Dagbók Eignastýringar

Dagbókinni er ætlað að upplýsa lesendur um framvindu á innlendum og erlendum fjármálamarkaði. Megináhersla er á þá þætti sem hafa áhrif á ávöxtun verðbréfa og stýringu eigna innanlands og utan. | Nánar um Dagbók Eignastýringar

-

Martin Feldstein: Skjótur bati í þjóðarbúskapnum ólíklegur, vestan hafs eða austan

Dr. Martin Feldstein, prófessor í hagfræði við Harvard háskólann og heiðursforseti National Institute of Economic Research í Bandaríkjunum, hélt erindi á opinni ráðstefnu Landsbankans, "Hvert stefnir?" fimmtudaginn 1. mars 2012. Dr. Feldstein rakti stöðu og þróun efnahagsmála í Bandaríkjunum og í Evrópusambandinu og lýsti horfum á næstu misserum eins og þær blasa við honum. Dr. Feldstein er í hópi virtustu núlifandi hagfræðinga og á meðal þeirra sem mesta reynslu hafa við stjórn efnahagsmála. Hann hefur varið kröftum sínum alla starfsævina ekki síður í opinbera stjórnkerfinu en á háskólasviðinu. Hann  hefur verið prófessor við Harvard háskólann í um 40 ár og efnahagsráðgjafi Bandaríkjaforseta, allt frá Reagan á árunum 1981 til 1989 til Obama, núverandi forseta. Ræðu dr. Feldsteins og grein í ráðstefnuritinu er að finna hér á Umræðunni.

1 Heimsvísitala Dow Jones staldrar við nálægt lággildum ársins 2011 og safnar orku (eftirspurn) til að ráðast upp í gegnum mótstöðu sem liggur í bandinu 255 til 275. Nærri 8% eru enn að hágildi frá apríl 2012.

Það verður naumast sagt að geislað hafi af bjartsýni í viðhorfum dr. Feldstein um framtíðina. Telur hann að hagvöxtur í Bandaríkjunum árið 2012 verði á bilinu 2 til 3% en líklega nær neðri mörkum og jafnvel enn minni. Ástæður eru að miklu leyti að rekja til fjármálakreppunnar frá 2007 og 2008 og vanda íbúðamarkaðsins sem honum er tengdur. Hagvöxtur í Bandaríkjunum á fjórða fjórðungi 2011 er þó 3% en að nokkru tilkominn vegna birgðasöfnunar.

Ritari dagbókar er heldur bjartsýnni en dr. Feldstein fyrir hönd eimreiðar heimsbúskapsins, en hér kann að gæta mismunar í viðhorfi: er glasið hálftómt eða er það hálffullt? Svo er að sjá að mikilvæg lönd séu að rétta úr kútnum eftir snögga en djúpa dýfu árið 2011. Bandaríkin eru í lykilhlutverki á 21. öldinni rétt eins og lengst af á síðustu öld. Útflutningur nemur um tíunda hluta af VLF en það er nægilegt til að aukin eftirspurn frá Asíu- og Kyrrahafslöndum glæðir bæði eftirspurn og framleiðslu. Nýjustu hagtölur frá Bandaríkjunum eru að jafnaði yfir væntingum hagfræðinga og glasið kann að vera hálffullt fremur en  hálftómt.

Er Efnahagssáttmáli Evrópu merkingarlaus?

Dr. Feldstein er varkár í orðum um framvindu í þjóðarbúskap Bandaríkjamanna en beinlínis neikvæður gagnvart ráðahagi leiðtoga í Evrópu vegna skuldavanda ríkja sunnan til í álfunni. Ritari dagbókar er ekki fylgjandi aðild Íslands að Evrópusambandinu en gæta verður hlutlægni við greiningu í efnahagsmálum. Leiðtogar helstu ríkja á evrusvæðinu hafa tekið af festu á aðsteðjandi skuldavanda ekki síður en ráðamenn í Bandaríkjunum brugðust við skjótt og hratt haustið 2008 þegar hrun fjármálakerfisins blasti við. Grikkland er ekki mikilvægara í efnahagslegu tilliti hlutfallslega í Evrópusambandinu en fjármál Álftanesbúa eru Íslendingum. Tókst þó að leysa bráðasta vanda Álftaness hávaðalítið, nærri því hægt og hljótt – þótt auðvitað hvíli miklar skuldir þar áfram.

Leiðtogar evruríkjanna tóku af festu á vanda Grikklands, Ítalíu, Spánar, Írlands og Portúgals, allt á tiltölulega fáum mánuðum, en íbúar þeirra ríkja eiga áfram við niðurgreiðslu skulda að etja næsta áratug rétt eins og Íslendingar. Við lausn á vanda evruríkja voru í leiðinni leiðréttir þættir í stjórnskipulagi sem betur mega fara. Þess vegna verður auðveldara að beita hagstjórn á næstunni og minni hætta er á óförum eins og leiða til núverandi skuldavanda. Í Evrópu er Þýskaland eimreiðin í efnahagslífinu og gengur vel rétt eins og búskapur Bandaríkjamanna á heimsvísu. Vafalaust verður hagvöxtur Evruríkjanna dræmur árið 2012, hugsanlega 1 til 2%, en betri horfur eru eftir það.

Heimsvísitala hlutabréfa býst til hækkunar í gegnum viðnám frá 255 til 275

Mynd 1 hér að framan sýnir heimsvísitölu hlutabréfa á vikukorti frá miðju ári 2010. Hún er á líkum slóðum og þegar mikil hrina lækkunar hófst í lok júlí 2011 og síðan ógnarsala sem leiddi til bjarnarmarkaðs um skamma hríð. Eitt skrítnasta fyrirbæri í tæknigreiningu er svonefnd T-myndun (e. T-Formation). Einfalt er að skilja T-myndun en tíma tekur að trúa á fyrirbærið. Dæmi um T-myndun er á vikukorti heimsvísitölunnar frá byrjun ágúst 2011 til mars 2012. Ekki er um nákvæma spegilmynd í ferli vísitölunnar að ræða þennan tíma um miðju tvöfalda botnsins en hún er nærri lagi. Í hrunvikunni miklu fyrst í ágúst 2011 lækkar vísitalan úr 258 í 236. Hægra megin í T-mynduninni hefur tekið lengri tíma en eina viku að ná svo mikilli hækkun aftur, sjö vikur nú þegar og þó lokar vísitalan í tæplega 255 föstudaginn 3. mars 2012 og ekki alveg 258.

Í gluggum ofan við og neðan við vikukortið á mynd 1 eru hlutfallsvísitölur Evrópu, Wall Street og Asíu og Kyrrahafslanda. Lóðrétta punktalínan markar snúningspunkt þar sem Evrópa og Asía taka að sækja í sig veðrið en Wall Street gefur aðeins eftir í lok mikillar styrkingar árið 2011 og einkum á síðari hluta þess árs. Síðustu fáar vikur hefur þó ríkt jafnvægi á milli helstu kauphalla; hlutfallslínur eru nálægt því láréttar, hallalausar. Það er ekki vandi okkar í dagbókinni að spá fyrir um hækkun eða lækkun í framtíðinni, aðeins er hægt að leiða líkur að því  hvað líklegtt er að gerist á næstunni í ljósi nýjustu gagna.

Tvær ástæður eru fyrir því að líklegra er en ekki að hækkun haldi áfram. Sú fyrri er að hækkunarleggurinn 2012 hefur náð til allra helstu kauphalla og styrkur verið vaxandi utan Wall Street. Sú síðari er að lítið er um losunardaga; þ.e. daga þar sem lækkun er í gangi með mikilli veltu svo að augljóst er að fagfjárfestar eru á ferðinni. Á Wall Street er staðan þannig að losunardagar eru þrír síðustu fimm vikur á New York Stock Exchange en tveir hjá S&P 500 og Nasdaq Composite. Hættuástand telst ekki skapast fyrr en fjöldi losunardaga síðustu fjórar til fimm vikur er fjórir til fimm eða fleiri.

Hver er staðan? Róleg vika er að baki og heimsvísitala myndar doji

Á bak við hógværar breytingar á verði hlutabréfa í vikunni til föstudags 2. mars 2012 eru þó breytingar í litakerfi Eignastýringar sem enn vísa í átt til frekari hækkunar. Alls fjórir þættir hlutabréfamarkaðs fara á grænt ljós eftir gult, Asíu og Kyrrahafsvísitalan, Indland, Singapore og Rússland. Kína fer á gult ljós en gullnámufyrirtæki í Bandaríkjunum fara aftur á rautt ljós. Það síðastnefnda er ekki mikið áhyggjuefni og felst skýringin í því að 13 og 34 vikna meðaltöl liggja lárétt og síðan varð 3,2% lækkun á verði gulls í víkunni sem dró með sér hlutabréf í gullnámufyrirtækjum. Mikilvægt er að ekkert rautt ljós er eftir í Asíu og aðeins Spánn er eftir á rauðu ljósi í Evrópu. Asíu og Kyrrahafsvísitalan er komin á grænt ljós og af heimshluta- og heimsvísitölum er aðeins Evrópuvísitalan eftir á gulu ljósi.

