur lækkað um 7,5% í apríl, þar af 5,7% í 16. viku til föstudags 19. apríl sl. Telur Murphy að svo ör lækkun á koparverði á skömmum tíma leiði til efasemda um mátt eftirspurnar í heimsbúskapnum nú um mundir; og eigi að auki sinn þátt í „taugatrekktri hagnaðartöku á alþjóðlegum hlutabréfamarkaði“ svo að vísað sé beint til orða hans.

Ef marka má samband hlutabréfa Freeport McMoran Copper & Gold við koparverðið sést einnig að nýrrar stefnu verður oft vart í hlutabréfum málmfyrirtækja áður en hún kemur fram í verði málmanna sjálfra. Þetta á við um hlutabréf fyrirtækja í gulliðnaði, silfur- og kopariðnaði og hugsanlega víðar. Verð á hlutabréfum í FCX tekur að lækka þegar í byrjun árs 2012 og hefur lækkað örar en koparverð allar götur síðan. Mikilvægt er að fylgjast með þessu sambandi hlutabréfaverðs og málmanna þegar kemur að snúningi á stefnu frá lækkun til hækkunar á nýjan leik.

Það kemur ekki á óvart að náið samband er á milli hrávöruverðs og verðs á hlutabréfum fyrirtækja sem starfa á þeim markaði – og sama á við um tengdar atvinnugreinar og heil lönd í hópi hrávöruútflytjenda. Á mynd 4 sést Reuters/Jefferiers CRB hrávöruverðsvísitalan (brúna línan) ásamt Bovespa vísitölu hlutabréfa í Brasilíu. Bovespa vísitalan hefur verið ein hin veikasta á alþjóðlegum markaði allt frá árinu 2010 og er nú veikust af þeim landavísitölum sem sýndar eru í töflu 1 hér fyrir neðan, heilum 25% neðan við S&P 500 síðustu 12 mánuðina (næstaftasti dálkur töflunnar).

DAX vísitalan í Þýskalandi er þriðja Evrópuvísitalan til að falla á gult ljós 2013

Hlutabréf á Evrópumarkaði (og raunar í Asíu) hafa staðið kauphöllum í Bandaríkjunum að baki allt árið 2013 og raunar frá miðju ári 2012. Engu að síður kemur á óvart hve lækkun hlutabréfa í Þýskalandi hefur verið ör á síðustu vikum. DAX vísitalan fellur á gult ljós í litakerfi Eignastýringar í 16. viku 2013, einni viku á eftir Spáni og sjö vikum á eftir Ítalíu. Hlutabréf í Þýskalandi liggja nú 2% neðan við áramótagildi sitt en Evrópuvísitalan sjálf er 1,7% ofan við og er þann mun að rekja til áhrifa breskra hlutabréfa sem draga meðaltalið upp.

Mjög mikill mismunur á milli landa og heimshluta kemur í ljós þegar augum er rennt niður þriðja töludálk töflu 1, þann sem sýnir breytingu frá upphafi árs 2013. Þar trónir Nikkei vísitalan í Japan á toppnum með 28,1% hækkun fyrstu 16 vikur ársins 2013 og næst koma líftæknifyrirtæki á Wall Street með 25,8% og þar af 2,1% í 16. viku. Lækkun er mest í tilviki gullnámufyrirtækja eða 38,4% á fyrstu 16 vikum ársins 2013 (í hverri einustu viku 2,1% að jafnaði...). Gullverðið sjálft hefur lækkað 16,4% frá áramótum.

Þegar vísbendingum er raðað, þeim sem benda til hækkunar og hinum sem benda til lækkunar virðist sem fjölgun sé meiri í síðarnefnda hópnum. Enn er gróska á hlutabréfamarkaði í Japan eftir 50% hækkun síðustu sex mánuði (raunar 63% hækkun frá lággildi þann 25. nóvember 2011 samkvæmt töflu 1, þriðju efstu línu). Auk þess eru allar greinar á Wall Street enn á grænu ljósi í litakerfi Eignastýringar nema gullnámufyrirtækin; US orka og US efni og málmar eru raunar rétt við að falla á gult ljós. Lítum á stöðu hlutabréfa á aljóðlegum markaði frá miðjum nóvember 2011 þegar síðustu skammtímaleiðréttingu lauk.

