9. janúar 2012 - Sigurður B. Stefánsson

Fjárfestar hefja árið 2012 í sóknarham, hlutabréf hækka um allan heim

Fyrstu viku ársins 2012 lýkur á lágum nótum eins og hinni síðustu árið 2011 en hlutabréf hafa hækkað víðast hvar um heiminn um 1 til 3%. Umskipti virðast í spilunum og fjárfestar leika sóknarleik í fyrstu viku 2012. Hlutabréf tóku að hækka í kauphöllum í Asíu og Kyrrahafslöndum þegar við opnun 2. janúar 2012. Um 2% hækkun varð á Wall Street þegar við opnun þann 3. janúar. Sú hækkun hefur haldist til loka vikunnar föstudaginn 6. janúar þótt aðeins hafi dregið úr.

Mynd 1 sýnir vikukort af Nasdaq vísitölunni sem hækkar 2,82% í vikunni. Þegar við opnun 3. janúar gapti Nasdaq Composite upp fyrir niðurhallandi stefnulínu sem markar efra borð samhverfs þríhyrnings frá júlí og ágúst sumarið 2011. Sama á við um fjölmargar vísitölur víða um heim. Nái Nasdaq yfir gildið 2750, aðeins um 2,5% ofan við lokagildi föstudaginn 6. janúar 2012, hefur myndast hærra hágildi auk hækkandi lággilda sem færir að líkindum meginstefnu hlutabréfa til hækkunar á ný. Á kortinu sést að Nasdaq vísitöluna vantar aðeins örlítið til að færast á grænt ljós (græna 13 vikna línan skerst upp í gegnum rauðu 34 vikna línu vísitölunnar) í 1. viku 2012. Það hefur þegar gerst í tilviki S&P 500 og fleiri vísitalna á Wall Street (sjá töflu 1).

Mynd 1 Nasdaq Composite á Wall Street. Viðnám rofnar (niðurhallandi brotin lína) og grænt ljós kviknar líklega í annarri viku 2012.

Í glugga neðan við vikukortið á mynd 1 sést hvernig Nasdaq Composite hefur tapað styrk gagnvart S&P 500 á vikunum frá september 2011. Þótt styrklínan hafi skorið niðurhallandi viðnám (punktalínan) er enn of snemmt að slá því föstu að Nasdaq hafi slegist í hóp leiðandi vísitalna á Wall Street. Slíkt er þó forsenda fyrir því að hækkunarskeið festi rætur og blómstri minnst í fáeinar vikur.

DAX vísitala hlutabréfa í Þýskalandi er leiðandi í kauphöllum í Evrópu

Þýskaland hefur síðustu vikur verið leiðandi á meðal vísitalna í kauphöllum Evrópu. Á mynd 2 sést hvernig DAX rýfur mótstöðu við niðurhallandi stefnulínu og efri mörk samhverfs þríhyrnings. Mynstur á vikukortinu er hliðstætt Nasdaq kortinu á mynd 1. Langt er þó enn á milli 13 og 34 vikna línanna og báðar eru niðurhallandi fram á síðustu tvær vikur. Í glugga neðan við kortið er hlutfallslegur styrkur DAX gagnvart heimsvísitölu Dow Jones. Sú lína snarfellur síðustu vikur í júlí og í ágúst en snúningur frá lággildi verður snemma í september. Frá október er jafnvægi; DAX hefur hækkað og lækkað í sama mæli og heimsvísitala. Hvort ávinningur DAX síðustu tvær vikur (teygir sig aðeins upp yfir láréttu grænu línuna) er upphaf þess að DAX hækki umfram heimsvísitölu á næstu vikum er of snemmt að segja en það er vel hugsanlegt.

Mynd 2 Spennandi er að fylgjast með hvort DAX aukist hlutfallslegur styrkur gagnvart heimsvísitölu á næstu vikum eins og síðustu tvær vikur.