Bestu hækkunartölur vikunnar eru Indónesía, Taiwan og Thailand í Asíu með 2,9, 1,9 og 1,7% hækkun (löndin með mestan hlutfallslegan styrk kominn í leiðandi hlutverk á nýjan leik), og í Evrópu er 2,2% hækkun á Ítalíu og síðan er 2,8% hækkun í Brasilíu. Hvergi gætir alvarlegrar lækkunar nema hjá gullnámufyrirtækjum en sú lækkun á sér skýringar að hluta á gjaldeyris- og hrávörumarkaði eins og áður var nefnt.

Tafla 4x12 Síðustu tvær vikur (áttunda og níunda) til föstudags 2. mars 2012 eru jafnvægisvikur. Verð á hlutabréfum leitar til hækkunar og hvergi er að vinna mikil frávik sem bent geta til þess að snúningur til lækkunar sé á næsta leiti.

Lækkun gullverðs á sér þá skýringu að gengi dollara tekur að hækka á gjaldeyrismarkaði. Þá hækkun er að rekja að hluta til orða Bernankes seðlabankastjóra á fundi með þingnefnd þar sem hann dregur úr mikilvægi 3% hagvaxtar í Bandaríkjunum á fjórða fjórðungi 2011 (eins og gerði einnig Martin Feldstein á opnum fundi Landsbankans fimmtudaginn 1. mars 2011), auk þess sem hann lýsti áhyggjum yfir því hve lítillar eftirspurnar gætir á vinnumarkaði. Ekki er hægt að benda á neitt óvænt í málflutningi seðlabankastjórans sem vel upplýstir fjárfestar vissu ekki fyrir og flökt á sér því einnig aðrar skýringar.

Hugmyndir um beitingu nafnverðs VLF við stjórn peningamála ryðja sér til rúms

Í viðskiptablaði Morgunblaðsins fimmtudaginn 1. mars 2012 er að finna fréttaskýringu undir heitinu Bylting í stjórn peningamála í augsýn? en höfundur er Kristján Torfi Einarsson. Raktar eru afar athyglisverðar hugmyndir sem komið hafa fram árin 2010 og 2011 og bera enska heitið Nominal GDP Targeting og kallast á íslensku NVLF eða markmið um nafnvirði vergrar landsframleiðslu. Uppruna kenningarinnar er að leita til skrifa bandaríska hagfræðingsins Scotts Sumner við Bentley háskólann í Massachusettes árið 2009 þar sem hann mælti með því að bandaríski seðlabankinn tæki upp NVLF markmið á vefnum www.themoneyillusion.com. Brátt bættust fleiri hagfræðingar í umræðuhópinn og nú má telja að um heildstæða kenningu við stjórn peningamála sé að ræða.

Mynd 2 Hækkun VLF að nafnvirði var 10% og hærri samfellt í fimm ár 2004 til og með 2008. Ekki er vafa bundið að svo mikil árleg hækkun er of mikil. Erfiðara kann að reynast að finna hvar á bilinu 5 til 9% eðlilegt markmið liggur í tilviki íslenska seðlabankans.

Þegar NVLF markmiðssetningu er beitt er að minni hætta á að seðlabankar einblíni um of á verðbólgumarkmið og kæfi þannig efnahagsbata áður en hann kemst á réttan kjöl. Hér er í reynd talað til evrópskra seðlabanka (að þeim íslenska meðtöldum) þar sem lög mæla fyrir um verðbólgumarkmið eingöngu. Í Bandaríkjunum ber seðlabanka að líta til atvinnustigs ekki síður en verðbólgu – án þess þó að formlega hafi verið sett markmið um nafnvirði VLF við stýringu svo að vitað sé til. Annar kostur er að seðlabanki verður skjótt var við þegar nafnvirði landsframleiðslu sýnist ekki stefna í að ná markmiði ársins og er þá auðvelt að beita slökun í peningastefnu – án þess að verðbólgumarkmið setji of þröngar skorður.

Þriðji kosturinn kann að vera að nafnvirði VLF er auðveldara að mæla en raunvirði VLF og er þess vegna stýristærð sem gott er að miða við. Mæling verðbólgu er jafnan umdeild þar sem skilgreining verðbólgugrunns er ekki einhlít (á að taka hækkun olíuverðs með, á að taka breytingar á húsnæðisverði með o.s.frv.)

Án þess að taka afstöðu til þess hve mikla kosti aðferðin hefur við stjórn peningamála á Íslandi er án efa að umræða um kosti og galla NVLF markmiðs er af hinu góða. Nafnvirði landsframleiðslu hér á Íslandi hefur sjaldan verið í hávegum haft, hugsanlega vegna þess hve verðbólga er oft mikil þannig að breytingar NVLF á milli ára verða háar. Mynd 2 sýnir prósentubreytingar NVLF frá árinu 2000 ásamt landsframleiðslunni sjálfri á verðlagi hvers árs í milljörðum króna (áætlun eftir árið 2010).

Hækkun hlutabréfa árið 2012 nær til mikilvægra kauphalla um víða veröld

Hlutabréfamarkaðurinn er hluti af þessu flókna samspili raunhagkerfis og stærða sem jafnan eru mældar á verðlagi hvers tíma. Hækkandi verð á hlutabréfum byggist á vaxandi hagnaði fyrirtækja og almennt á því trausti sem fjárfestar bera til jákvæðrar framvindu á næstu árum. Hlutabréf eru leiðandi hagvísir og almennt er talið að fjárfestar lesi í markaðinn sex til tólf mánuði fram í tímann. Hér á eftir fylgir yfirlit um breytingu hlutabréfaverðs í Evrópulöndum, í Asíu og í BRIC ríkjunum sem sköruðu fram úr á síðasta áratug vegna mikils hagvaxtar. Talið er að þau geti verið leiðandi á heimsvísu síðar á þessari öld vegna stærðar sinnar og mannfjölda. Hækkandi hlutabréfaverð á árinu 2012 vísar til þess að væntingar fjárfestar eru jákvæðar og getur bent til þess að heimsbúskapurinn sé að blómstra meira en kemur almennt fram í hagspám alþjóðastofnana.

Mynd 3 sýnir vísitölur hlutabréfa í Þýskalandi, Bretlandi og á Ítalíu, auk Evrópuvísitölunnar. Í Þýskalandi er hækkun frá lággildi í september 2011 33% en þar lækkuðu hlutabréf líka mjög mikið í ógnarsölu frá síðustu dögum júlí 2011. Aðeins 8% vantar nú til að DAX vísitalan nái hæsta verði ársins 2012. Í London vantar FTSE vísitöluna aðeins 3% til að ná hágildi síðara árs en Evrópuvísitöluna vantar 16% þrátt fyrir 21% hækkun frá lággildi í september 2011. Þar munar miklu um veikari kauphallirnar í Suður-Evrópu. Spánn er veikasti hluti markaðsins og sá eini af 24 í efri hluta töflunnar 4,12 sem enn er á rauðu ljósi.

Mynd 3 Hlutabréf á Ítalíu, einum veikasta hluta Evrópumarkaðs, hafa hækkað um 25% frá lággildi í september 2011. Verðið þarf að hækka um 40% til að ná hágildi 2011.

Asíu og Kyrrahafslöndin á mynd 4 eru á meðal þeirra sterkustu á fyrstu mánuðum ársins 2012. Í Thailandi og Indónesíu sem líka sýndu mikinn hlutfallslegan styrk á árinu 2011 varð lækkun á síðari hluta þess árs minni en víðast annars staðar. Hlutabréf í Thailandi liggja 3% ofan við hágildi 2011 við lokun föstudags 2. mars 2012 en hlutabréf í Índónesíu eiga 5% eftir að því marki. Í Suður-Kóreu eru 7,4% eftir að hágildinu 2011 en 8,2% í Singapore.

Mynd 4 Kauphallirnar í Thailandi, Indónesíu, Singapore og Suður-Kóreu eru á meðal þeirra sterkustu í Asíu og Kyrrahafslöndum. Hlutabréf í Thailandi eru um 3% ofan við hæsta gildi ársins 2012.

Mynd 5 Hlutabréf í BRIC ríkjunum, Braslíu, Rússlandi, Indlandi og Kína, hafa tekið hressilega á því frá síðari hluta desember 2012. Kortin sýna að hlutabréf í Rússlandi færast á grænt ljós í 9. viku og í Kína á gult (verð færist yfir rauðu 34 vikna línuna).

Í framvindu hlutabréfamarkaðs árið 2012 er þó hækkun hlutabréfa í BRIC löndunum ekki síst ánægjuleg. Brasilía, einn sterkasti markaður veraldar, lækkaði mikið á árinu 2011 eins og vikukortið efst til vinstri sýnir en hefur nú leiðrétt þá lækkun að mestu og á eftir 6,6% að hágildi frá nóvember 2010. Rússland er sveiflukenndari markaður en þar varð hækkun frá miðju ári 2010 til loka apríl 2011 50 til 60%. Eftir það tók við lækkun sem nam allri þeirri hækkun svo að lággildi áranna 2010 og 2011 eru á líkum stað við gildið 1300. Hækkun á árinu 2012 til loka föstudags 2. mars er sú mesta á 36 þáttum alþjóðlegs hlutabréfamarkaðs í töflunni 4x12 eða 25,7%. Hlutabréf á Indlandi hafa hækkað um 14% á árinu 2012 en tæp 12% í kauphöllinni í Shanghai í Kína. Þar eru heil 28% eftir að síðasta hágildi sem raunar er í lok júlí 2009.