Dýfa á hlutabréfamarkaði gæti tekið 50% af hækkun frá nóvember 2012

Á mælikvarða heimsvísitölu Dow Jones hefur verð á hlutabréfum hækkað um 12 til 13% frá lággildi í nóvember 2013. Stefna hlutabréfanna á vikukorti er til hækkunar og þarf vísitalan að rjúfa stuðningsband við lággildi í lok mars og um miðjan febrúar sl. til að hún teljist hafa snúist (sjá rauðu punktalínuna á mynd 5). Lækkun niður fyrir gildið 271 frá lokagildi föstudaginn 19. apríl sl. er innan við 1% svo að ekki má miklu muna; lækkun frá hágildi þann 12. apríl sl. er þegar 2,4% (tafla 1, en ath. hér er reiknað eftir vikulokatölum, ekki tölum innan hverrar viku).

Fari svo að núverandi slaki í eftirspurn á alþjóðlegum markaði hlutabréfa marki upphaf nýrrar leiðréttingar eða dýfu sýna Fibonacci hlutföll á mynd 5 hvar líklegt er að slík lækkun stöðvist. Að jafnaði nema dýfur á hækkunarferli hlutabréfa 38 til 62% og er 50% af fyrri hækkun þar í miðjunni. Slík lækkun nemur við hágildi frá desember 2012 og virðist ljóst að stuðningur er í grennd við gildið 260, um 5% neðan við lokagildi föstudagsins 19. apríl sl. Þar sem hækkunarleggurinn frá miðjum mars 2009 er þegar yfir fjögurra ára gamall má búast við stærri dýfu fyrr eða síðar, jafnvel bjarndýrsmarkaði. Slík dýfa kann að verða 20% eða jafnvel dýpri; en engin vissa er fyrir því hvenær von er á slíkri ,,leiðréttingu” næst.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Á heimsmarkaði hlutabréfa ríkir bjartsýni þrátt fyrir mislitar horfur í heimsbúskapnum og skuldastöðu mikilvægra þjóða og horfur í atvinnumálum. Vísitölur hlutabréfa á Wall Street, mikilvægustu kauphöll heimsbyggðarinnar, hafa í byrjun apríl 2013 náð hæstu sögulegum gildum og brotist upp fyrir viðnám frá fyrri hágildum áranna 2000 og 2007 (sjá mynd 2). Utan Bandaríkjanna eru hlutabréf í kauphöllum víða veik og á það ekki síst við um hrávöruútflytjendur, t.d. Brasilíu, Rússland og Kanada. Stefnubreyting japanska seðlabankans sem nú rær öllum árum að því að lækka gengi yensins ber góðan árangur og hefur gengi þess fallið um 20% gagnvart Bandaríkjadollara frá lokum september 2012. Á sama tíma hefur Nikkei vísitalan í kauphöllinni í Tokíó hækkað um yfir 50% í um 13500 úr 8750. Hafa þarf í huga að hágildi í lok árs 1989 er um 39000, um þrefalt hærra en núverandi hágildi ársins 2013.

S&P 500 er í sögulegu hámarki og rétt undir gildinu 1600

Það eru merk tíðindi þegar sterkar vísitölur brjótast upp úr göngum sem ná fáein ár aftur í tímann svo ekki sé talað um hálfan annan áratug eins og í tilviki margra vísitalna á Wall Street. Sagan er á hvers manns vörum. Tæknibólan springur í mars 2000 og við tekur 50 til 60% lækkunarleggur til mars 2003. Eftir hækkun til október 2007 er hágildi á sama stað og í mars 2000 og nýr bjarndýrsmarkaður tekur við. Lækkun er aftur 50 til 60% og varir til mars 2009. Í mars 2013 myndast þriðji toppur við gildið 1550 en í þetta skiptið nær vísitala stórfyrirtækjanna að brjótast yfir ofursterkt viðnám vegna hágilda 2007 og 2000.