Mynd 3 Hlutabréf í Suður-Kóreu hækka nærri 3% á fyrsta viðskiptadegi ársins 2012 en gefa eftir næstu daga (sjá uppskott). Vikan lokar með 2,08% hækkun.

Suður-Kórea er einn mikilvægasti markaður fyrir hlutabréf í Asíu og árangur þar er ein af vísbendingum um framvindu á alþjóðlegum markaði hlutabréfa á næstunni. Þrátt fyrir hraustlega hækkun fyrsta daginn 2012 (2,69%) nær Kospi ekki að skjótast upp yfir niðurhallandi stefnulínu frá byrjun ágúst 2011 eins og gerist í tilviki Nasdaq og DAX á myndum 1 og 2. Styrkur Kospi fer vaxandi gagnvart heimsvísitölu (sjá gluggann neðan við vikukort) mánuðina febrúar til ágúst 2011 en þá hættir vísitalan að vera leiðandi um hríð. Hækkandi lággildi samanburðarlínunnar eru þó styrkleikamerki og spennandi er að fylgjast með því hvort Kospi nær fyrra hámarki við efri grænu punktalínuna (sjá nóvember 2011).

Hvað er í stöðunni? Fimm mikilvægar vísitölur færast á grænt ljós í 1. viku, tvær á gult

Snörp hækkun á alþjóðlegum fjármálamarkaði í fyrstu viku ársins 2012 veldur sjö breytingum í litakerfi Eignastýringar Landsbankans og eru allar til hins betra. Mikilvægt er að S&P 500 og Indónesía af landavísitölum færast á grænt ljós en auk þeirra vísitölur byggingafyrirtækja og framleiðslufyrirtækja í Bandaríkjunum svo og vísitala olíuverðs. Á gult ljós færast vísitala fyrirtækja í efnum og málum í US svo og Bovespa vísitalan í Brasilíu. Fleiri mikilvægar landavísitölur munu færast á gult eða grænt ljós í annarri viku 2012 ef framhald verður á hækkun eftir fyrstu viku ársins.

Tafla 1 Þrátt fyrir vissa styrkingu hlutabréfa í Asíu og Evrópu sjást þess ekki merki enn í hlutfallslegum styrk til skamms tíma (dálkur næstlengst til hægri).

Annar dálkur töflunnar sýnir hve hækkun í fyrstu viku ársins 2012 er víðtæk. Aðeins átta af 33 vísitiölum hlutabréfa hækka ekki í vikunni. Engin lækkar að marki nema US veitur, önnur af tveimur varnargreinum sem lækka þrátt fyrir almenna hækkun á markaði. Sá snúningur er ásamt fjölmörgum fleiri merkjum vísbending um að alþjóðlegir fjárfestar spila nú sóknarleik á fjármálamarkaði, færa eignir í hlutabréf á ný og leita í sóknargreinar og selja varnargreinar. Skuldabréf lækka og það eina sem ekki er í takt við hefðbundinn sóknarleik er að evra lækkar gagnvart dollara og meðalgengi dollara hækkar talsvert. Skýringin tengist að líkindum meintum vandræðum evruríkja vegna skuldaþyngsla. Betur kemur í ljós á næstu vikum hvorft sá meinti vandi er eins alvarlegur í samanburði við þungar skuldir og fjárlagahalla annarra ríkja eins og skilja má af engilsaxneskum fjölmiðlum.

Athyglisverður snúningur er á vísitölu gullverðs og hlutabréfum gullnámufyrirtækja