Rólegt er yfir hlutabréfum á Wall Street í þakkargjörðarvikunni 2013

Lítil breyting á verði hlutabréfa í þakkargjörðarvikunni í Bandaríkjunum er alvanaleg. Þannig hefur það verið í áranna rás hver sem skýringin er. Hún liggur ekki í augum uppi þar sem um 60% alþjóðlegra hlutabréfa að markaðsvirði eru utan Bandaríkjanna. Svo virðist sem einhvers konar huglægt samband sé á milli Wall Street og kauphalla annarra heimsálfa. Í þakkargjörðarvikunni er lokað allan fimmtudag og eftir hádegið á föstudag.

Lítil breyting á verði hlutabréfa í þakkargjörðarvikunni í Bandaríkjunum er alvanaleg. Þannig hefur það verið í áranna rás hver sem skýringin er. Hún liggur ekki í augum uppi þar sem um 60% alþjóðlegra hlutabréfa að markaðsvirði eru utan Bandaríkjanna. Svo virðist sem einhvers konar huglægt samband sé á milli Wall Street og kauphalla annarra heimsálfa. Í þakkargjörðarvikunni er lokað allan fimmtudag og eftir hádegið á föstudag. Í vikunni hækkar S&P 500 um 0,1%, í Evrópu er hækkun 1,4% og í Asíu og Kyrrahafsríkjum hækka hlutabréf í verði um 0,5%. Á mynd 1 er dagkort af heimsvísitölu hlutabréfa og sýnir 0,27% hækkun föstudaginn 29. nóvember en hækkun í vikunni 25. til 29. október er 0,3%.

Mynd 1
Mynd 1 Heimsvísitala hlutabréfa er á sömu slóðum og í síðari hluta október 2013.

Á mynd 1 í neðri glugga neðan við dagkortið er sýnd Money Line Joanne Klein sem ritar Above the Green Line bloggvefinn hjá StockCharts.com. Red Zone merkir að Slow Stochastic sveifluvísirinn með einkennum (5,1) er ofan við 80. Í skammtímaviðskiptum merkir Red Zone að tími sé til að selja; í langtímaviðskiptum að ekki sé tími til að kaupa. Heimsvísitala hlutabréfa er rétt neðan við mörkin við lokun föstudag 29. nóvember sl. Í kerfi Joanne er Green Zone merki um að kaupa, þ.e. þegar Slow Stochastic hefur farið niður fyrir gildið 20 en snúið upp aftur og hækkað yfir 20.

Mynd 2 sýnir samanburð á hækkun hlutabréfa á heimsmarkaði frá lokum apríl 2013 á vikulegu árangurskorti. Því má skjóta inn hér að með nýrri litatækni á kortum frá StockCharts.com eru dagkort okkar sýnd með fölgulum (e. solar) bakgrunni (mynd 1), vikukort eru ljósgræn (e. spruce, mynd 2) og mánaðakort og fjórðungakort eru gráleit (e. graphite, myndir 3 og 4). Kort innan dags eru sýnd með fölrósrauðum lit (e. rose), þ.e. t.d. 15 mínútna kort, klukkutímakort eða jafnvel fimm mínútna og einnar mínútu kort. Á mynd 2 er sem sagt vikulegt árangurskort af S&P 500, Evrópuvísitölu og vísitölu Asíu og Kyrrahafslanda. Þar kemur fram veikleiki hlutabréfa í Asíu – jafnvel þótt Japan sé í myndinni og hafi þungt vægi en þar hafa hlutabréf hækkað 50% frá ársbyrjun 2013 (sjá töflu 1).

Mynd 2
Mynd 2 Evrópa og Wall Street hækka 12 til 13% frá lokum apríl 2013 en vísitala Asíu og Kyrrahafslanda stendur í stað.

Í Evrópu og á Wall Street hækka hlutabréfa ámóta mikið frá lokum apríl 2013, 12% og 13%, þrátt fyrir að hlutabréf í Evrópu taki þyngri dýfu í maí og júní heldur en S&P 500 á Wall Street – sem varla lækkar neitt á vikukorti. En innan Evrópuvísitölu er mikil dreifing. Sé litið á hækkun 2013 til loka nóvember er hækkun mest í Þýskalandi eða 23,6% en minnst á Bretlandi eða 12,2%. Á Norðurlöndum er hækkun 20% en 21% á Spáni og 16% á Ítalíu.

Í fyrstu viku desember 2013 ræðst hvort lokaverð nóvember reynast hágildi ársins

Samkvæmt tölfræðirannsóknum feðganna Yale og Jeffrey Hirsch hjá Stock Trader’s Almanac er algengt að þakkargjörðarvikan skili nokkurri hækkun á Wall Street en þó í dræmum

Tafla 1
Tafla 1 Hrávörur haldast nokkurn veginn stöðugar í verði síðustu fimm vikur en olía lækkar 5,3% og gull um 7,5%.

viðskiptum vegna frídaganna. Fyrsti mánudagurinn eftir þá viku hefur frá árinu 2005 verið nefndur Cyber Monday þar sem vefsölufyrirtæki eru tekin að framlengja Black Friday tilboð sín fram yfir helgina. Þann mánudag er algengt að nokkur lækkun ríð yfir á Wall Street – og aftur er hér tölfræðileg staðreynd á ferðinni frá Hirsch og Hirsch feðgunum hjá Stock Trader’s Almanac og skýring ekki alveg augljós. Þannig kann það vel að ráðast í upphafi 49. viku 2013, þ.e. í fyrstu viku desember, hvort enn meiri hækkun bætist við hækkun fyrstu 11 mánaðanna á Wall Street eða hvort leiðrétting tekur við.

Sú staðreynd að bandarísk hlutabréf eru orðin afar teygð í verði eftir langvarandi hækkun leiðir af sér að leiðrétting í desember er hugsanleg, a.m.k. í fyrri hluta desember og fram að jólasveinarallinu árvissa. Gildir einu hvort litið er til helstu vísitalna, stórra fyrirtækja eða smárra, eða framúrskarandi fyrirtækja eða atvinnugreinavísitalna (sjá töflu 1), alls staðar eru verð svo teygð að illmögulegt er að finna tækifæri til að auka við stöður í hlutabréfum. Mikilvægt er þó að hafa í huga að á langvarandi bolamarkaði eins og nú kann að ríkja geta hlutabréf á markaði haldið áfram að hækka mánuðum saman án teljandi hvíldar eða leiðréttingar.

Langvarandi bolamarkaður í hlutabréfum getur leitt til bjarnarmarkaðs í olíu og gulli

John J. Murphy hinn reyndi aðalhagfræðingur StockCharts.com hefur bent á að langvarandi bolamarkaður í hlutabréfum á Wall Street kann að leiða af sér bjarnarmarkað í hrávörum, ekki síst í gulli og á olíumarkaði. Á myndum 3 og 4 eru sýnd mánaðakort af olíuverði og gullverði síðasta aldarfjórðung eða svo. Í glugga ofan við mánaðakortin sýnir purpuralínan viðkomandi vísitölu, þ.e. olíuverð eða gullverð, í samanburði við S&P 500. Á þessum kortum er greinilegt hvernig bjarnarmarkaðurinn í hlutabréfum árin 2000 til 2013 leiðir til bolamarkaðs í olíu og gulli og jafnfram hvernig bolamarkaður í hlutabréfum fyrir árið 2000 leiðir til bjarnarmarkaðs í olíu og gulli.

Mynd 3
Mynd 3 Olíumarkaðurinn frá 1988: Nýr bjarnarmarkaður í uppsiglingu frá 2012?

Hvort þetta neikvæða langtímasamband á milli olíu- og gullverðs og hlutabréfaverðs á mælikvarða S&P 500 leiðir til bjarnarmarkaðs hinna fyrrnefndu næstu árin er ekki vitað á þessari stundu – en fyrstu vísbendingar á mánaðakortum á myndum 3 og 4 benda í þá átt.

Mynd 4
Mynd 4 Bolar og birnir á gullmarkaði: hlutfalllegur styrkur gagnvart hlutabréfum hrynur frá 2012.

Jafnframt þarf að hafa í huga að ný tækni í olíu- og gasvinnslu kann að leiða til þess að Bandaríkin verði stærsti útflytjandi olíu og gass að fáeinum árum liðnum. Olíuútflutningur Bandaríkjamanna kann að fara fram út útflutningi Saudi-Araba og gasútflutningur þeirra kann að fara fram úr gasútflutningi Rússa. Í Bandaríkjunum hefur verið unnið að þróun þessarar nýju tækni í orkuvinnslu í þrjátíu ár. Enn eru ýmis mál óleyst, bæði á lagasviði, sviði umhverfismála og markaðsmála ef svo mætti að orði komast. Enn er ekki lifandi markaður fyrir gas í Bandaríkjunum þótt sú þjóð noti mesta orku allra. Verð á gasi þar er því aðeins brot af núverandi verði sem Rússar fá fyrir útflutning sinn til ríkja Evrópusambandsins. Líklegt er að öll þessi mál muni breytast á næstu árum og orkufyrirtæki af ýmsu tagi kunna að verða næst til að bera upp langvarandi hækkun hlutabréfa á Wall Street á eftir tæknifyrirtækjum 1992 til 2000 og fjármálafyrirtækjum 2003 til 2007.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Lesa grein

Alþjóðleg hlutabréf hækka til miðs nóvember 2013 eftir skamma hvíld

Á Wall Street brjótast hlutabréf upp úr flötum tveggja vikna grunni miðvikudag 13. nóvember sl. Í Asíu og Evrópu gætir ekki jafnmikillar eftirspurnar þótt snúningur frá lággildi verði á sama tíma. Mynd 1 sýnir hvernig heimsvísitala hlutabréfa tekur að hækka aftur miðvikudaginn 13. nóvember sl. eftir nær þriggja vikna leiðréttingu. Í lok föstudags 15. nóvember hvílir gildi heimsvísitölu undir viðnámi frá hágildi þann 22. október sl. Leiðrétting í tæpar þrjár vikur er væg og einkum í Bandaríkjunum. Heimsvísitala fær stuðning og snýr til hækkunar þar sem 38% (sjá Fibonacci hlutföll á mynd 1) fyrri hækkunarleggs hafa gengið til baka. Í bakslagi millistefnu gengur að jafnaði 38 til 50% til baka af hækkunarleggnum næst á undan.

Á Wall Street brjótast hlutabréf upp úr flötum tveggja vikna grunni miðvikudag 13. nóvember sl. Í Asíu og Evrópu gætir ekki jafnmikillar eftirspurnar þótt snúningur frá lággildi verði á sama tíma. Mynd 1 sýnir hvernig heimsvísitala hlutabréfa tekur að hækka aftur miðvikudaginn 13. nóvember sl. eftir nær þriggja vikna leiðréttingu. Í lok föstudags 15. nóvember hvílir gildi heimsvísitölu undir viðnámi frá hágildi þann 22. október sl. Leiðrétting í tæpar þrjár vikur er væg og einkum í Bandaríkjunum. Heimsvísitala fær stuðning og snýr til hækkunar þar sem 38% (sjá Fibonacci hlutföll á mynd 1) fyrri hækkunarleggs hafa gengið til baka. Í bakslagi millistefnu gengur að jafnaði 38 til 50% til baka af hækkunarleggnum næst á undan.

Mynd 1
Mynd 1 Heimsvísitala hlutabréfa tekur að rjúka á ný í vikunni 11. til 15. nóvember eftir innan við þriggja vikna hvíld frá miðvikudegi 23. október sl.

Árangurskort á mynd 2 skýrir hvernig hækkun skiptist á milli heimshluta. Á Wall Street (sjá S&P 500) myndast flatur tveggja vikna grunnur frá 29. október til 13. nóvember sl. Í Evrópu og í Asíu kemur til lækkunar þótt hún sé væg og standi stutt. Á þessari stundu er ekki vitað hvort leiðréttingu millistefnu er að fullu lokið. Hlutabréf víðast hvar verða að teljast nokkuð teygð og toguð ef svo er. Skammtímasveifluvísir á dagkorti af  heimsvísitölu á 

Mynd 2
Mynd 2 Í Evrópu og Asíu næst hágildi þriðjudaginn 22. október 2013 og eru vísitölur þeirra heimshluta fjarri því hágildi um miðjan nóvember eftir þriggja vikna leiðréttingu.

mynd 1 gefur til kynna að til skamms tíma sé verð þegar orðið teygt (gildi SlowStochastic ofan við 80) þrátt fyrir leiðréttingu síðustu vikna. Á vikukorti er sú teyging jafnvel meiri á mælikvarða margra vísitalna hlutabréfa, og á það við í ríkari mæli á Wall Street en í Asíulöndum og Evrópu. Hafa skal þó í huga að verð á hlutabréfum getur haldist „teygt“ eða ofkeypt um langa hríð án þess að til teljandi leiðréttingar komi þegar eftirspurn fjárfesta á markaði umfram framboð er ríkjandi.

Hlutabréf í Asíu liggja 11% undir hágildi 2007 en 18% undir í Evrópu 

Í góðum hækkunarlegg á árinu 2013 til miðs nóvember brjótast fáeinar sterkustu vísitölur hlutabréfa, einkum á Wall Street en einnig í Þýskalandi, yfir hágildi sín frá árinu 2007, nánar tiltekið á vormánuðum, og hafa hækkað nokkuð síðan. Á mælikvarða Evrópuvísitölu liggur verð á hlutabréfum samt 18% undir hágildi ársins 2007 og hlutabréf í Asíu og Kyrrahafslöndum eru 11% undir hágildinu 2007. S&P 500 er hins vegar komin 17,5% yfir hágildi 2007 þegar mælt er frá miðjum september það ár (mynd 3).

Þessa mynd (sjá árangurskort á mynd 3) er mikilvægt að hafa í huga við túlkun á tölum og niðurstöðum í töflu 1. Fimm vikna hækkun (sjá fyrsta töludálk) er frá 0,4% í Asíu til 5,6% á Wall Street. Hækkun á árinu 2013 er frá 10,1% í Asíu og Kyrrahafslöndum til 28,2% á Wall Street. Mánaðakortið á mynd 3 sýnir að Wall Street er að geysast áfram upp í „bláan himininn“ en hækkun í öðrum heimsálfum á nokkuð í land til að ná gildum ársins 2007 – þ.e. fyrir meira en sex árum.

Tafla 1
Tafla 1 Yfirburðir Wall Street blasa við af fimm vikna hækkun í töflunni (fyrsti töludálkur).

Áhugavert er að renna augum niður strimilinn um miðja töflu 1 en hún sýnir staðsetningu hlutabréfaverðs hverrar vísitölu við lokun föstudags 15. nóvember sl. innan verðbils síðustu 52 vikna. Wall Street vísitölurnar liggja nærri því allar í efsta tíunda hluta þess verðbils. Undantekning er gullgrafarafyrirtækin sem eru alveg á hinum endanum (í neðsta tíunda hlutanum) og einnig byggingafyrirtæki og veitur.

Mynd 3
Mynd 3 Árangurskort frá september 2007: Wall Street, vísitala hlutabréfa í Asíu og Kyrrahafslöndum og Evrópuvísitalan

Á árangurskorti með mánaðatölum á mynd 3 kemur fram hvernig Wall Street sker sig úr í samanburði við vísitölur annarra heimshluta. Hafa þarf í huga að heimshlutavísitölur eru mikil meðaltöl. Innan Evrópuvísitölu eru bæði Þýskaland og Bretland. Í Þýskalandi liggur DAX um 10% yfir hágildi sínu frá 2007. Á Bretlandi hvílir FTSE vísitalan í London rétt við hágildið – en á uppbrotið ennþá eftir. Í Asíulöndum hafa fáeinar vísitölur brotist yfir viðnám frá 2007 hágildi – en af stórum löndum er aðeins að nefna Indland og þar liggur Bombei vísitalan rétt ofan við fyrrnefnt hágildi. 


Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Lesa grein

Víða eru vísbendingar um að hágildi hlutabréfa í október sé að baki

Hlutabréf á alþjóðlegum markaði hafa hækkað í snarpri roku frá snúningi við lággildi miðvikudaginn 9. október 2013 (sjá dagkort á mynd 1). Hækkun í Evrópu er um 7% á þessum tíma en aðeins um 2% á Asíumarkaði (sjá mynd 2). Októberhækkunin 2013 er þriðja roka frá síðari hluta júní sl. og á fjórum mánuðum koma fram þrjú hækkandi hágildi og þrjú hækkandi lággildi.

Hlutabréf á alþjóðlegum markaði hafa hækkað í snarpri roku frá snúningi við lággildi miðvikudaginn 9. október 2013 (sjá dagkort á mynd 1). Hækkun í Evrópu er um 7% á þessum tíma en aðeins um 2% á Asíumarkaði (sjá mynd 2). Októberhækkunin 2013 er þriðja roka frá síðari hluta júní sl. og á fjórum mánuðum koma fram þrjú hækkandi hágildi og þrjú hækkandi lággildi. Þennan tíma, nánar tiltekið frá mánudegi 24. júní sl., er hækkun mest í Evrópu eða yfir 22% en svipuð á Wall Street og í Asíu og Kyrrahafslöndum, í grennd við 12%. Hlutfallslegur ávinningur Evrópulanda hefur vaxið hægt og bítandi allar götur frá 24. júní sl. til loka september. Frá þeim tíma heldur Wall Street í við Evrópumarkað en Asía gefur eftir.

Mynd 1
Mynd 1 Heimsvísitala hlutabréfa hækkar dagana 10. til 22. október en nær þá hágildi og sýnist stefna í meltingartíma eða hvíld næstu daga.
Mynd 2
Mynd 2 Á árangurskorti sést skýrt að síðustu vikuna er það Asía og Kyrrahafslönd sem toga heimsvísitölu hlutabréfa niður (sjá einnig töflu 1).

Dagkort af heimsvísitölunni á mynd 1 sýnir vel framvindu frá miðju ári 2013. Bakslag frá 20. september til 9. október etur upp um 50% af hækkunarlegg þar á undan; S&P 500 hækkar lítið eitt umfram heimsvísitölu í október (sjá hlutfallslegan styrk í glugga ofan við dagkortið). Á kortinu sem er sett upp í litakerfi Alexanders Elders höfum við jafnframt sýnt skemmtilegt líkan Joanne Klein sem finna má á opnum vef StockCharts.com á þessari slóð: www.stockcharts.com/public/1107832. Joanne er vinsælasti bloggarinn á opnum vef StockCharts.com og jafnframt sá virtasti að dómi lesenda. Kerfið nefnir hún Above the Green Line en græna línan vísar til 250 daga meðaltals viðkomandi hlutabréfs eða vísitölu (ath. á mynd 1 er græna línan 200 daga meðaltal í stað 250 daga línunnar).

Ofan við grænu línuna: kerfi Joanne Klein er gagnlegt, einfalt og skemmtilegt

Með smáeinföldun byggist kerfi Joanne á grænu línunni (250 daga meðaltali) og Money Line sem er Slow Stochastic sveifluvísirinn stilltur á (5,1). Money Line sveiflast á milli 0 og 100 (nær þeim mörkum þó aldrei alveg) og er á Red Zone ofan við gildið 80 en á Green Zone neðan við gildið 20 (sjá myndir 1 og 5). Maður kaupir hlutabréf aðeins þegar Money Line er á græna svæðinu neðan við 20 og hugar hugsanlega að sölu þegar peningalínan skýst upp á rauða svæðið.

Að peningalína Joanne sé á græna svæðinu er þó aðeins eitt skilyrði. Grunnþáttur í kerfi Joanne er að "Eventually Markets will meet again with their Green Lines", þ.e. öll hlutabréf munu aftur og aftur snerta 250 daga meðaltal sitt. Það er orð að sönnu og þarf ekki frekar vitnanna við. Sterkustu stokkar geysast þó oft áfram lengi án þess að snerta meira en 50 daga meðaltal sitt (Red Line í kerfi Joanne) en engu að síður stendur óhaggað að stokkar munu falla í verði og snerta grænu línuna. Þar eru bestu tækifærin til að kaupa í kerfi Joanne Klein. Þegar staða markaðs er víða er eins og við lokun föstudags 25. október blasir viðvörun Joanne við á mörgum kortum hennar: CAUTION: Way Above the Green Line. Ekki er vafa bundið að hlutabréf á heimsmarkaði í lok 43. viku 2013 eru orðin teygð eftir langvarandi hækkun.

Nýmarkaður færist á grænt ljós í október 2013 en hrávörur og olía lækka áfram

Tafla 1
Tafla 1 Eftir marga mánuði á rauðu ljósi færast 10 ára ríkisskuldabréf á Wall Street á gult ljós. Gengi dollara lækkar 1,5% síðustu fimm vikur og evra vs. dollari hækkar 2,1% á sama tíma.

Tafla 1 Eftir marga mánuði á rauðu ljósi færast 10 ára ríkisskuldabréf á Wall Street á gult ljós. Gengi dollara lækkar 1,5% síðustu fimm vikur og evra vs. dollari hækkar 2,1% á sama tíma.

Eftir góða roku og 14 til 15% hækkun í Shanghai frá síðari hluta júní 2013 virðist sem slegið hafi í bakseglin í október. Shanghai vísitalan rekst upp undir styerkt viðnám af niðurhallandi stefnulínu sem nær allt aftur til júlímánaðar árið 2009 eða meira en fjögur ár. Kína hafði færst af rauðu ljósi á gult í byrjun september sl. og var rétt við að smella á grænt ljós áður en viðnám kom til skjalanna. Í 43. viku er lækkun í Shanghai 2,77% sem nægir til að færa vísitöluna aftur á rautt ljós. Örskammt er þó á milli 13 og 34 vikna meðaltalanna.

Önnur merk breyting í 43. viku er sú að bandarísk ríkisskuldabréf með meðaltíma 7 til 10 ár færast á gult ljós í litakerfi Eignastýringar eftir marga mánuði á rauðu ljósi. Lengri flokkar ríkisskuldabréfa og einnig þau verðtryggðu eru áfram á rauðu ljósi þrátt fyrir nokkra roku síðustu sex vikur. Þrátt fyrir þessa roku sem nemur um 5% á mælikvarða lengstu skuldabréfa virðist hæpið að hækkun haldi áfram lengi. Til þess þurfa markaðsvextir að lækka áfram næstu mánuði og betra er að fara gætilega þar.

Loks verður að teljast harla merkilegt að hlutabréf nýmarkaðslanda skjótast loks yfir á grænt ljós af gulu (sjá neðstu línu í efstu blokk töflu 1) eftir að hafa tekið 18 til 19% dýfu frá upphafi árs 2013 til miðs júní sl. Nýmarkaðsvísitalan lækkar að vísu 1,1% í 43. viku til loka föstudags 25. október og er þar einnig á ferðinni viðnám vegna niðurhallandi stefnulína líkt og í Shanghai nema þessi nær aftur til vorsins 2011. Nýmarkaðsvísitalan hefur hækkað um 17% frá síðari hluta júní 2013 og fjárfestar taka nú að innleysa hagnað. Hrávöruvísitalan liggur einnig neðan við viðnám vegna niðurhallandi stefnulínu sömu ættar og þeirrar í Shanghai og á nýmarkaði og nær hún einnig aftur til vorsins 2011. Lækkun á hrávörumarkaði frá áramótum 2013 er 6,4% (tafla 1).

Dow Theory bendir til aukinnar áhættu: iðnfyrirtæki dragast aftur

Eitt helsta skilyrði þess að stefna hlutabréfa sé til hækkunar er að Dow Industrials og Dow Transports vísitölurnar leiti hærri hágilda saman – þ.e. að nýtt hágildi annarrar staðfestist fljótlega með nýju hágildi hinnar. Þetta er ein af helstu kennisetningum í Dow Theory sem Charles H. Dow stofnandi og fyrsti ritstjóri Wall Street Journal setti fram í ritstjórnarskrifum í blaði sínu um aldamótin 1900.

Myndir 3 og 4 sýna dagkort af Dow Industrials og Dow Transports frá miðju ári 2013. Sölubylgja frá 20. september til 9. október sl. leikur þá fyrrnefndu mun verr en þá síðarnefndu. Eftir snúning þann 9. október sl. rýkur Dow Transports upp nærri 10% til loka föstudags 25. október sl. og fer yfir septemberhágildi sitt þegar föstudaginn 18. október.

Mynd 3
Mynd 3 Dow Jones Industrials hefur hækkað um 5% frá 9. október til lokaverðs föstudags 25. október 2013. Situr þó enn neðan við hágildi sín frá byrjun ágúst og miðjum september.
Mynd 4
Mynd 4 Dow Jones Transports hækkar nærri 10% frá 9. október til föstudags 25. október sl. Hér eru hækkandi hágildi og hækkandi lággildi þrisvar sinnum frá lokum júní 2013. Staðfesting frá Dow Jones Industrials er ekki fyrir hendi.

Allt öðru máli gegnir um Dow Industrials. Þar er niðurstrokan eftir 20. september sl. 6,3% (mynd 3). Þrátt fyrir öfluga roku þegar þann 10. október sl. hefur hækkun ekki nægt til þess að mynda nýtt hágildi. Dow Industrials liggur raunar enn neðan við hágildi sitt frá byrjun ágúst sl. Veitið athygli að lággildi 9. október er lægra en lággildi í lok ágúst sl. – og missið ekki af hvernig Dow Industrials snertir létt 200 daga línuna. Græna lína Joanne Klein (sjá hér að framan) er að vísu 250 daga meðaltalið sem liggur aðeins neðar en minnir engu að síður á reglu hennar: hlutabréf munu aftur og aftur snerta 250 daga línu sína.

Að staðfestingu á nýju hágildi Dow Transports vanti frá Dow Industrials er vissulega vísbending um varúð frá Dow Theory. John J. Murphy aðalhagfræðingur StockCharts.com bendir þó á í Market Message fimmtudaginn 24. október sl. að hægari hækkun Dow Industrials þurfi ekki jafnan að vera hættumerki. Þegar stefna hlutabréfa er til hækkunar vill oft gerast að Dow Industrials fylgi í humátt á eftir áhættusamari stokkum (t.d. minni fyrirtækjum (e. Small Caps)) og atvinnugreinum sem eru næmar fyrir áhrifum eftirspurnar (t.d. flutningafyrirtækjum). Eins og sakir standa er Dow Industrials eina vísitalan sem á eftir að sýna nýtt hágildi í hækkunarleggnum frá 20. september sl.

Hættumerki eru greinileg á dagkorti af SPY með peningalínu Joanne Klein

Mynd 5
Mynd 5 SPY hækkar með þremur hækkandi hágildum og hækkandi lággildum frá síðari hluta júní 2013. Tapar gagnvart Evrópuvísitölu júlí til september en októberroka stöðvar það tap.

Til skamms tíma litið er þó ástæða til að fara að öllu með gát. Merking Joanne Klein á svo sannarlega við á dagkortinu af SPY, kauphallarsjóði sem fylgir S&P 500: CAUTION: Way Above the Green Line. Græna línan hér er 200 daga meðaltal en ekki 250 daga eins og í kerfi Joanne. Peningalínan er á rauða svæðinu og hefur verið þar í tvær vikur. Vissulega gerist það í toppum og hún getur haldist á rauða svæðinu í mánuð eða lengri tíma – en endar þó jafnan með því að hníga og heimsækja græna svæðið á nýjan leik eftir lækkun eða leiðréttingu.

Rauðu örvarnar sýna losunardaga sem voru margir í lok ágúst og september sl. en engir frá snúningi þann 9. október sl. Veitið þó athygli hvernig dregur sí og æ úr veltu í rokunni frá þeim tíma og bendir til að lítið sé um þátttöku stórra fjárfesta í kaupum síðustu vikur.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Lesa grein

Góðar horfur eru á innlendum hlutabréfamarkaði næstu misseri

Rólegt er á innlendum verðbréfamarkaði síðustu vikur til loka föstudags 11. október í 41. viku 2013. Verðbreyting er lítil bæði á markaði hlutabréfa og skuldabréfa en óverðtryggð skuldabréfa hafa þó hækkað í verði lítillega. Sem dæmi má nefna (sjá töflu 1 hér að neðan) að síðustu fimm vikur til föstudags 11. október hafa skráð innlend hlutabréf hækkað um 1,6%, verðtryggð skuldabréf hafa lækkað 0,1% en óverðtryggð ríkisskuldabréf hafa hækkað um 2,6%. Töludálkur tvö í töflu 1 sýnir að markaðskrafa flestra flokka ríkistryggðra skuldabréfa hefur lækkað á árinu 2013 til 41. viku. Einu undantekningar eru HFF14, RIKB15 og RIKB14, m.ö.o. stystu flokkar verðtryggðra og óverðtryggðra skuldabréfa.

Rólegt er á innlendum verðbréfamarkaði síðustu vikur til loka föstudags 11. október í 41. viku 2013. Verðbreyting er lítil bæði á markaði hlutabréfa og skuldabréfa en óverðtryggð skuldabréfa hafa þó hækkað í verði lítillega. Sem dæmi má nefna (sjá töflu 1 hér að neðan) að síðustu fimm vikur til föstudags 11. október hafa skráð innlend hlutabréf hækkað um 1,6%, verðtryggð skuldabréf hafa lækkað 0,1% en óverðtryggð ríkisskuldabréf hafa hækkað um 2,6%. Töludálkur tvö í töflu 1 sýnir að markaðskrafa flestra flokka ríkistryggðra skuldabréfa hefur lækkað á árinu 2013 til 41. viku. Einu undantekningar eru HFF14, RIKB15 og RIKB14, m.ö.o. stystu flokkar verðtryggðra og óverðtryggðra skuldabréfa.

Eftir um sex mánaða flatan tíma á hlutabréfamarkaði er hlutdeild skráðu félaganna átta í heildarmarkaðsverðmæti hlutabréfa og skuldabréfa 13,3% (tafla 1). Á þessum sex mánuðum hefur skuldabréfasafnið hækkað að verðmæti um 4 til 5%. Markaðsverðmæti verðtryggðra ríkistryggðra skuldabréfa er 65,3% eða 1.637 ma. kr. og þeirra óverðtryggðu er 21,4% eða 536 ma. kr. Við hækkun þessara stóru flokka verðbréfa hefur aðeins dregið úr markaðsvægi hlutabréfa eða úr um 15% í 13%. Myndir 1 og 2 gefa yfirlit um núverandi samsetningu innlends verðbréfamarkaðs, fyrst skiptingu í meginflokka (mynd 1) og síðan hlutabréfasafnsins í hlutabréf skráðu innlendu félaganna (mynd 2).

Mynd 1
Mynd 1 Markaðsverðmæti skráðra innlendra hlutabréfa og ríkistryggðra skuldabréfa er um 2.506 ma. kr. við lokun föstudags 11. október 2013. Hlutfallsleg skipting er sýnd á kökuriti.
Mynd 2
Mynd 2 Hlutfallsleg skipting innlendra skráðra hlutabréfa í Kauphöllinni, samtals að verðmæti 334 ma. kr. við lokun föstudags 11. október 2013. Samtals vægi fjögurra stærri félaganna er 77%.

Gott jafnvægi á markaði merkir engan veginn að ládeyða eða slaki sé á ferðinni

Á yfirborðinu kann „flatur“ tími á markaði í fáeinar vikur eða jafnvel lengri tíma að sýnast bera vott um deyfð, áhugaleysi, óáhugaverð verðbréf eða fjárfesta sem eru alveg ráðalausir. Ekkert er fjær sanni. „Flöt“ tímabil eru jafneðlilegur hluti af lífinu á verðbréfamarkaði eins og góðir hækkunarleggir og harðar niðurstrokur. Flatur tími á innlendum hlutabréfamarkaði þar sem verð um miðjan október 2013 er á sömu slóðum og um miðjan mars sl. er gott dæmi. Flata tímabilið hófst eftir meira en 30% verðhækkun frá síðari hluta nóvember 2012 til miðs mars 2013. Eftir slíkt tímabil er eðlilegt að fjárfestar þurfi tíma, svolítinn meltingartíma, til að aðlagast nýju verði í hæstum hæðum. Á þeim tíma voru áhyggjur af bólumyndun títtnefndar. Frá bæjardyrum skráðra fyrirtækjanna er þessi tími um leið mánuðir þegar nýr hagnaður byggist upp til að standa undir frekari hækkun verðs (vonandi) á næstu mánuðum.

Nákvæmlega sama á við á skuldabréfamarkaði. Virðisfjárfestar miða við hugtakið innra verðmæti hlutabréfa, þ.e. afvaxtaðan framtíðarhagnað fyrirtækja, sem þeir leggja að grunni við mat á fyrirtækjum. Á sama hátt eiga skuldabréf sér einnig innra verðmæti. Skuldabréf bera flest jákvæða nafnvexti, t.d. 3,75% í tilviki allra flokka verðtryggðra íbúðabréfa. Daglega bætist við verðmæti skuldabréfa áfallnir vextir ásamt áföllnum verðbótum. Þannig má finna reiknað innra verðmæti skuldabréfaflokka á hverjum tíma. Við getum bókað fyrirfram að markaðsverðmæti er sjaldan nákvæmlega á þeirri línu, ekki frekar en í tilviki hlutabréfa.

Í töflu 1 sést að hækkun markaðssafnsins (15% hlutabréf skráðu innlendu hlutafélaganna, 85% skuldabréf) er 8,6% frá áramótum til loka föstudags 11. október í 41. viku. Uppfært til árshraða nemur sú hækkun um 11% sem getur talist ásættanlegt í vel samsettu safni.

Tafla 1
Tafla 1 Yfirlit um innlendan verðbréfamarkað. Hækkun markaðssafnsins (85% skuldabréf, 15% hlutabréf) er 10,7% síðustu 52 vikur til loka föstudags 11. október 2013.

Óverðtryggð skuldabréf taka við af verðtryggðum sem leiðandi í október 2013

Mynd 3 sýnir dagkort af verðtryggða safninu árið 2013. Vissulega eru sveiflur í markaðsverði frá áramótum og ekki fer á milli mála að sveiflur umhverfis reiknað innra verðmæti verðtryggða safnsins eru töluverðar þótt þær séu ekki sýndar á þessu korti. Niðurstroka frá miðjum febrúar 2013 til fyrri hluta maí sl. (eða frá toppnum í maí til lággildis í fyrri hluta júní sl.) er liðlega 3% sem ekki getur talist alvarlegt í heimi skuldabréfa á markaði. Mikilvægt er að núverandi „meltingartími“ eða flatur grunnur frá síðari hluta september er aðeins 1,2% að dýpt, a.m.k. enn sem komið er. Hafa ber í huga að 3,75% nafnvextir af íbúðabréfum (91% verðtryggða safnsins) og 3,8% RIKS 21 leiða til 0,3% mánaðarlegrar hækkunar. Mánaðarlegar verðbætur eru að sjálfsögðu mismunandi en að jafnaði eru þær 0,37% m.v. 4,5% árshraða verðbólgu.

Mynd 3
Mynd 3 Verðtryggða safnið byrjar með góðri roku í janúar til miðs febrúar en þá tekur við slakur tími til 12. júní sl. Eftir góðan hækkunarlegg til 18. september sl. tekur við nýr meltingartími sem til þessa lítur vel út, 1,2% flatt band.

Mjög góður hækkunarleggur óverðtryggða safnsins frá apríl 2012 til júní 2013 (sjá mynd 4) skilar því safni góðum ávinningi. Eftir meltingartíma frá júní til síðari hluta september 2013 er óverðtryggða safnið leiðandi á skuldabréfamarkaði á nýjan leik (sjá mynd 4). Hér eru það einkum löngu óverðtryggu flokkarnir sem skila góðum ávinningi, þ.e. RIKB19, RIKB22, RIKB25 og RIKB31, sem eru með hækkun frá 1,1% til 2,7% síðustu fimm vikurnar til loka föstudags 11. október sl. (tafla 1). Það er ekki síst vegna góðrar ávöxtunar þessara lengri flokka óverðtryggða safnsins sem hver og einn fjárfestir ætti að ávaxta hluta af safni sínu í þessum flokkum skuldabréfa.

Mynd 4
Mynd 4 Óverðtryggða safnið hækkar um 30% frá miðju ári 2010 eða um nálægt 6% árlega að jafnaði.
Mynd 5
Mynd 5 Ríkisskuldabréfasafnið (verðtryggð og óverðtryggð) sýnir góða og stöðuga hækkun árin 2011 til miðs október 2013.

Mynd 5 sýnir svo vikukort af markaðssafni ríkistryggðra skuldabréfa, verðtryggðra og óverðtryggðra. Þar sem þau fyrrnefndu og síðarnefndu skiptast nokkuð á að vera leiðandi eftir því hvernig stendur á verðbólguvæntingum fjárfesta á hverjum tíma er samsetta safnið stöðugra en verðtryggða safnið eitt og sér. Ávöxtun samsetta safnsins er lítið eitt lægri en þess verðtryggða en margur mun fús til að fórna broti úr prósenti fyrir minni sveiflur í safni.

Góðar horfur eru á hlutabréfamarkaði með vaxandi hagnaði fyrirtækja

Dagkort á mynd 6 sýnir verð og veltu skráðu innlendu hlutafélaganna í Kauphöllinni á árinu 2013 til miðs október. Bratt ris (raunar frá síðari hluta nóvember 2012) tekur enda í mars sl. og þá dregur úr veltu um hríð. Grunnur (meltingartími) tekur að myndast og eftir reynslu fyrri ára (sjá vikukort á mynd 7) mátti búast við því að hann tæki fáeina mánuði áður en kæmi að uppbroti. Á markaði gerist jafnan hið óvænta. Uppbrot verður í fyrri hluta júlí og nýtt hágildi myndast í fyrri hluta ágúst sl. Eftir það lækkar verð aftur, þó ekki í mikilli veltu (bendir ekki til alvarlegrar losunar af hálfu stórra fjárfesta) og stuðningur myndast við viðnámslínu grunnsins frá mars sl.

Mynd 6
Mynd 6 Á alþjóðlegum markaði þykir mikilvægt að verð á hlutabréfum í hækkun haldist ofan við 50 daga línuna. Við lokun föstudags 11. október sl. hvílir lokaverðið 218,10 hársbreidd ofan við þá línu (217,64).

Allt þetta er hefðbundið og í dagbók Eignastýringar af innlendum markaði frá 3. september sl. er dæmi sýnt af líftæknifyrirtækinu Celgene á Wall Street sem myndar grunn ofan á grunn um mitt árið 2012, bolla með haldi, áður en kemur til uppbrots í lok desember það ár. Frá þeim tíma hefur Celgene hækkað úr um 80 dollurum í 150 dollara. Ef svo fer sem horfir er nýr grunnur ofan á fyrri grunn frá mars sl. hér á innlendum markaði merki um styrk fremur en veikleika. Nýr grunnur getur tekið vikur eða mánuði – en eftir reynslu fyrri ára virðist líklegt að uppbrot við gengið 230 gæti orðið í lok árs 2013 eða í byrjun árs 2014.

Mynd 7
Mynd 7 Vikukort af skráðu innlendu félögunum sem í október 2013 eru átta. Grænir (og einn rauður) hringir á kortinu sýna reiknað innra verðmæti hlutabréfanna m.v. VH hlutfallið 15 (jafngildir 6,7% ávöxtunarkröfu fjárfesta).

Það er skemmtilegt viðfangsefni að reyna að átta sig því hver framvinda getur orðið á árinu 2014. Hve mikið gæti verð á innlendum skráðum hlutabréfum hækkað án þess að komi til teygingar á hlutfallslegum verðum (t.d. á mælikvarða VH hlutfallsins)? Á vikukorti á mynd 7 hefur verið dregið inn reiknað innra verðmæti skráðu félaganna á hverjum tíma miðað við VH hlutfallið 15. Andhverfa VH hlutfallsins, þ.e 1/15, sýnir þá ávöxtunarkröfu markaðsins við slíkar aðstæður sem er 6,7%.

Myndin sýnir að árin 2011 og 2012 voru hlutabréf á markaði undirverðlögð á þennan mælikvarða. VH hlutfall er lægra en 15 á þeim tíma m.v. sögulegan hagnað. Einnig má snúa þessari niðurstöðu við. Árin 2011 og 2012 eru þau fyrstu sem teljandi viðskipti eru á markaði með skráð hlutabréf eftir alvarlegt bakslag haustið 2008. Fjárfestar hafa þá gert hærri ávöxtunarkröfu til hlutabréfa en sem svarar 6,7%. Vorið 2013 eftir yfir 30% roku frá nóvember er verð komið yfir reiknað innra verðmæti eftir VH hlutfallinu 15. Um miðjan október 2013 má heita að markaðsverð sé rétt við innra verðmæti reiknað á þennan hátt.

Mynd 8
Mynd 8 Hagnaður og velta Icelandair eftir ársfjórðungum frá síðasta fjórðungi 2009. Hver súla sýnir hagnað síðustu fjögurra fjórðunga í ISK m.v. gengi í lok hvers fjórðungs.
Mynd 9
Mynd 9 Hagnaður og velta Marels frá fjórða fjórðungi 2009 í ISK eftir gengi í lok hvers ársfjórðungs.
Mynd 10
Mynd 10 Hagnaður og velta Haga. Hver súla sýnir hagnað síðustu fjögurra fjórðunga, hver punktur á bláu línunni sýnir veltu síðustu fjögurra fjórðunga. Ath. að skali á myndum 8 til 11 er ekki sá sami.
Mynd 11
Mynd 11 Hagnaður og velta Eimskips fjóra fjórðunga til loka 1. fjórðungs 2013 og til miðs árs 2013. Uppgjör í EUR er fært í ISK m.v. lokagengi hvors fjórðungs.

Hér er í öllum tilvikum reiknað eftir hagnaði skráðra fyrirtækja síðustu fjóra ársfjórðunga. Á myndum 8 til 11 er að finna hagnað og veltu fjögurra stærstu félaganna, Icelandair, Marels, Haga og Eimskips til miðs árs 2013 (síðustu þekkt uppgjör). 

Á mynd 7 er gerð tilraun til að áætla hagnað skráðu félaganna átta á árinu 2014. Um mitt ár 2013 er heildarhagnaður félaganna átta 22,7 ma. kr. (síðari hluti 2012, fyrri hluti 2013). Ef VH hlutfall (markaðsverðmæti á móti hagnaði) væri 15 er reiknað innra verðmæti félaganna 15x22,7 eða 340,5 ma. kr. (raunveruleg tala um miðjan október 2013 er 334 ma. kr., tafla 1). Til að fá árshagnað 2014 þarf að reikna sex fjórðunga fram í tímann. Á mynd 7 hefur verið áætlað að hagnaður fyrirtækjanna átta geti numið um 27 ma. kr. á árinu 2014 sem er um 19% aukning frá fjórum fjórðungum til miðs árs 2013. Markaðsverðmæti skráðu félaganna átta gæti þá losað 400 ma. kr. og verð hækkað frá núverandi gildi vísitölunnar 218 (myndir 6og 7) í um 260 án þess að hlutfallslegt verð á markað raskist að jafnaði. Hér er átt við meðaltal félaganna átta og án efa verða frávik frá því meðaltali. Þá þarf að hafa í huga að markaðsverð víkur oft frá reiknuðu innra verðmæti hlutabréfa í lengri eða skemmri tíma.

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Lesa grein

Líf og fjör er á Wall Street en lokað hjá ríkisstofnunum Bandaríkjamanna

Eftir hægfarandi leiðréttingu og lækkun á heimsmarkaði hlutabréfa frá miðjum september 2013 dregur til tíðinda í 41. viku 2013 til loka föstudags 14. október. Mikil dramatík er í gangi á Wall Street á meðan deilur standa yfir á milli Bandaríkjaforseta og deilda þingsins um fjárlög næsta árs og hámarksskuldir ríkisins. Óvissa um hvort stærsta ríki veraldar nær að standa í skilum með skuldir sínar veldur óróa á fjármálamarkaði víða um heim. Hlutabréf á Wall Street ná lággildi miðvikudag 9. október (sjá myndir 1 og 2) og fimmtudag og föstudag tekur við hressileg hækkun. Í kauphöllum í Evrópu og Asíu er sami taktur sleginn. Hlutabréf taka að hækka eftir að fjárfestar hrista af sér hrollinn af tilhugsun um greiðsluþrot á Wall Street.

Eftir hægfarandi leiðréttingu og lækkun á heimsmarkaði hlutabréfa frá miðjum september 2013 dregur til tíðinda í 41. viku 2013 til loka föstudags 14. október. Mikil dramatík er í gangi á Wall Street á meðan deilur standa yfir á milli Bandaríkjaforseta og deilda þingsins um fjárlög næsta árs og hámarksskuldir ríkisins. Óvissa um hvort stærsta ríki veraldar nær að standa í skilum með skuldir sínar veldur óróa á fjármálamarkaði víða um heim. Hlutabréf á Wall Street ná lággildi miðvikudag 9. október (sjá myndir 1 og 2) og fimmtudag og föstudag tekur við hressileg hækkun. Í kauphöllum í Evrópu og Asíu er sami taktur sleginn. Hlutabréf taka að hækka eftir að fjárfestar hrista af sér hrollinn af tilhugsun um greiðsluþrot á Wall Street.

Mynd 1
Mynd 1 Dagkort af Dow Jones Industrials (meðalverð 30 fyrirtækja) sýnir verðfall frá miðjum september að lággildi þann 9. október sl. Rétt um hádegisbil þann dag verður harður snúningur til hækkunar á Wall Street.

Á mynd 1 er dagkort sem sýnir framvindu á mælikvarða Dow Jones Industrials frá miðju ári 2013. Snúningur þann 9. október sl. er vissulega dramatískur og hækkun mikil dagana 10. og 11. október. Velta er afar dræm og bendir til þess að hér séu almennir fjárfestar á ferð en ekki Big Money, fagfjárfestar sem mega sig hvergi hræra nema þess sjáist stað á klukkutíma- og dagtölum um veltu á markaði. 

Mynd 2
Mynd 2 Klukkutímakort af Dow Jones í fyrri hluta október 2013 sýnir krappan snúning um hádegisleytið miðvikudag 9. október. Slow Stochastic er þá langt neðan við gildið 20 og er í lok fimmtudags 10. október langt ofan við gildið 80.

Þá veldur nokkrum áhyggjum á mynd 1 að þar eru tvö hágildi jafnhá og tvö lággildi jafnlág (nokkurn veginn). Úr þeim skilaboðum má lesa á tvo vegu. Framhaldsmynstur er það fyrsta sem kemur í hugann. Meginstefna er til hækkunar, Dow Jones nær hágildi í lok júlí sl., lækkar aftur, hækkar á ný að fyrra hágildi, niður aftur – og síðan áfram upp. Hliðstætt mynstur er að finna hjá S&P 500 sem nær yfir allan síðasta áratug frá mars 2000 til mars 2013 þegar hlutabréf stórfyrirtækjanna brjótast upp úr 13 ára löngum grunni. Mynd 2 sýnir snúning þann 9. október sl. í nánari smáatriðum.

Dagkort af heimsvísitölu hlutabréfa sýnir skýr merki um meginstefnu til hækkunar

Sú túlkun sem hér er lýst á Dow Jones frá júlí til október 2013 hefur þann ókost að tveir toppar geta einnig verið toppmynstur. Á sama hátt og tvöfaldur botn er eitt þekktasta, elsta og eitt hið öruggasta merki um snúning frá lækkun til hækkunar gildir hið sama um tvöfaldan topp þótt það merki sé ekki jafnalgengt og ekki jafnöruggt.

Mynd 3
Mynd 3 Heimsvísitala hlutabréfa hefur hækkað um 17% frá byrjun árs 2013. MACD er rétt við að skera merkjalínu sína neðan frá sem merkir að nýr leggur hækkunar kann senn að mótast.

Stórlega dregur úr þeim vafa sem hér er lýst við lestur á dagkorti af heimsvísitölu hlutabréfa en þar er vægi Bandaríkjamarkaðs um 40%. „Tæknigreining er vindpoki en ekki kristalskúla“ segir Carl Svenlin hjá www.decisionpoint.com (vindpokar sýna vindátt við flugvelli) og það eru orð að sönnu. Fátítt er þó að sjá jafnskýrt kort eins og dagkortið af heimsvísitölu á mynd 3. Hér eru hækkandi hágildi og hækkandi lággildi, eitt helsta skilyrði þess að meginstefna sé til hækkunar. Hér er bakslag millistefnu sem tekur um þrjár vikur (frá 19. september til 9. október) og nemur á brott nákvæmlega 50% af verðhækkun fyrri hækkunarleggs (sjá 50% Fibonacci hlutfallið við 290,46).

Allt er þetta nákvæmlega eftir bókinni og frá Dow Theory (eftir Charles H. Dow (1851 – 1902). Jafnframt má bæta við að snúningur til hækkunar þann 9. október er nákvæmlega þar sem hlutabréfin fá stuðning frá 50 daga línu sinni. Loks hefur 50% lína Fibonacci hlutfallsins verið lengd aftur í tímann með punktalínu til að sýna að hún fellur saman við stuðningslínu frá hágildi heimsvísitölu frá 24. júlí sl. við gildið 290. 

Þrefaldur stuðningur er mikilvægur og er til þess að auka líkur á að snúningur þar verði árangursríkur. Kunnir fræðimenn á sviði tæknigreiningar svo sem Arthur Hill hjá www.StockCharts.com og Constance Brown (sjá t.d. Technical Analysis for the Trading Professional, 2. útg., McGraw-Hill 2011) minna á að samsláttur (e. Cluster) stuðningslína eða merkja sem benda í sömu átt eykur líkur á að það gangi eftir sem merkin boða.

Deilur um ný fjárlög og nýtt skuldaþak valda titringi á Wall Street

Titringur vegna þess að ekki næst samkomulag um hækkun skuldaþaks í Bandaríkjunum er ekki óþekkt fyrirbæri í sögunni. Til marks um að hann kemur fjárfestum ekki alveg í opna skjöldu er að gengi Bandaríkjadollara hefur haldist án mikilli breytinga í fyrri hluta október. Hlutfallsleg veiking hlutabréfa á Wall Street gagnvart hlutabréfum í Evrópulöndum og í Asíu er líklega mun mikilvægari þótt boðskapurinn sé ókunnur í bráð. Þar hafa þau síðastnefndu unnið á markvisst allar götur síðan um mitt ár 2013. Frá miðju ári hefur gengi dollara líka veikst um 4 til 5%. Þar af eru 2,2% síðustu fimm vikur til föstudags 11. október eins og tafla 1 sýnir (fremsti töludálkur, neðsta blokk). Sú lækkun hefur stöðvast á tveimur vikum í október (annar og þriðji töludálkur, sama lína).

Umtalsverð veiking hlutabréfa á Wall Street gagnvart Evrópu og Asíu kemur skýrt fram í töflu 1 (þótt jafnvel auðveldara sé að lesa hana úr myndum 1 og 3, sjá glugga ofan við dagkort með Relative Strength, vaxandi fyrir DAX gagnvart Dow Jones í fyrra tilviki og fallandi fyrir S&P 500 gagnvart heimsvísitölu í síðara tilviki. Í töflunni er aðeins unnt að greina tímapunkta, t.d. 5,7% og 4,9% hækkun Asíu- og Kyrrahafsvísitölu og Evrópuvísitölu á meðan S&P 500 hækkar um 2,9% á síðustu fimm vikum. Í töflunni fæst samt góð sundurliðun á hækkun síðustu fimm vikna. Þar kemur fram, svo að dæmi séu tekin, 1,1% lækkun í Brasilíu, 8,6% lækkun gullverðs, 2,2% lækkun dollara eins og fyrr er nefnt og 1,9% verðlækkun á hrávörum.

Tafla 1
Tafla 1 Þrátt fyrir miklar hræringar á verði hlutabréfa í vikunni er aðeins ein breyting í litakerfi Eignastýringar: Thailand færist af rauðu ljósi á gult. Rússland er alveg við að færast af gulu ljósi á grænt.

Hækkunarleggur dollara er í hættu ef fallið verður meira

Það er ekki nýlunda að neikvæð fylgni sé á milli verðs á hrávörum og Bandaríkjadollara. Hrávöruverð er skráð í þeirri mynt og sambandið því reikningslega neikvætt. Jákvæð fylgni á milli dollara og hlutabréfa á Wall Street er hins vegar ekki lögmál og til eru tímabil í sögunni þar sem sambandið er ýmist jákvætt eða neikvætt. Árið 2013 hefur fylgni til þessa verið jákvæð, öfugt við fyrri ár allt frá miðjum síðasta áratug. Það mun að líkindum verða til þess að styrkja stöðu hlutabréfa á Wall Street ef dollari snýr til hækkunar eftir 4 til 5% lækkun frá miðju ári 2013. Hugsanlega er orsakasamhengi á hinn veginn; hækkun dollara kann að vera háð því að hlutabréf á Wall Street vinni upp fyrri styrk sinn.

Vikukort á mynd 4 sýnir skýrt neikvæða fylgni hrávöruverðs og Bandaríkjadollara. Í tveimur gluggum neðan við vikukortið sjást Bovespa vísitalan í Brasilíu og Shanghai vísitalan í Kína. Gengi þeirra er fallandi frá apríl 2011 en það er sá tími sem verð á hrávörum hefur farið lækkandi og gengi dollarans hefur farið hækkandi.

Mynd 4
Mynd 4 Gengisvísitala dollara hefur lækkað frá miðju ári 2013. Örlítinn snúning til hækkunar er að merkja í 41. viku til föstudags 11. október.

Stóra spurningin er hvort gengi dollara nær senn að snúa til hækkunar á nýjan leik. Það hefur fallið niður í gegnum upphallandi stefnulínu frá apríl 2011 – en ekki þó með dýpri skurði en svo að hann teldist fullbættur ef hækkun tekur við þegar í stað. Verði framvinda ekki á þann veg kann að birtast ný sviðsmynd á alþjóðlegum fjármálamarkaði á næstunni þar sem kauphallir utan Wall Street halda hlutfallslegum ávinningi áfram og meðalgengi dollara fellur niður fyrir gildin 78 til 79 á nýjan leik. 

Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita

Lesa grein


Lagalegur fyrirvari

  • Þær upplýsingar sem er að finna á þessu vefsvæði eru unnar af starfsmönnum Landsbankans og eru þær eingöngu veittar í upplýsinga- og fræðsluskyni. Upplýsingarnar fela ekki í sér ráðgjöf um fjármál einstaklinga eða fjárfestingaráðgjöf. Lesa allan fyrirvarann