Að sjálfsögðu fylgir því ekki trygging að brotin viðnámslína er nú að baki – en hún breytist nú í stuðningslínu í grennd við 1550 til 1560 þegar til næsta skammtímabakslags kemur eða leiðréttingarskeiðs til fáeinna vikna. Jafnframt þarf að hafa í huga að raunvirði hlutabréfa hefur breyst til muna á nærri 15 árum. Frá mars 1998 hefur vísitala neysluverðs í Bandaríkjunum hækkað um 43% og hið dramatíska gildi 1600 sem SPX mun að líkindum takast á við á næstunni jafngildir aðeins 1112 ef leiðrétt er fyrir hækkun vísitölu neysluverðs frá þeim tíma.

Einnig má hafa í huga að verðlagning hlutabréfa á Wall Street þykir ekki há á mælikvarða VH-hlutfallsins (e. PE, price earnings) sem mælir hve margra ára hagnað fyrirtækis þarf að greiða fyrir hvern hlut í því. Í toppunum árin 2000 og 2007 var VH-hlutfall S&P 500 vísitölunnar um og yfir 20 sem er allhátt fyrir meðaltal sem nær til 500 stórfyrirtækja. Í apríl 2013 er sama hlutfall um 15, um fjórðungi lægra en í fyrri hágildum sem er mjög mikill munur.

Hrávörur og hlutabréf hrávöruútflytjenda eru á meðal þeirra veikustu á heimsmarkaði

Er það jákvætt eða neikvætt þegar verð á hrávörum helst afar veikt á sama tíma og hlutabréf á Wall Street geysast áfram upp í hæstu hæðir? Vísitala hrávöruverðs hefur lækkað nærri 5% á 15 vikum ársins 2013 og liggur nú 17,2% neðan við hágildi sitt fyrir tveimur árum, þann 8.

apríl 2011 (sjá neðstu línu í töflu 1). Auðvelt er að svara spurningunni á þann veg að fyrir neytendur er afar jákvætt að verð á hrávörum haldist hógvært. Á sama hátt kemur það sér vel fyrir fyrirtæki og atvinnugreinar sem eru kaupendur á hrávörumarkaði. Lágt hrávöruverð heldur verðbólgu í heimsbúskapnum í skefjum.

Jákvætt við lækkandi verð á hrávörum er líka að mikil hækkun á þeim markaði getur kæft hagvaxtarskeið eins og gerðist árið 2007 og í aðeins minna mæli vorið 2011 þegar vísitala hrávöruverðs hafði hækkað um þriðjung á innan við tólf mánuðum.

Spurningunni hvers vegna verð á hrávörum fer í sífellu lækkandi verður þó líka að svara. Hrávöruverð hefur lækkað sem nemur 50% af hækkun sinni frá júní 2010 til apríl 2011. Síðustu fimmtán mánuði hefur vísitalan legið á milli Fibonacci hlutfallanna 33% og 66% ef undanskildar eru fáar vikur ofan við það bil og fáar vikur neðan við. Hluti svarsins er að hrávöruverð er á einhvers konar jafnvægisbili ef þannig má að orði komast. Í stórum dráttum er jafnvægi á milli framboðs og eftirspurnar á þessum mikilvæga markaði. Hugsanlegt og jafnvel líklegt er að eftirspurn frá stóru Asíuríkjunum, einkum Kína og Indlandi, vaxi nú mun hægar en fyrir fáeinum árum og því hafi framboð á hrávörumarkaði náð að fullnægja skilyrðum eftirspurnar. Hægari vöxtur í umsvifum á hrávörumarkaði kemur niður á útflytjendum eins og vikið er að í inngangi dagbókar hér að framan.

Hluti af veikari eftirspurn eftir hrávörum en á árum áður er lækkandi verð á gulli. Í töflu 1 eru gullnámufyrirtækin á Wall Street þau einu sem eru á rauðu ljósi og hafa lækkað um 30,5% á árinu 2013 en um 51% frá hágildi þann 9. september 2011. Í næstu línu neðan við í töflu 1 eru hlutabréf byggingafyrirtækja á Wall Street. Með sérstakri merkingu er vakin athygli á þeim mikla mun sem er á milli þessara tveggja greina: byggingafyrirtæki hafa hækkað um 125% frá lággildi þann 19. ágúst 2011 og þar af um 11,4% á árinu 2013.