Þau umskipti sem vísað er til fremst í dagbókinni mánudag 9. janúar 2012 er fjárfestar taka að leika sóknarleik í stað varnarleiks ná til flestra mikilvægra þátta alþjóðlegs fjármálamarkaðs. Enn vitum við þó ekkert um hve lengi þessi nýi hækkunarleggur endist. Snúningur gullverðs frá lággildi til hækkunar er til marks um umskiptin. Eitt mikilvægasta framlag Jesses Livermore til eignastýringar sem vísindagreinar er að draga athygli fjárfesta að "pivot points" eða "pivotal points". Enn hefur ekki frambærileg þýðing á íslensku náð að festast við þetta hugtak svo vitað sé. Látum nægja hér að kalla það umskipti á markaði. Slík umskipti geta náð til hlutabréfa í einu fyrirtæki (þegar fjárfestar taka allt í einu að kaupa eða selja og halda því síðan áfram um nokkurt skeið), til hlutabréfa heilla atvinnugreina eða landa eða jafnvel alþjóðlega fjármarkaðsins í heild. Nægir að vísa til snúnings frá lággildi þann 9. mars 2003 sem skýrt dæmi um fyrirbærið.

Mynd 4 Tvöfaldur botn (e. double bottom) er eitt sterkasta snúningsmynstur í bókum tæknigreiningar. Skráð saga þess nær a.m.k. aftur til ársins 1930.

Vísitala gullverðs lækkar frá hágildi í byrjun september 2011 (nærri 1900) og lækkar næstu mánuði uns síðara af tveimur lággildum myndast í síðari hluta desember. Vikukort á mynd 4 sýnir kauphallarsjóðinn GLD sem speglar vísitölu gullverðs en verð á hlut þar er einn tíundi af dollaraverði á únsu af gulli. Kortið sýnir tvöfaldan botn (e. double bottom) sem er eitt sterkasta snúningsmynstur í sögu tæknigreiningar en um það fjallaði Richard W Schabacker í ritum sínum frá árunum eftir 1930.

Síðara lággildi tvöfalda botnsins nær niður fyrir fyrra lággildi sem er eitt af skilyrðum fyrir því að mynstrið gangi upp; verð á gulli sló þá innan vikunnar niður fyrir 1500 dollara á únsu. Þrátt fyrir að tvöfaldi botninn líti vel út á mynd þarf að hafa í huga að nú þarf verðið að skjótast upp fyrir miðjugildi botnsins í umtalsverðri veltu. Ef það gerist ekki myndast nýtt hágildi sem er lægra en miðjugildi botnsins og staðfestir í reynd að langtímastefna gullverðs er til lækkunar.

Af þessum ástæðum er mikilvægt að fylgjast grannt með hækkun gullverðs á næstu dögum og vikum. Hækkun í vikunni til föstudags 6. janúar 2012 er 3,43% (sjá mynd 4) sem vekur vonir um að framhald verði á hækkunarleggnum. Glugginn neðan við kortið sýnir hlutfallslegan styrk gullverðs gagnvart heimsvísitölu hlutabréfa. Styrkurinn hefur farið minnkandi frá dögum hágildisins í september 2011 sem von er og nú mótar fyrir tvöföldum botni í styrkleikalínunni líka. Líklega þarf verð á gulli að hækka hraðar en heimsvísitala hlutabréfa á næstu vikum til að dæmið gangi upp. Eitt af því sem gæti komið til hjálpar eru ,,óttakaup“ er skortsalar taka að snúa stöðum sínum og kaupa gull til að loka þeim. Lækkun á gengi dollara á gjaldeyrismarkaði vinnur á sama hátt með hækkun gullverðs – en í 1. viku ársins 2012 hefur gengi dollarans einmitt hækkað og þannig unnið gegn hækkun gullverðs.

Gengi dollarans hækkar um leið og hlutabréf, hrávörur og málmar

Ástæða er til að veita því athygli að meðalgengi dollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum Bandaríkjamanna fer hækkandi í 1. viku 2012 á sama tíma og fjárfestar leita í sóknargreinar og skuldabréf og varnargreinar lækka. Um leið og gengi dollarans hækkar fer verð á hrávörum, olíu og málmum sem eru skráð í dollurum líka hækkandi. Rýnum betur í fylgni dollara við hlutabréf og gullverð á vikukorti á mynd 5.

Í glugga neðan við kortið á mynd 5 sést fylgni S&P 500 við gengi dollara en á síðustu árum hefur sú fylgni löngum haldist neikvæð eins og áður hefur verið nefnt í dagbók Eignastýringar. Svo virðist sem alþjóðlegir fjárfestar selji hlutabréf og kaupi dollara til að færa eignir sínar í bandarísk ríkisskuldabréf þegar þeir snúast í varnarham og þá fer verð á hlutabréfum lækkandi. Allt þetta snýst síðan við þegar sóknarhamur brestur á. Fylgnilína milli dollara og hlutabréfa er neðan við -0,50 lengst af síðan meginstefna hlutabréfa snerist til hækkunar í mars 2009. Þó eru mikilvægar undantekningar á þessu tímabili – og þeirra á meðal síðasta vika ársins 2011 og sú fyrsta 2012.

Mynd 5 Gengisvísitala dollara gagnvart sex helstu viðskiptamyntum hefur hækkað úr 74 í 81,25 frá ágúst 2011 eða um nærri 10%.

Nærri 10% hækkun á meðalgengi dollara gagnvart viðskiptamyndum á vafalaust sinn þátt í mikilli lækkun á gullverði frá svipuðum tíma en fleiri ástæður koma til. Mynd 5 sýnir svo að ekki verður um villst að verð á gulli hækkar meira eða minna sleitulaust allt frá mars 2003 til september 2011 þrátt fyrir umtalsverðar sveiflur í gengi dollara. Kortið sýnir líka með afgerandi hætti að verð á gulli getur tekið miklar rokur jafnvel þótt gengi dollara sé að hækka á sama tíma, sjá t.d. fyrstu mánuði ársins 2010. Neikvætt samband á milli gullverðs og gengis dollara að því marki að verð á gulli á heimsmarkaði er skráð í dollurum.

Um 10 til 15% árlega ávöxtun og uppbyggingu eigna með alþjóðlegum hlutabréfum

Markmið með eignastýringu er jafnan að skila eigendum fjármuna sem bestri ávöxtun og helst aldrei lægri en sem svarar hækkun viðkomandi markaðsvísitölu eða viðmiðs. Greining í dagbók Eignastýringar Landsbankans lýtur að því að fylgja hlutabréfum í hækkun bestu vísitalna landa eða atvinnugreina; eða hlutabréfum leiðandi fyrirtækja í leiðandi greinum í Bandaríkjunum, en verja eignir þegar kemur til lækkunar. Í greiningu er því fylgst með meginstefnu hlutabréfa á alþjóðlegum markaði en jafnframt leitað eftir þeim vísitölum hlutabréfa sem sýna mestan hlutfallslegan styrk. Í dagbókinni á síðustu mánuðum hefur minna rými verið varið í að fjalla um leiðandi fyrirtæki í bestu greinum. Ástæðan er að meginstefna hlutabréfa var til lækkunar á síðasti hluta ársins 2011 og eignir því best varðar í bandarískum ríkisskuldabréfum með sem stystum meðaltíma.

Með þessari aðferð sem hér er lýst stuttlega er unnt að byggja upp eignir með alþjóðlegum hlutabréfum og stefna að árlegri hækkun að jafnaði um 10 til 15%. Sú hækkun svarar til þess að eignir tvöfaldast á hverjum fimm til sjö árum. Sum ár er vafalaust hægt að ná mun betri árangri. Inn á milli koma lakari ár þar sem erfitt er að festa hendur á 10 til 15%. Í byrjun árs 2012 eru vísbendingar um að meginstefna hlutabréfa á alþjóðlegum markaði sé að snúast til hækkunar á ný. Ef þær reynast réttar er mikilvægt að fjárfesta í sterkustu löndum, bestu atvinnugreinum og síðan í hlutabréfum leiðandi fyrirtækja í þeim greinum til að ná sem bestri hækkun. Á þetta verður lög áhersla í dagbókinni á næstunni ef framhald verður á hækkun frá fyrstu viku nýja ársins 2012.