Veikburða hlutabréf í Evrópu og Asíu halda engan veginn í við Wall Street

Uppbrot hlutabréfa á Wall Street yfir hæstu viðnám til að loka í nýjum sögulegum hágildum er ekki síður athyglisvert fyrir það að í Evrópu og Asíu eru margar helstu kauphallir óravegu frá þeim áfanga. Mynd 3 sýnir mánaðakort af S&P 500 ásamt Evrópu- og Asíuvísitölum. Eftir mjög nána fylgni árin 2008 til 2009 byrjar gjá að myndast á milli þeirra á árinu 2010 fyrir um þremur árum. Fyrst byrjar Evrópuvísitalan að heltast úr lestinni, nánar tiltekið heilu ári áður en hrunið mikla dynur yfir á hlutabréfamarkaði í Evrópu og raunar í flestum kauphöllum í lok júlí 2011 vegna skuldakreppu í Evrulöndum.

Asíuvísitalan heldur vel í við Wall Street árið 2010 og allt til lággildis sumarið 2011 eftir evrukrísuna. Frá þeim tíma hafa engin bönd haldið Wall Street í þessum samanburði og ekki í tölulegum gildum vísitalnanna heldur. Þannig liggur S&P 500 nú rétt undir gildinu 1600 en hvorug hinna tveggja, Asíu- né Evrópuvísitalan, hafa náð hágildi sínu frá vorinu 2011. Þetta er mikilvægt að hafa í huga þegar heimsmarkaður hlutabréfa er metinn, og

jafnframt þegar heimsbúskapurinn í heild er metinn þar sem hlutabréf eru að jafnaði leiðandi hagvísir.

Mikilvægast að lesa af markaðsgögnum hvað er að gerast og taka ákvarðanir í ljósi þess

Lítum betur á þennan samanburð á vikukorti á mynd 4 sem sýnir hækkun eða lækkun í prósentum síðustu tvö ár til föstudags 12. apríl 2013. Verulega hefur dregið í sundur á milli heimsálfanna á mælikvarða árangurs í kauphöllum hlutabréfa. Lóðréttu purpuralínurnar tvær sína að þessi mismunur myndast aðallega frá vorinu 2011 (þar sem kortið hefst) til maí 2012 (lóðrétta línan til vinstri). Frá maí 2012 fer aðeins að ganga á forskot S&P 500 (lítillega dregur úr hlutfallslegum styrk stórfyrirtækjanna) en aðeins til síðari hluta desember það ár (purpuralínan til hægri). Þá heldur Wall Street áfram hækkun sinni umfram hlutabréf í öðrum heimsálfum.

Allt þetta er erfitt að skilja en það hjálpar heldur að hafa fyrir augunum hlutfallslegt vægi kauphallanna í Evrópu og Asíu- og Kyrrahafslöndum. Þetta vægi birtist í dagbók Eignastýringar mánudaginn 25. mars 2013 og birtast þau aftur hér í töflum 2 og 3 til að festa þau betur í minni. Bretland, Frakkland, Sviss og Þýskaland hafa samtals 75% vægi í Evrópuvísitölu, og Japan, Ástralía, Kína og Suður-Kórea hafa 73% vægi í vísitölu þeirra heimsálfu. Tafla 1 (næstaftasti dálkur) sýnir svart á hvítu hve langt aftur úr SPX vísitölur þessara landa hafa dregist síðustu tólf mánuði en dálkurinn lengst til hægri sýnir hve langt þær eru á eftir mælt yfir síðustu 48 mánuði.

Næsta spurning sem vaknar er hvers vegna þessi lönd dragast svo langt aftur úr. Þar látum við nægja að vísa til orða Jesses Livermore (1877-1940), eins mesta snillings á Wall Street fyrr og síðar. Jesse sagði einfaldlega: Mikilvægast er að lesa á hverjum degi af gögnum markaðsins hvað raunverulega er að gerast og taka ákvarðanir í samræmi við það. Við munum skilja í tímans rás hvers vegna það er að gerast. Það sem Livermore á við er að við missum af tækifærum á markaði ef við eyðum öllum tímanum í að reyna að skilja hvað er að gerast í stað þess að aðhafast í samræmi við það sem markaðurinn segir. (Reminiscences of a Stock Operator, Edwin Lefèvre, New York 1924).

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita